Yeni Zelanda, gelirinin 2030 yılına kadar 10 milyar dolara ulaşması beklenen bir uzay sektörü geliştiriyor. Uzay endüstrisindeki bu liderlik arayışı, ülkenin ilk roket fırlatmasını gerçekleştirdiği 2017 yılında başladı. O günden bu yana uzay sektörü hızla büyüdü; ülke geçen yıl tümü Rocket Lab tarafından gerçekleştirilen yedi roket fırlatmasına ev sahipliği yaptı.
Yeni Zelanda, Rocket Lab’ın bir fırlatma alanı için ilk teklifine yanıt olarak, uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülükleri karşılamak için iki yıldan kısa bir süre içinde sıfırdan bir düzenleyici sistem geliştirdi. Fırlatmayı yapan tüm ülkeler, uzaya gönderdikleri her nesneyi kaydetmeli ve başka bir ülkenin tesislerine veya faaliyetlerine herhangi bir zarar veya kayıp verilmemesini sağlamak için bu nesneleri izlemeye devam etmelidir. Ayrıca herhangi bir zararın tazmin edilmesi gerekmektedir.
Yeni Zelanda’nın uzay mevzuatına ilişkin 2020 yılında yapılan bir inceleme, düzenleyici rejimin genel olarak amaca uygun olduğunu ortaya çıkardı. Ancak uydu takımyıldızları ve minyatür uydular da dahil olmak üzere yeni teknolojilerin düzenlenmesine ilişkin önemli endişelere yol açtı. Öneriler, Yeni Zelanda’nın uzay politikası ve havacılık stratejisi konusunda daha geniş istişarelere yol açtı. Bu, uzaydan gelen ışık kirliliğine ilişkin belirli endişelerle ilgili Maori seslerinin bulunmaması nedeniyle bir tepkiye yol açtı.
2019 raporu, Yeni Zelanda’nın uzay endüstrisinin neredeyse tamamen ticari temelli olduğunu ve yeni kurulan şirketler ile girişimci liderliğindeki ve özel olarak finanse edilen şirketlerin bir karışımı olduğunu ortaya çıkardı. Ülkenin uzay mevzuatı, uzay endüstrisinin, özellikle de ticari ve girişimci sektörün hızlı gelişimine çok uygundur.
Ancak ışık kirliliğinin çevre, Dünya’nın ekosistemi, insan sağlığı ve astronomi üzerindeki etkisine dair giderek artan bir anlayış var. Kentleşme ve yapay aydınlatmanın gelişigüzel kullanımı ışık kirliliğinin başlıca nedenlerinden bazıları olsa da, uzaydaki faaliyetler de ışık kirliliğinin bir diğer önemli kaynağıdır. Yörüngeye fırlatılan her uydu, yansıtıcı yüzeyi gece gökyüzünün parlaklığını artırır. 2021 yılına gelindiğinde uzaydaki insan faaliyetleri, doğal kaynaklardan gelen aydınlatmaya kıyasla gece gökyüzünün parlaklığında %10’luk bir artışa yol açtı.
Uzay yasası incelemesi uydu takımyıldızlarına ve ilgili ışık kirliliğine daha dar bir şekilde odaklanmış olsa da, tüm uydular ortak bir sorunun parçasıdır: bağımsız hareket eden tek tek ülkeler, kolektif olarak ışık kirliliğinin kötüleşmesine katkıda bulunur. En büyük sorun, ışık kirliliğinin uzayı keşfetmeye çalışan diğer ülkelerin çıkarlarına müdahale etmesidir. Artan kirlilik, astronomik gözlemleri zorlaştırıyor ve verileri yapay titreşimler ve ışık çizgileriyle tıkıyor.
Gece gökyüzünde büyüyen parıltı, bilgi sistemleri yıldızlara çıplak görsel erişime dayanan Maori ve diğer yerli topluluklar için özellikle endişe vericidir. Dark-Sky International tarafından tanınan 14 astronomik gözlemevi ve yedi “karanlık gökyüzü bölgesi” ile Yeni Zelanda, ışık kirliliğinin düzenlenmesi ve azaltılması konusunda ulusal bir çıkara sahiptir.
Ülkenin iki kültürlü yapısı Waitangi Antlaşması’nın yükümlülükleriyle korunmaktadır. Gece gökyüzüne ve içerdiği m?tauranga’ya (bilgi) olan eşsiz Maori bağlantısını tanır. Ülker olarak bilinen bir yıldız kümesi olan “Matariki”nin yükselişi, olayın Māori ve ulus için taşıdığı önemin bilincinde olarak 2022’den beri resmi tatil olarak kutlanıyor.
Fırlatma devleti olarak Yeni Zelanda, ekonomik veya bilimsel ilerleme ne olursa olsun, uzay araştırmalarına katılmak için diğer devletlerin çıkarlarını dikkate almalıdır. Yeni Zelanda uzay pazarında nispeten yeni bir ülke olmasına rağmen, ülkenin uydu lisanslamasına yaklaşımı uluslararası hukukta gelişen anlaşmaların şekillenmesine yardımcı olabilir.
Karanlık gökyüzünün korunmasına yönelik ulusal çıkar ile uzay endüstrisinin ekonomik değeri arasında bir gerilim var. Lisans gerekliliklerine ilişkin aşırı düzenlemeler, kaçınılmaz olarak potansiyel şirketlerin Yeni Zelanda’da faaliyet göstermesini engelleyecektir. Öte yandan, şirketlerin uydularının ışık kirliliğini nasıl etkilediğini dikkate almaları gerekmediği sürece, bu alanda inovasyonu teşvik edecek piyasa güçleri de olmayacak.
