Araştırmacılar, Hubble ve Webb’in rüya takım olduğunu söylüyor; onları ayırmayın

Birçok kişi James Webb Uzay Teleskobu’nun bir çeşit Hubble 2 olduğunu düşünüyor. Hubble Uzay Teleskobu’nun (HST) bize iyi hizmet ettiğini ancak artık eskidiğini ve değiştirilmesinin geciktiğini anlıyorlar. NASA da 15 yılı aşkın süredir bakım misyonu göndermediği ve halihazırda operasyonları durdurmaya hazırlandığı için bu görüşe katılıyor gibi görünüyor.

Ama yakın zamanda kağıt şuraya gönderildi: arXiv önbaskı sunucusu bunun bir hata olduğunu savunuyor. Yaşına rağmen HST hala son derece iyi performans gösteriyor ve çığ gibi değerli bilimsel sonuçlar üretmeye devam ediyor. Ve JWST’nin hiçbir zaman HST’nin yerini alacak şekilde tasarlanmadığı göz önüne alındığında (bu bir kızılötesi (IR) teleskoptur) tüm gözlemlerin kapsamını en üst düzeye çıkarmak için her iki teleskopu birlikte çalıştırarak en iyi şekilde hizmet edebiliriz.

Kendimizi kandırmayalım: Hubble Uzay Teleskobu (HST) eski ve eninde sonunda Dünya’ya geri düşecek. Tamir edilebilir ve yükseltilebilir olacak şekilde tasarlanmış olmasına rağmen, 2009’dan bu yana hiçbir bakım görevi gerçekleştirilmedi. Bu görevler, teleskobu yakalayabilecek ve astronotlar için bir çalışma üssü sağlayabilecek Uzay Mekiği’ne dayanıyordu. Servis görevleri haftalar sürebilirdi ve yalnızca Uzay Mekiği altı astronotu teleskopa taşıyabilir ve görev süresince onları barındırabilirdi.

Bu servis görevleri olmadan arızalı bileşenler artık değiştirilemez ve YHT’nin genel sağlığı düşmeye devam eder. Hiçbir şey yapılmazsa, HST sonunda tamamen çalışmayı bırakacaktır. Onun başka bir uzay çöpü parçası haline gelmesini önlemek için, onu yörüngesinden çıkarıp Pasifik Okyanusu’na çarpması için planlar zaten geliştiriliyor. Ama bu ondan vazgeçmek için bir sebep değil. Hala kozmosa dair her zamanki kadar net bir görüşe sahip ve görevdeki bilim insanları, ortaya çıkan teknik sorunlar üzerinde çalışarak mükemmel bir iş çıkarıyorlar.

James Webb Uzay Teleskobu, 2021 yılının Noel gününde uzaya fırlatıldı. Katlanabilir altıgen ayna sistemi, ona HST’den yaklaşık 2,7 kat daha büyük bir etkin çap sağlıyor ve orta IR aralığını görecek şekilde tasarlandı. Dağıtımdan sonraki aylar içinde, evrenin nasıl oluştuğuna dair mevcut modellerle çatışan, bazı alanlarda mini krizler yaratan ve vicdansız haber editörlerinin “Büyük Patlama Teorisi”nin tehdit altında olup olmadığını sorgulayan manşetler yazmasına yol açan şeyler zaten görmüştü.

JWST’nin bu kadar eski galaksileri yakalayabilmesinin nedeni, öncelikle bir IR teleskopu olmasıdır: Evren genişledikçe, uzaktaki nesnelerden gelen fotonlar, başlangıçta görünür ışıkta parlayan yıldızlar artık yalnızca IR’de görülebilene kadar kırmızıya kayar. Ancak bu Uluslararası İlişkiler görüşleri, kozmoloji dışındaki diğer bilimsel alanlarda da son derece değerli olduğunu kanıtlıyor. Aslında JWST’nin basın ekibi tarafından yayınlanan en çarpıcı görüntülerin çoğu, tanıdık nesnelerin IR görüntüleridir ve daha önce görülmemiş gizli karmaşıklıkları ortaya çıkarır.

Bu, iki teleskop arasındaki önemli bir farktır: HST’nin menzili JWST ile biraz örtüşse de, ultraviyole (UV) dalga boylarına kadar her şeyi görebilir. YHT, yedi yıl gecikmeyle ve bütçeyi milyarlarca dolar aşarak 1990 yılında hizmete girdi. 2,4 metrelik ana elemanının şimdiye kadar yapılmış en hassas yer aynalarından biri olması gerekiyordu çünkü UV dalga boylarında kırınım sınırlaması amaçlanmıştı. Ünlü olarak, test sürecindeki önlenebilir problemler, onun çok hassas bir şekilde biraz yanlış bir şekle getirilmesine yol açtı ve bu da keskin bir odaklanmaya gelmesini engelleyen küresel bir sapmaya yol açtı.

Neyse ki teleskop, başlangıçtan itibaren hizmet verebilecek şekilde tasarlandı ve hatta gerekirse Uzay Mekiği tarafından onarım için Dünya’ya geri gönderildi. Sonunda, NASA gözlükçüleri sorunu çözmek için bir dizi düzeltici optik tasarlayıp üretmeyi başardılar ve COSTAR sistemi, ilk servis görevinde astronotlar tarafından kuruldu. Yıllar geçtikçe NASA, bileşenleri yükseltmek veya onarmak ve yeni cihazlar kurmak için üç servis görevi daha gönderdi.

HST şimdiye kadar yapılmış en başarılı bilimsel araçlardan biri olabilir. 1990’dan bu yana yaklaşık 1.200 bilim basın bültenine konu oldu ve her biri 400 milyondan fazla okundu. HST verileri kullanılarak yazılan 46.000’den fazla bilimsel makaleye 900.000’den fazla atıf yapılmıştır. Ve mevcut bozulmuş durumunda bile, yalnızca 2023 yılında 1.435 makale için veri sağlamaya devam etti.

JWST ayrıca zaman aşımına uğradı ve bütçeyi aştı ancak çok daha başarılı bir dağıtım gerçekleştirdi. Çok daha büyük bir aynaya ve HST’nin altı katından daha fazla toplama alanına sahip olmasına rağmen, gözlemevinin tamamı HST’nin yalnızca yarısı kadar ağırlığa sahiptir. Daha yüksek hassasiyeti ve antik ışığın IR dalga boylarına kırmızıya kaydığını görebilmesi nedeniyle, evrenin HST’den çok daha derinlerini görebilir. Evrenin son derece genç olduğu dönemde (100-180 milyon yıl) oluşan galaksilere ilişkin bu gözlemler, konuşlandırıldıktan kısa bir süre sonra bu kadar heyecan yarattı.

Bu teleskoplar ne kadar değerli olsa da sonsuza kadar dayanamayacaklar. JWST, uzayın derinliklerinde, Dünya’dan yaklaşık 1,5 milyon kilometre uzaklıkta, L2 Lagrange noktasının yakınında bulunuyor. Sonunda başarısız olduğunda, güneş sisteminin uçsuz bucaksız boşluğunda güneşin etrafında dönen güneş sistemi enkazından başka bir parça haline gelecektir.

Ancak HST, Alçak Dünya Yörüngesinde (LEO) bulunuyor ve atmosferin zayıf dış kısımlarından çok hafif miktarda sürtünmeye maruz kalıyor. Zamanla yavaş yavaş hızını kaybedecek, atmosfere girip Dünya’ya çarpana kadar aşağı doğru sürüklenecek. Büyüklüğü nedeniyle tamamen yanmaz ve büyük parçalar yüzeye çarpar.

Tam olarak nereye tekrar gireceği tahmin edilemediğinden, görev planlayıcıları her zaman onu Uzay Mekiği ile yakalayıp, bu gerçekleşmeden önce Dünya’ya geri döndürmeyi amaçladılar. Son istirahat yerinin müzede sergilenmesi gerekiyordu ancak mekik programı ne yazık ki iptal edildi.

Şu anki plan, teleskopla kenetlenecek mürettebatsız bir roket göndermek (bu amaç için son bakım görevinde özel bir eklenti kuruldu) ve parçalarının okyanusa güvenli bir şekilde inmesini sağlamak için onu kontrollü bir şekilde yörüngesinden çıkarmak.