Puget Sound’daki Coho Somonlarının Ölüm Nedenleri
Coho somonları, Pasifik Kuzeybatısı‘nın tatlı su derelerinde doğarak yüzlerce mil mesafe kat ettikten sonra okyanusa yüzerek en büyük yaşam sürelerini geçirirler. Ancak, bu muhteşem balıkların yaşam döngüsü, yağmur fırtınalarının ardından ortaya çıkan suffokasyon tehlikesiyle tehdit altındadır. Washington Eyalet Üniversitesi (WSU)‘ndaki araştırmacılar, Puget Sound derelerindeki coho somonlarının bu fırtınalar sonrasında nasıl boğulmuş gibi hissettiklerini araştırmaktadır.
Coho Somonlarının Yolculuğu
Coho somonları, birkaç yıl boyunca okyanusta yaşadıktan sonra, üremek için geri dönmek üzere akıntılara katılırlar. Ancak, bu yolculuklarını tamamlayan çok az sayıda balık, geri dönüş yolculuğunu başarılı bir şekilde tamamlayabilmektedir. 2018 yılında, bu balıkların ölüm olaylarının, lastiklerden çıkmış parçalara ve yağmur sularında bulunan kimyasallara bağlandığı tespit edilmiştir. 2020 yılında yapılan daha derinlemesine araştırmalar, bu olayların ardında yatan kimyasal etkenlerden birinin 6PPD adlı lastik koruyucu madde olduğunu ortaya koymuştur.
6PPD’nin Zararlı Etkileri
Stephanie I. Blair liderliğindeki yeni bir araştırma, 6PPD’nin balıklar üzerindeki etkilerini açıklayan biyolojik mekanizmayı aydınlatmaktadır. Blair, bu çalışmanın verilerini oluşturarak, 6PPD’ye alternatif araştırma çalışmaları için bir temel hazırlamaktadır. Yapılan bu araştırmalar, çevresel etkiler konusunda büyüyen endişeleri de gözler önüne sermektedir. Coho somonlarının 6PPD-quinone adlı maddeye karşı aşırı hassasiyeti, bu kimyasalın yalnızca bu balıklara değil, diğer balıklara ve memelilere de zarar verdiğini göstermektedir. Bunun mümkün olan insan sağlığı üzerindeki etkileri ise hala net bir şekilde bilinmemektedir.
Deneyler ve Bulunan Sonuçlar
Blair, çalışmaya başlamadan önce, bu olaylar hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıklarını belirtmektedir. Araştırmalarında, balıkların beynini ve damar sistemini koruyan kan-beyin ve kan-solungaç bariyerleri üzerinde incelemeler yapmışlardır. Deneysel çalışmalarda, 6PPD’nin ozonla etkileşime girmesi sonucu oluşan 6PPD-quinone kimyasalının, bu bariyerleri nasıl aşarak balıkların boğulmasına neden olduğunu ortaya çıkarmışlardır. Bu durum, laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneylerle de kanıtlanmıştır.
Araştırmacılar, Tacoma yakınlarındaki bir eyalet otoyolundan toplanan yağmur suyunu somonlara maruz bıraktıklarında, bu balıkların ölümüyle ilişkili davranışlar sergilediklerini tespit etmişlerdir. Elde edilen sonuçlar, bu balıkların kan-beyin ve kan-solungaç bariyerlerinde önemli bozulmalar yaşadığını göstermektedir.
Tehdit Altındaki Somon Popülasyonları
Coho somonlarının bazı popülasyonları, tehdit altında ya da nesli tükenmekte olan türler olarak sınıflandırılmaktadır. Bu durumun çevresel etkilerinin yanı sıra ekonomik, politik ve kuzeybatı kabilelerinin balıkçılık hakları üzerindeki yansımaları da oldukça önemlidir. Uzun vadede bu balıkların korunması, bölgedeki ekosistem dengesinin sürdürülmesi açısından kritik bir öneme sahiptir.
Bu yeni araştırmalar, 6PPD’ye alternatif maddelerin bulunması konusunda önemli bir temel oluşturmaktadır. Bununla birlikte, araştırmacıların 6PPD için potansiyel alternatifleri değerlendirmek için hangi araçların mevcut olduğunu anlamaları da gerekmektedir. Bu bilgiler, hem balık popülasyonlarının korunmasına hem de çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayacaktır.
Sonuç olarak, coho somonlarına yönelik bu çalışmalar, hem bilim camiasında hem de toplumda farkındalık yaratmakta önemlidir. Doğanın dengesini korumak için atılacak adımlar, gelecek nesiller için kritik öneme sahiptir.
