USAID’in Çöküşü: Elon Musk’ın DOGE İle Gelen Karanlık Dönem
2025 yılının ilk aylarında, milyarder Elon Musk’ın kurduğu Hükümet Verimliliği Departmanı (DOGE), ABD hükümeti üzerinde büyük bir etki yarattı. Bu süreçte en fazla etkilenen kurum ise ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) oldu. DOGE, hantal bürokrasi ve verimsizlikleri ortadan kaldırmak amacıyla varlık gösterdikçe, USAID’in işleyişi dramatik bir şekilde değişti.
DOGE’nin Hedefleri ve USAID Üzerindeki Etkileri
DOGE’nin amacı, federal açığı 2 trilyon dolar azaltmaktı. Ancak bu amaç uğruna yapılan kesintiler, USAID’in işlevselliğini ciddi şekilde tehlikeye attı. 28 Ocak 2025’te Dışişleri Bakanı Marco Rubio, “hayat kurtarıcı insani yardım” için bir muafiyet yayınladı. Ancak bu muafiyet, gidişatı değiştirmedi. Nicholas Enrich, o zamanlar global sağlık alanında USAID’in yardımcı yöneticisi olarak, DOGE’nin ajansı etkisi altına almasının ardından yaşananları dramatik bir biçimde belgelerken eleştirdi.
USAID’in Çöküş Süreci
Şubat 2025’in başlarına gelindiğinde, DOGE USAID’i kontrol altına aldı ve kurumun e-posta sistemlerini devre dışı bıraktı. Bu durum, foreign aid fonlarının belirsizliğe düşmesine neden oldu. USAID’in çalışan sayısı birkaç gün içinde 10.000’den 300’e düştü ve Temmuz ayında ajans, Dışişleri Bakanlığı ile birleştirildi. Boston Üniversitesi’nin tahminlerine göre, bu kesintilerin ardından ilk yıl içinde 700.000’den fazla insanın ölümüne sebep olundu ve bu durum, Kongre Demokratları tarafından araştırılmaya başlandı.
Whistleblower’ın Hikayesi: Nicholas Enrich
Nicholas Enrich, DOGE’nin USAID’i alması sürecinde yaşananlara tanıklık ettikten sonra whistleblower olmaya karar verdi. Enrich, yaptığı açıklamalarda, DOGE yöneticilerinin uluslararası sağlık ve gelişim konularından tamamen habersiz olduklarını belirterek, “Bu insanlar hükümetin nasıl çalıştığını bilmiyorlar. Engellerle karşılaştıklarında, kime danışacakları konusunda hiçbir fikirleri yoktu” dedi.
Kapanmanın Pratikteki Yansımaları
Enrich, USAID’in kapandığı süreçte yaşadıklarını şu sözlerle özetliyor: “3 Şubat 2025’ten itibaren e-posta sistemimize erişim kaybetmeye başladık. Ebola salgını Uganda’da patlak vermişken, USAID’in bu duruma müdahale etmesi kritik bir öncelikti. Ancak, DOGE insanları sistemden kapattığı için gerekli kişilerin yanına ulaşmamız olanaksızdı.”
Malarya gibi hastalıklarla mücadele eden programların dondurulması, özellikle yağmur mevsimi öncesinde yaşanan ciddi bir kriz olarak öne çıktı. Enrich, hedeflenen önlemler zamanında alınmadığı için yıllar sürecek bir gerileme yaşanacağını belirtiyor.
Sonuç
USAID’in çöküşü, sadece bir devlet kurumunun kapanması değil, aynı zamanda küresel sağlık alanında geri dönüşü olmayan hasarların yaşanmasına neden olan bir süreçti. Nicholas Enrich’in yaşadıkları, devlet politikalarının halk sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne seriyor ve gelecekte benzer durumlardan kaçınılması adına önemli dersler çıkarılması gerektiğini vurguluyor.
Teknoloji
US-1
