Mullivaikkal, Sri Lanka: Anmaşin ve Yasın Yeri
Mullivaikkal, Sri Lanka’nın kuzeydoğusunda yer alan bir plajdır. Burada, Krishnan Anjan Jeevarani, ailesinin sevdiği bazı yiyecekleri bir muz yaprağının üzerine serdi. Bu yiyecekler arasında samosa, şekerlemeler ve büyük bir şişe Pepsi bulunuyordu. Tüm bunların yanında, çiçekler ve tütsü çubuklarıyla bir çerçeveli resim yer alıyordu. Bu, Tamiller’in, Sri Lanka’nın acı dolu iç savaşı sona erdiğinde yaşadıklarını unutmadıklarının bir göstergesiydi.
Anma Günü
18 Mayıs tarihinde, Tamiller, 2009 yılında sona eren Sri Lanka İç Savaşı‘nın 16. yıl dönümünü anmak üzere toplandılar. Bu yer, hükümet ile Tamil Eelam Kurtuluş Kaplanları arasında son savaşın gerçekleştiği yerdi. Anma etkinliklerinde, kaybedilen sevdikleri için mumlar yakıldı ve bir dakikalık saygı duruşu yapıldı. Kıyafetlerinin siyah olması, bu yasın simgesiydi. Katılımcılar, hürmet göstererek bir anma ateşi önünde toplandı ve savaş sırasında sıkıntı çeken sivillerin tükettiği “kanji” isimli yiyecekten tükettikleri anları hatırladılar.
Yeni Hükümet ve Umutlar
Bu yıl düzenlenen anma etkinlikleri, yeni hükümetin lideri Anura Kumara Dissanayake’nin iktidara gelmesinin ardından gerçekleşiyordu. Dissanayake, önceki hükümetlerin baskıcı yönetim anlayışına karşı, adalet ve yanıt umudunu ortaya koyan bir söylem geliştirmişti. Ancak bu anma etkinlikleri, yıllardır süren yasaklamaların ortadan kalkmasıyla, umutsuz bir geçmişin üstesinden gelmeye çalışan Tamiller için önemli bir fırsat oldu.
Kayıpların Hatırası
Krishnan Anjan Jeevarani, 2009 yılında ailesinden birçok üyesini kaybetti. O zamanlar mutlu bir yaşam sürerken, yaşananlar adeta bir kabus gibiydi. "Biz sadece yemek pişirmiş ve yemiştik. Mutluyduk," diyor Jeevarani. Hemen ardından gelen bombalamalar sırasında, ailesinin tüm bireyleri hayatını kaybetti. Şimdi, üzerinden yıllar geçse de, anılar ve acılar peşini bırakmıyor.
Korkunun Ortadan Kalkması
Mullivaikkal’de anma etkinliklerine katılan diğerler de benzer hisleri paylaşıyordu. İnsanlar, bu yıl yapılan anmaların daha fazla özgürlük içinde geçtiğini belirtiyor. İnsan hakları avukatı Ambika Satkunanathan, "Rajapaksa rejimleri dönemindeki korku ortamı artık yok. Ancak Dissanayake hükümeti, hala eleştirilen yasaları ve sorunları geride bırakmadı," diyor. Bu ortamda birçok kişi, geçmişte yaşananların bir daha tekrarlanmaması için umutlu olmak istemekte.
Vicdan ve Adalet Arayışı
Dissanayake hükümeti, seçimlerde verdiği sözlere göre şeffaf bir yönetim anlayışına geçeceğini belirtmişti. Ancak verilen sözlerin ne kadar gerçekleştirileceği ise belirsizliğini koruyor. Her ne kadar bazı ustalar “artık hiçbir şey değişmeyecek” deseler de, hala umutlarını koruyan insanlar var. Tamiller, geçmişten gelen acılarla başa çıkma mücadelelerini sürdürmekte.
Hesap Verilebilirlik ve Geçmişle Yüzleşme
Hükümetin, savaş suçlarına dair verilen sözleri tutmaması, toplum açısından büyük bir hayal kırıklığı yaratıyor. Tamiller, geçmişte yaşananlardan dolayı mücadelerinin devam etmesini istiyor. "Bir adalet arayışımız var, ancak geçiş sürecinde herhangi bir ilerleme yok," diyor Thyagi Ruwanpathirana, İnsan Hakları Araştırmacısı.
Gelecek İçin Umut
Bazı insanlar, hükümetin verdiği sözlerin bir gün yerine getirileceğine inanıyor. Krishnapillai Sothilakshmi, 2008 yılında zorla kaybedilen eşi hakkında bilgi almak için umut dolu. Oysa bazıları için bu, çok daha derin bir acı ve kayıp anlamına geliyor. "Eğer birisi hastaysa, bu hükümet veya başka bir hükümet çözüm bulabilir, ancak ölenleri geri getiremezler," diyor Jeevarani gözyaşları içinde.
Mullivaikkal’de yanan anma ateşinin ışığı, kaybedilenlerin ruhlarını yaşatırken, geçmişin acısıyla dolu Anjan Jeevarani gibi insanlara yeni bir umut vaat ediyor. Ancak bu umut, kayıpların yaşandığı yalnızca bir gündür; adaletin ve değişimin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği yine belirsizdir.
