Traskasaura sandrae: Yeni Bir Tür
1988 yılında Vancouver Adası’nda bulunan bir fosil, tipik bir uzun boyunlu deniz sürüngenine benziyordu. Ancak, Traskasaura sandrae üzerinde çalışan her uzman, yeni sorularla ayrıldı. Bilim insanları şimdi, yaklaşık 85 milyon yıl önce yaşamış olan bu 39 fit boyundaki yaratığın, kendi ailesinde daha önce belgelenmemiş bir avlanma tarzını temsil eden tamamen yeni bir tür olduğunu doğruladı.
“Çok tuhaf bir ilkel ve gelişmiş özellikler karışımına sahip,” diyor, bu avcıyı adlandıran Marshall Üniversitesi‘nden Profesör F. Robin O’Keefe. O’Keefe, ekibiyle birlikte bu bulmacayı çözen lider konumunda.
Traskasaura sandrae’nin Kazılması
İlk kemikler, artık Britanya Kolombiyası olarak bilinen bölgedeki sığ denizlerin kapladığı dönemde oluşmuş Haslam Formasyonundan geldi. Toplum gönüllüleri, 50’den fazla sıkı bağlı boyun omurundan oluşan iskeleti serbest bırakmak için üç yaz boyunca çalıştılar.
Otoyol inşaatı sırasında ve ayrı bir nehir kıyısı kazısında ek malzemeler ortaya çıktı ve toplamda üç birey bulundu. Bu kemikler, tam bir boyun, gövde, uzuvlar ve araştırmacılara alışılmadık bir beslenme stratejisini gösteren ezici dişler sundu.
Baskın İçin Yapılan Boyun
Çoğu elasmosaurlar, balıkları yakalamak için yanlara doğru hareket ederken, Traskasaura sandrae‘nin boyun eklemlerinin düzgün aşağıya doğru bükülme hareketi sağladığını gözlemlediler. Bu hareket kabiliyeti, güçlü omuz kaslarıyla birleşince, bu sürüngenin avın üstünde süzüldüğünü ve ardından bir balığı yakalamak için aniden daldığını gösteriyor.
Her cervical kaburga hafifçe ileriye doğru yönlenmiş, bu da her zamanki gibi görülen bir özelliktir ve pek çok güney yarımküre akrabasında bulunur. İleriye doğru eğilme, hızlı bir dalış sırasında boynu sertleştirdi ve başın hedefe hızlıca yönelirken sarsıntıyı önledi.
Omuzlar ve Dişlerdeki İpuçları
Glenoid boşluğu, humerusun vücutla buluştuğu yer, tamamen yan yerine kısmen aşağıya bakıyor. Bu eğim, yüzme paletlerinin suyu doğrudan geriye ve aşağı doğru itmesini sağladı.
“Dişleri ezme konusunda mükemmeldi,” diye açıkladı O’Keefe. Korunan dişlerin bir tanesi hâlâ kırık kabuk parçalarını tutuyor. Ağızda bulunan ağır konik dişler, çapraz kesitte yuvarlak olup derin oluklarla çevrili, aynı kayalarda yaygın olan kabuklu ammonitler ile bir diyetin işaretini veriyor.
Geç Kretase Dönemi Yaşamı
Geç Kretase döneminde, Vancouver Adası, günümüz Oregon’u civarında yer alıyordu ve yumuşakça ve erken köpekbalıklarıyla dolup taşan sıcak ön yaylama havuzlarıyla çevriliydi. Pachydiscus grubuna ait ammonit fosilleri bu yataklarda baskın durumda, bu da sürüngenin dişleriyle desteklenen bir menüyü işaret ediyor.
Deniz ayrıca zarif mosasurlar ve keskin dişli kuşları barındırıyordu. Ancak Traskasaura, yukarıdan saldıran yavaş hareket eden bir yırtıcı olarak ayrı bir nişi doldurdu. 12 fitlik paletleri, kısa patlamalar üretip uzun kovalamalar yapmak yerine, besin açısından zengin ama serin kuzey sularında enerji tasarrufu sağladı.
Plesiosaur Aile Ağacını Yeniden Yazmak
Yeni grup, plesiosaur olarak sınıflandırılsa da, elasmosaur dalının temelinde yer alıyor. O’Keefe’nin ve meslektaşlarının yaptığı filogenetik çalışmalarda, bu türün güney akrabalarından Aristonectes‘ten erken ayrıldığı gösteriliyor fakat sonrasında benzer omuz eklemleri evrimleşti. Bu durum, paralel evrimin bir örneği olarak öne çıkıyor.
Bu bulgu, türleri belirleyici bir özelliğe göre ayırma ihtimaline karşı uyarıyor. Boyun uzunluğu, bir zamanlar neredeyse her uzun boyunlu sürüngeni bir araya getirmek için kullanılıyordu, ancak uzuv ve kemer detayları, farklı soyların nasıl avladığı ve yüzdüğü hakkında daha karmaşık bir hikâye sunuyor.
Traskasaura sandrae Anatomisi
İlk fosil, paleontologları fazlasıyla şaşırtarak, genellikle plesiosaur ailesinin farklı kollarda bulunan özellikleri birleştirdi. Kafası ve dişleri ilkel türlerle eşleşirken, omuzları ve ön uzuvları daha özel olan güney yarımküre türlerine benziyordu.
Birçok kemik parçalı veya aşınmış olduğundan, yeni bir tür olarak adlandırmakta tereddüt yaşandı. Ancak, daha iyi korunmuş ikinci bir iskelet ortaya çıktığında, bilim insanları bu yaratığın eşsiz özelliklerini güvenle belirleyebildi.
Buluntunun Günümüzdeki Anlamı
Courtenay ve Bölgesi Müzesi, en iyi iskeletin sergilendiği yer olup, Britanya Kolombiyası’na benzersiz bir bölgesel fosil kazandırıyor. Okul grupları, ellerinden daha uzun omurların yanında durup, orkinosların yüzdüğü aynı kıyı sularında pusu kuran bir sürüngen hayal edebilirler. O’Keefe, “Yeni araştırmamız bu gizemi nihayet çözüyor. Yerel gururun ötesinde, çalışma, topluluk koleksiyoncularının özenli düzenlenmesi ve modern taramaların, on yıllardır süregelen gizemleri nasıl ortaya çıkarabileceğini vurguluyor. Bu yaratığın melez anatomisi, uzun yıllar boyunca işlev ve evrim hakkındaki tartışmaları alevlendirmeye devam edecek.
