Kumarhane benzeri kripto dünyasındaki spekülasyon ve oynaklığın ortasında, blockchain’in insan faaliyetlerinin çeşitli yönlerini daha büyük bir iyilik için merkezileştirme potansiyelini benimseyen bir grup birey var. Taikokurucusu Daniel Wang bu idealist kuruculardan biridir.
Bir seri girişimci olan Wang, başlangıçta sosyal platformlara ademi merkeziyetçilik getirmek istiyordu. Blockchain gibi merkezi olmayan ağların, dağıtılmış veri depolama ve topluluk temelli içerik denetimi yoluyla sansüre direnmeye yardımcı olduğuna inanıyor.
Kasım ayında bir Ethereum geliştirici konferansında bana “Umarım gelecek nesil özgür olarak büyüyebilir ve internette her şeyi söyleyebilebilir” dedi. “Eleştirme özgürlüğü olmazsa ilerleme olmaz.”
Wang başlangıçta merkezi olmayan uygulamayı Ethereum üzerinde oluşturmayı planladı. Vitalik Buterin tarafından ortaklaşa oluşturulan blockchain, kripto uygulamalarını yalnızca değer depolamanın ötesinde mümkün kılmak için “akıllı sözleşmeler” veya önceden belirlenmiş koşulları otomatik olarak yürüten bilgisayar kodu satırları kullanan geliştiricilerin akınına uğradı.
Ancak kapsamlı bir araştırmadan sonra Wang, Ethereum’un öncelikle ağdaki işlemleri ölçeklendirmek için tasarlanan “Katman 2” çözümlerinden hiçbirinin gerçek anlamda merkezi olmayan olmadığını fark etti.
Bir takip e-posta röportajında bana “Merkezi blok zincirler üzerinde merkezi olmayan uygulamalar oluşturmak sorunlu” dedi.
Ethereum’un saniyede yaklaşık 15 işlem işleme kapasitesi, onu birçok uygulama için kullanışsız hale getiriyor. Sonuç olarak “toplamalar”, Ethereum işlemlerini ikincil zincirlere aktaran ve ardından bunları gruplar halinde ana zincire geri kaydeden, ağ tıkanıklığını ve işlem ücretlerini azaltan bir Katman 2 çözümü olarak ortaya çıktı.
Wang’a göre çoğu toplamanın sorunu, merkeziyetsizlik pahasına ölçeklenebilirlik elde etmeleri ve web3’ün ruhunu baltalamalarıdır. Gerçekten merkezi olmayan sosyal uygulamalara yönelik altyapı katmanının eksik olduğuna ikna olarak boşluğu doldurmaya karar verdi ve Taiko’nun Mart 2022’de kurulmasına yol açtı.
Son iki yılda, toplamalar web3’te popüler bir yatırım tezi olarak ortaya çıktı ve Taiko bu dalgayı sürdürdü. İki yaşındaki girişim şu ana kadar üç finansman turunda 37 milyon dolar topladı. 15 milyon dolarlık finansmanla kısa süre önce tamamlanan A Serisi turu Lightspeed Faction, Hashed, Generative Ventures ve Token Bay Capital tarafından yönetildi.
Yeni tura katılan diğer yatırımcılar arasında Wintermute Ventures, Presto Labs, Flow Traders, Amber Group, OKX Ventures, GSR, WW Ventures ve daha fazlası yer alıyor. Doğru ilişkilerin kişinin başarısını getirebileceği veya bozabileceği, yeni ortaya çıkan kripto alanında uzun bir yatırımcı listesinin tek bir tura katıldığını görmek alışılmadık bir durum değil.
Taiko’nun bir sözcüsü, bu turdaki bazı yatırımların düzenleyici onayına tabi olmaya devam edeceğini söyledi.
Şirketin geçmiş yatırımcıları arasında HongShan (önceki adıyla Sequoia Capital China) gibi Asya’nın web3 sahnesine erkenden yatırım yapan köklü risk sermayesi şirketleri yer alıyor. BAI Capital ve GGV Capital.
Finansman, Taiko’nun ana ağ lansmanına hazırlanmak için kullanılacak. Şirket kısa süre önce geliştiricilere 30 milyon dolarlık hibe tahsis ettiğini duyurdu ve geçen ay yayına giren en son test ağında bugüne kadar 1,1 milyondan fazla cüzdan adresi ve 13 milyonun üzerinde toplam işlem toplandı. (Cüzdan adresleri web3 hizmetlerindeki kullanıcı etkinliğinin kaba bir tahminini sağlar, ancak web2’de olduğu gibi bir kişi birden fazla cüzdana sahip olabilir ve bot hesapları yaygın bir sorun olmaya devam etmektedir.)
“Kimsenin ağa sahip olmadığı Ethereum gibi olmaya çalışıyoruz. Kamu malı olmayı hedefliyoruz” diyen Wang, Taiko’nun kurumsal yapısını Ethereum’unkiyle karşılaştırdı. Çoğu kripto projesi, topluluk oluşturmayı ve merkezi olmayan yönetimi teşvik etmek için kar amacı gütmeyen bir geliştirme kolu ve insanları işe almak ve risk sermayesi parası toplamak için ticari bir varlık çalıştırıyor.
Gerçekten merkezi olmayan bir sosyal ağ
Wang’a göre Taiko, gerçekten kullanıcılara ait olan bir sosyal ağ için kritik bir yapı taşı sağlıyor. Merkezi olmayan bir yapıya sahip olduğu iddia edilen mevcut birçok sosyal ağın çoğu zaman bu vaadi yerine getirmede başarısız olduğunu savundu.
“Örneğin, Lens ve Farcaster daha da merkezi olmayan bir altyapı üzerinde çalışıyor (buna kıyasla) [ones] tabanlı toplama) ve Damus, tamamen merkezi olmayan bir altyapı yerine birden fazla merkezi sunucuda çalışıyor” dedi.
İdeal merkezi olmayan sosyal uygulama, daha büyük teknik zorluklara rağmen şunları sağlayabilir: “1. İçeriğinizin mülkiyeti ve kontrolü; 2. Veri gizliliği ve güvenliği; 3. Sansüre karşı direniş… ve dolayısıyla ifade özgürlüğü.”
Merkezi olmayan sosyal uygulamaların karşılaştığı en büyük zorluklardan biri içerik kalitesi ve güvenliğidir. Web2 sosyal ağları, kullanıcıları çekmek için içerik seçerken, merkezi olmayan muadilleri, bir küratörün varlığı olmadan düşük kaliteli ve hatta rahatsız edici içerikle sonuçlanabilir.
Wang, merkezi olmayan içerik ile kullanıcılar arasında yer alan bir ara katman veya bir “geçici katman” olması gerektiğini öne sürdü. Daha sonra her aktarıcı, temeldeki merkezi olmayan sosyal ağın “benzersiz perspektiflerini” yansıtan içeriği filtreleyebilir ve böylece farklı kullanıcı tabanlarının ilgisini çekebilir. “Hala bu yaklaşımın etkili bir şekilde uygulandığını görmeyi bekliyoruz” dedi.
Peki uygulama, kullanıcıları arzu edilen içerik oluşturmaya nasıl teşvik ediyor? Bu başka bir zorluk teşkil ediyor.
Wang, “Bir web2 sosyal ağı için amaç genellikle reklam geliri elde etmek için geniş bir kullanıcı tabanı oluşturmaktır, bu da potansiyel olarak şirketin halka açılmasına yol açabilir” dedi. “Ancak web3 alanında, ekibin mülkiyeti yoksa token teşviklerini sisteme yerleştirmek çok önemli hale geliyor. Bu zorunluluk bazen dikkati gerçekten faydalı bir ürün geliştirmekten, kâr elde etmeye öncelik vermeye yöneltebiliyor.”
“Kripto paranın kitlesel olarak benimsenmesine on yıl kaldı, ancak her teknoloji mevcut bir teknolojik başarı üzerine inşa edilmiştir” diye ekledi.
