Samanyolu’nun merkezi etrafındaki gizemli gama ışını yayan baloncuklar açıklandı

Tokyo Metropolitan Üniversitesi’nden bir bilim adamı, Samanyolu’nun merkezi etrafındaki büyük gama ışını yayan baloncukların hızlı, dışa doğru esen rüzgarlar ve buna bağlı bir “ters şok” tarafından üretildiğini gösterdi. Sayısal simülasyonlar, bir X-ışını teleskopu tarafından gözlemlenen sıcaklık profilini başarıyla yeniden üretti. Bu tür çıkışlar diğer galaksilerde gözlemlenmiştir; bu bulgu, yakın zamana kadar kendi galaksimizde de benzer rüzgarların esiyor olabileceğini düşündürüyor.

Evren, henüz açıklanamayan devasa gök cisimleriyle doludur. Bunların arasında, ilk olarak 2010 yılında Fermi Gama-ışını Uzay Teleskobu tarafından keşfedildikleri için “Fermi kabarcıkları” olarak anılanlar da var. Bu kabarcıklar, Samanyolu’nun merkezinin her iki tarafından uzanan devasa gama ışını yayan bölgelerdir yaklaşık 50.000 ışıkyılının üzerinde, yukarıdaki şekilde gösterildiği gibi galaksi düzleminden balonlar gibi çıkıntı yapıyor. Akıllara durgunluk veren ölçeklerine rağmen, oluştukları mekanizma henüz deşifre edilmemiştir.

Şimdi, Tokyo Metropolitan Üniversitesi’nden Profesör Yutaka Fujita, bu tür nesnelerin nasıl oluşmuş olabileceğini gösteren teorik kanıtlar sundu. Keşfedilmelerinden bu yana, Fermi baloncuklarının oluşumu hakkında, merkezi süper kütleli kara deliğin patlayıcı aktivitesi, kara delikten gelen rüzgarlar ve sabit yıldız oluşum aktivitesi dahil olmak üzere birçok hipotez öne sürüldü. Bu senaryoları ayırt etmek zorlu bir iştir, ancak Suzaku uydusundan elde edilen son teknoloji X-ışını gözlemlerinin mevcudiyeti, ölçümleri astronomların çeşitli senaryolardan bekledikleriyle karşılaştırma şansı sunar.

Profesör Fujita’nın simülasyonları, karadelikten hızla dışarı akan rüzgarların gerekli enerjiyi galaksinin merkezini çevreleyen gaza enjekte ettiğini düşündü. Ölçülen profillerle karşılaştırıldığında, Fermi baloncuklarının 10 milyon yıl boyunca saniyede 1.000 km hızla esen hızlı dışarı akan rüzgarlar tarafından üretilme şansının yüksek olduğunu buldular. Bunlar, dünyada deneyimlediğimiz gibi rüzgarlar değil, yüksek hızlarda hareket eden ve uzayda yayılan yüksek yüklü parçacık akışlarıdır.

Bu rüzgarlar dışarı doğru hareket eder ve çevredeki halo gazıyla etkileşerek karakteristik bir sıcaklık tepe noktası oluşturan ters bir şoka neden olur. Fermi kabarcıkları, bu ters şok cephesinin içindeki hacme karşılık gelir. Daha da önemlisi simülasyonlar, merkezdeki ani bir patlamanın teleskop tarafından ölçülen profilleri yeniden üretemeyeceğini de gösterdi ve bu da merkezi kara delik tarafından üretilen sabit rüzgarlara dayanan bir senaryoya ağırlık verdi.

Yazar, simülasyon tarafından tahmin edilen rüzgarların diğer galaksilerde gözlemlenen çıkışlara benzer olduğunu belirtiyor. Bu yazışmalar, evrenin diğer bölümlerinde görülen aynı türden büyük akışların oldukça yakın zamana kadar kendi galaksimizde de mevcut olduğunu gösteriyor.