Geçen hafta, bir basın toplantısında Avrupa Uzay Ajansı (ESA), yapay güneş tutulmaları yaratma misyonunun ayrıntılarını sundu. Bu yılın sonuna doğru yapılması planlanan Proba-3 adı verilen görev, benzersiz bilimsel keşiflerin yanı sıra Güneş araştırmalarında yeni ufuklar açacak teknolojik ilerlemeyi de vaat ediyor.
Görevin özü bir çift uzay aracını fırlatmaktır: 300 kilogram ağırlığındaki Coronagraph ve 250 kilogram ağırlığındaki Occulter. Bu cihazlar, bu yılın eylül ayında Hint PSLV roketi kullanılarak yörüngeye teslim edilecek. Fırlatıldıktan sonra 600 x 60.530 kilometre ölçülerinde oldukça eliptik bir yörüngeye girecekler. Görevin asıl amacı, Occulter’ın Güneş’i engelleyebilmesi için uzay aracını yaklaşık 144 metre aralıklarla yerleştirmektir.
Bu hareket, Coronagraph’ın yıldızımızın son derece iyonize ve son derece sıcak atmosferini incelemesine ve yapay tutulma teknolojisinin gelecekteki projelerin habercisi olduğunu göstermesine olanak tanıyacak.
Proba-3’ün bilim hedefleri arasında, Dünya atmosferi tarafından bozulmadan güneş astrofiziğini incelemek için uzay tabanlı gözlemlerin kullanılması yer alıyor. Misyonun temel araçlarından biri olan ASPIICS (Koronanın Polarimetrik ve Görüntüleme Araştırması için Uzay Aracı Birliği) koronagrafı, güneş koronasının neden Güneş’in kendisinden önemli ölçüde daha sıcak olduğu olgusunun daha derin bir şekilde anlaşılmasını sağlayacaktır. Bu, yıldızımızı daha iyi inceleyebilir ve güneş aktivitesi tahminlerini iyileştirebilir.
Ancak Proba-3’ün başarısının temel unsuru hassasiyet olacaktır. İki uzay aracı, yörüngede yaklaşık altı saat sürecek tutulmalar yaratacak şekilde hizalanacak. Konumlandırma doğruluğunu sağlamak için Occulter uydusu üzerinde yer alan GNSS navigasyon uydu sistemi alıcıları ve optik sensörler kullanılacaktır.
Occulter’ın optik sensörleri Coronagraph’ın titreşen LED’lerini “görecek” ve daha hassas ölçümler için veri sağlayacak. Ancak milimetre ölçeğinde daha yüksek hassasiyet, daha fazla teknolojik ustalık gerektirir. Bunu yapmak için Occulter, Coronagraph uydusuna monte edilmiş bir reflektöre lazeri hedefleyecek ve bu reflektör, ışını geri yansıtacaktır. Bu metroloji eylemi, uzay aracının göreceli konumunun ve yöneliminin doğru bir şekilde izlenmesine olanak sağlayacaktır. Uydu, toplanan verileri kullanarak milimetre düzeyinde hassasiyeti izleyebilecek ve koruyabilecek.
Proba-3 proje yöneticisi Damien Galano, görevin önemine duyduğu güveni dile getirdi: “Gerçek bir bilimsel uygulamamız var: Güneş koronasını gözlemlemek. İyi veri kalitesine ulaşarak ekipmanın çalıştığını ve teknolojinin ilgili bilimsel verileri sağladığını göstereceğiz.” Ayrıca Proba-3 grubunun uçuş kontrol algoritmalarının ve metroloji sistemlerinin gelecekteki görevlere de uygulanabileceğini kaydetti.
Böylece Occulter, dış gezegenleri ve diğer astronomik nesneleri tespit etmek için uzay teleskoplarıyla ortak kullanım için yeni fırsatlar açıyor. Proba-3’ün de dahil olduğu bir uzay aracı takımyıldızı, interferometri kullanan büyük ölçekli uzay gözlemevleri için temel oluşturabilir ve büyük tekli uydularla mümkün olandan çok daha büyük açıklıklara ve odak uzaklıklarına olanak sağlayabilir.
Proba-3, güneş aktivitesini incelemenin yanı sıra, Dünya gözlemi, uzay tabanlı yerçekimsel dalga tespiti ve randevu, kenetlenme ve yörünge içi servis gibi çoklu uzay aracı etkileşimlerini gerektiren görevler de dahil olmak üzere çeşitli uygulamaların temelini oluşturabilir.
Bu tür karmaşık projelere girişmeden önce Proba-3’ün belirtilen hedeflere ulaşma yeteneğini göstermesi gerekiyor. Başarılı olması halinde Proba-3, önceki uzay koronagraflarının çalışmalarını geride bırakabilir ve gelecekteki karmaşık uzay operasyonlarının yolunu aydınlatabilir.
