Moon, daha önce düşündüğü gibi ‘jeolojik olarak ölü’ değil, yeni çalışma ortaya koyuyor

Bilim adamları, karmaşık jeolojik ve evrimsel tarihini bir araya getirmeye yardımcı olmak için on yıllardır ayın yüzeyini incelediler. Ay Maria’dan (katılaşmış lavla dolu aydaki karanlık, düz alanlar) kanıtlar, ayın uzak geçmişinde önemli bir sıkıştırma yaşadığını öne sürdü. Araştırmacılar, ayın yakın tarafındaki büyük, kemerli sırtların milyarlarca yıl önce meydana gelen kasılmalarla oluştuğundan şüpheleniyorlardı – ayın Maria’sının o zamandan beri uykuda kaldığını düşünüyor.

Ancak, Yeni çalışma ay yüzeyinin altında yatan şeyin daha önce inanılandan daha dinamik olabileceğini ortaya koyar. İki Smithsonian kurum bilim adamı ve Maryland Üniversitesi jeologu, ayın uzak tarafında bulunan küçük sırtların daha önce yakın tarafta incelenen sırtlardan daha genç olduğunu keşfetti. Bulguları şurada yayınlandı Gezegen Bilimleri Dergisi 21 Ocak 2025’te.

UMD Jeoloji Bölümü’nde araştırma bilimcisi yardımcısı Jaclyn Clark, “Birçok bilim adamı, ayın jeolojik hareketlerinin çoğunun iki buçuk, belki üç milyar yıl önce gerçekleştiğine inanıyor.” Dedi. “Ancak bu tektonik yeryüzü formlarının son milyar yıllarda son zamanlarda aktif olduğunu ve bugün hala aktif olabileceğini görüyoruz. Bu küçük kısrak sırtları, son 200 milyon yıl içinde oluşmuş gibi görünüyor, bu da ayın nispeten yeni göz önüne alındığında zaman ölçeği. “

Gelişmiş haritalama ve modelleme tekniklerini kullanarak ekip, ayın uzak tarafında daha önce bilinmeyen 266 küçük sırt buldu. Araştırmacılara göre, sırtlar genellikle 3.2 ila 3,6 milyar yıl önce, 3.2 ila 3.6 milyar yıl önce ay yüzeyinde altta yatan zayıflıkların olabileceği dar bölgelerde oluşan 10 ila 40 kişilik gruplar halinde ortaya çıktı. Bu küçük sırtların yaşını tahmin etmek için araştırmacılar, krater sayımı adı verilen bir teknik kullandılar. Sırıkların çevrelerindeki diğer özelliklerden çok daha genç olduğunu buldular.

Clark, “Esasen, bir yüzey ne kadar çok krater varsa, o kadar büyük olur; yüzeyin daha fazla krater biriktirmek için daha fazla zamanı vardır.” Diyerek şöyle devam etti: “Bu küçük sırtların etrafındaki kraterleri saydıktan ve bazı sırtların mevcut etki kraterlerinden kesildiğini gördükten sonra, bu yeryazların son 160 milyon yılda tektonik olarak aktif olduğuna inanıyoruz.”

İlginç bir şekilde, Clark, uzak tarafların yapıda ayın yakın tarafında bulunanlara benzer olduğunu belirtti, bu da her ikisinin de aynı kuvvetler tarafından yaratıldığını, muhtemelen ayın kademeli küçülmesinin ve ay yörüngesindeki vardiyaların bir kombinasyonu olduğunu gösteriyor. Apollo misyonları onlarca yıl önce sığ moonquakes tespit etti; Yeni bulgular, bu küçük sırtların benzer sismik aktivite ile ilişkili olabileceğini göstermektedir. Ay yüzeyinin evrimi hakkında daha fazla bilgi edinmek, gelecekteki ay görevlerinin lojistiği için önemli etkilere sahip olabilir.

Clark, “Aydaki gelecekteki görevlerin, topraklara nüfuz eden radar gibi araçları içereceğini umuyoruz, böylece araştırmacılar ay yüzeyinin altındaki yapıları daha iyi anlayabilirler.” Dedi. “Ayın hala jeolojik olarak dinamik olduğunu bilmek, astronotlarımızı, ekipmanlarımızı ve altyapımızı aya koymayı planladığımız yerde çok gerçek sonuçlara sahip.”