ABD’nin büyük bir bölümü, önümüzdeki günlerde yollar ve enerji şebekeleri üzerinde büyük tahribat yaratabilecek uzun süreli bir soğuk hava ve büyük bir kış fırtınası için hazırlık yapıyor.
En az 170 milyon Amerikalı kış hava uyarıları ile karşı karşıya. “Aşırı soğuk sıcaklıklar ve tehlikeli soğuk rüzgar insanları etkilemeye devam edecek” uyarısında bulundu Ulusal Hava Durumu Servisi (NWS). Meteorologlar, düşük sıcaklıkların birçok rekora imza atmasını, Kuzey Düzlüklerinde rüzgar hissinin eksi 50 derece Fahrenheit kadar düşmesini bekliyorlar.
Meteorologların bu fırtınanın yönünü ve en çok etkilenecek yerleri baştan tahmin etmeleri zor oldu. Bu karmaşık faktörlerden biri, soğuk Arktik havadan kaynaklanan hava sisteminin Pasifik Okyanusu’ndan iç kısımlara doğru hareket ederek nemle dolgun hale gelmesidir.
“Bu, normal bir kış fırtınası gibi gelişmiyor.”
Wisconsin-Madison Üniversitesi’nden atmosfer bilimi öğretim üyesi Andrea Lopez Lang, “Bu tür etkiler özellikle uzun süreli olabilir. ABD’nin bu kadar geniş bir bölümü etkilendiği için, her yerde farklı etkilerle karşılaşmak mümkün. ‘Yerel tahminlerinize dikkat edin, çünkü etkiler aynı sistemin bir parçası olsalar bile çok farklı olabilir’ diye tavsiye ediyor.
Kuzey Kutbu’ndaki bazı bölgeler, kış aylarında aylarca karanlıkta kalıyor. Bu da havanın sürekli soğumasını sağlıyor. Genelde, güçlü rüzgar akımları olan jet stream, bu soğuk havanın daha güneydeki sıcaklıkları etkilemesini engelliyor. Ancak büyük bir yüksek basınç sistemi, jet stream’i alçalmasına izin vererek, aşırı soğuk havanın Kanada ve ABD’ye daha da inmesine neden oldu.
Pasifik’ten gelen, nem yüklü hava sistemi jet stream ile çarpıştığında, bu ıslak ve soğuk koşullar karla birlikte tehlikeli durumlardan oluşan bir dalgalanma yaratabilir. Buzlu yağmur, yüzeye çarptığında su damlalarını dondurarak yollar ve altyapıda don birikmesine neden olur. Fırtınadan sonra sürekli soğuk hava, bu riski uzatır.
NWS, tahminlerinde, “Fırtına, önemli ve yerel olarak yıkıcı buz birikimlerine neden olacak ve uzun süreli elektrik kesintileri, geniş ağaç hasarı ve son derece tehlikeli veya geçmesi zor seyahat koşulları oluşturma potansiyeline sahip.” diyor. Buz, ağırdır ve bu, elektrik hatlarının düşmesine neden olabilir.
Bu tür aşırı hava olaylarının iklim değişikliği ile nasıl bir ilişkisi olacağı henüz kesin olarak bilinmiyor. Ancak bu fırtınanın benzersiz tetikleyicileri olabilir. Atmosferin daha fazla su buharı tutabilmesi, daha ağır yağışlara yol açabiliyor.
Jet stream’in de daha değişken hale geldiği belirtiliyor. Tropikal bölgeler ile kutuplar arasındaki sıcaklık farkı, tarihte onu görecek kadar istikrarlı kılarken, Arktik, dünyanın diğer bölgelerine kıyasla daha hızlı ısınıyor. Bu sıcaklık farkı azaldıkça, jet stream daha çok sarkıyor ve Arktik havanın daha güneylere yayılmasına neden oluyor.
Bu tarz soğuk dalgaların gerçekleşme sıklığı, dünya sıcaklıklarının artmasıyla birlikte gerçekten azalmıştır. Toplumlar, bu tür olaylarla başa çıkmak için yeterince hazırlıklı olmayabilirler. Uzmanlar, iklim değişikliğinin tüm aşırı olayları etkileyebileceğini vurguluyor.
“İnsanlar, ‘Ama hava gerçekten soğuk ya da çok kar yağıyor — dünya nasıl ısınıyor?’ diyorlar. İklim değişikliği, temel sıcaklıklardaki artış, ama bunun yanı sıra her iki taraftan da aşırı artışları da beraberinde getiriyor” diyor. İklim değişikliği ile durumu değerlendirmek, tek bir kış fırtınasıyla yoktan bir sezon değerlendirmesi yapmak gibidir.
Lopez Lang, Wisconsin’deki fırtınanın etkisine hazırlık yapıyor. Hava koşulları izin verirse, kendisi ve meslektaşları fırtınayı incelemek amacıyla NASA uçağına binecekler. Hava sisteminin jet stream ile birleşme anlarını gözlemleyecekler. Bu tür birleşimlerin tahminlerde belirsizlik yaratan büyük bileşenler olduğunu diliyor.
Siz böyle bir havadan etkilenmeyi bekliyor musunuz?
