Son birkaç on yılda,
obezite yerel bir halk sağlığı sorunundan uluslararası bir salgına dönüşmüştür. Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre dünya çapında her 8 kişiden 1’i obeziteyle yaşıyor. Yetişkin obezitesi 1990’dan bu yana iki kattan fazla arttı, ergen obezitesi ise aynı dönemde dört kat arttı. Geçen yıl toplamda 2,5 milyar yetişkin aşırı kilolu olarak sınıflandırıldı; bunların 890 milyonu obeziteyle yaşıyor.
2022’de düşük kilo ve obezite oranlarının en yüksek olduğu ülkeler, Pasifik ve Karayipler’deki ada ülkeleri ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki ülkeler oldu.
Verilere göre 18 yaş ve üzeri yetişkinlerin yüzde 43’ü aşırı kilolu, yüzde 16’sı ise obeziteyle yaşıyor. Çocuklara ilişkin rakamlar da aynı derecede endişe verici; 2022’de 5 yaşın altındaki 37 milyon çocuğun aşırı kilolu olduğu bildirildi. Ayrıca, 5 ila 19 yaşları arasındaki 390 milyondan fazla çocuk ve ergen aşırı kiloluydu ve bunların 160 milyonu obeziteyle yaşıyordu.
Hindistan’daki obezite oranları da yukarı doğru bir yöne tanık oldu. Ulusal Aile Sağlığı Araştırması (NFHS-5) 2019-2021’e göre, 15-49 yaş arası kadınların yaklaşık %24’ü ve erkeklerin %22,9’u artık aşırı kilolu veya obez olarak kabul ediliyor; bu, 2015-16’daki önceki ankete göre bir artış gösteriyor; bu oran 20,6’dır. Kadınların yüzde 18,9’u ve erkeklerin yüzde 18,9’u etkilendi.
Ayrıca İzle: Obezite, Daha Fazla Gençin Tehlike Altında Olduğu Bir Halk Sağlığı Krizi Haline Geldi | Palki Sharma ile Vantage
Obezite artık kalp hastalığı, tip 2 diyabet, felç ve hatta kanser riskini ciddi biçimde artıran ciddi bir sağlık durumu olarak kabul edilmektedir.
Doktor Mohit BhandariPristyn Care Obezite Cerrahisi Şefi, Firstpost ile sorunların çeşitli yönlerine ilişkin görüşlerini paylaştı.
Beslenme düzenindeki değişiklikler
Dr. Bhandari: Muhtemelen artan obezite dalgasının en önemli nedeni, küresel beslenme kalıplarındaki çarpıcı değişimdir. Ekonomik gelişme ve şehirleşmeyle birlikte meyve, sebze ve tam tahıllardan zengin beslenmenin yerini daha çok işlenmiş, yüksek kalorili ve şekerli gıdalar alıyor. Fast food zincirleri, şekerli içecekler ve ultra işlenmiş atıştırmalıklar, düşük ve orta gelirli ülkelerde daha erişilebilir ve uygun fiyatlı hale geliyor. Bu, özellikle şehirlerde kilo alımını ve obeziteyi körükleyen yüksek enerjili, besin açısından fakir diyetlerle beslenmek anlamına geliyor.
Hareketsiz yaşam tarzının artan eğilimi
Dr. Bhandari: Bir diğer önemli faktör ise hareketsiz yaşam tarzının giderek artan eğilimidir. Modern teknolojinin icadı, kişinin yaşama, çalışma, iletişim kurma ve eğlenme biçimini tamamen değiştirdi. Ancak fiziksel egzersiz ihtiyacını büyük ölçüde azaltır. Ofiste yapılan bu tür işler, internetten alışveriş yapmak ve içerik yayınlamak uzun süre oturmayı teşvik ediyor ancak geçtiğimiz yıllarda yürüme ve fiziksel hareketler gibi zorlu aktiviteler azaldı. Bu düşük enerji harcaması ve yüksek besin tüketimi kilo alımına yol açmaktadır.
Çevresel ve sosyoekonomik faktörler
Dr. Bhandari: Kişinin yaşadığı çevre de obeziteye katkıda bulunur. Kentleşme sonuç olarak aktif fiziksel aktiviteyi en çok engelleyen ortamlar yarattı. Birçok şehirde yürümek, bisiklete binmek veya egzersiz yapmak için elverişli bir güvenli alan olmadığında, marketler ve fast foodlar taze gıda pazarlarından daha ağır basıyor ve bu da gıda çölü etkisi yaratıyor.
Genetik ve biyolojik faktörler
Dr. Bhandari: Yaşam tarzı ve çevresel faktörler hikayenin önemli bileşenleridir, ancak genetik aynı zamanda bireylerin obezite açısından daha yüksek risk altında olmalarına da yatkındır. Belki bazı bireylerin kilo alma olasılığını artıran ve hatta metabolizmalarını yavaşlatan genetik faktörleri vardır. Biyolojik olarak daha duyarlı olabilirler ve daha fazla yemek yeme dürtüsü daha güçlü olabilir. Hipotiroidizm veya PKOS gibi hormonal sorunlar da kilo alımına neden olur ve kişinin kilo vermesini zorlaştırır.
Psikososyal ve davranışsal faktörler
Dr. Bhandari: Stres, depresyon ve anksiyete gibi zihinsel problemler, aşırı yeme veya yetersiz tüketilen gıdaları tetikleyerek daha fazla obezite vakasına yol açar. İnsanların çok fazla yağ ve şeker içeren rahat yiyecekleri aşırı yemesi ve dolayısıyla stres veya kötü duygular nedeniyle yemeye şartlanması nedeniyle duygusal yeme yaygındır. Davranışsal faktörler arasında belirli saatlerde yemek yememek, yiyecekleri çok geç saatlerde tüketmek ve öğünleri kaçırmak gibi kötü beslenme alışkanlıkları veya stratejileri yer alır.
Obezite; beslenme, yaşam tarzı, çevre, genetik ve zihinsel sağlık gibi birçok faktörden etkilenen karmaşık bir konudur. Büyüyen bu salgının üstesinden gelmek için hem bireylerin hem de toplumların daha sağlıklı beslenme alışkanlıklarına, artan fiziksel aktiviteye ve refahı destekleyen ortamların yaratılmasına öncelik vermesi gerekiyor. Obeziteyi küresel ölçekte önlemek ve yönetmek için bu temel faktörlere odaklanmak çok önemlidir.
