Karanlık Enerji Kamerası dönen Güney Fırıldak galaksisinin eteklerini gözetliyor

Güney Fırıldak gökadası olarak da bilinen Messier 83, gece gökyüzünde en belirgin sarmal gökadalardan biridir. Adını Fırıldak gökadasına benzerliğinden alıyor ve yaklaşık 50.000 ışıkyıllık bir alanı kaplıyor, bu da onu Samanyolu gökadasından çok daha küçük yapıyor, ancak sarmal kollarındaki çarpıcı pembe patlamaların da gösterdiği gibi daha yüksek yıldız oluşum oranına sahip. Yoğun yıldız patlaması aktivitesinin bu görüntüsü muhtemelen başka bir galaksiyle geçmişteki bir birleşmeden kaynaklanmaktadır.

Bu görüntü, NSF NOIRLab’ın bir Programı olan Cerro Tololo Inter-American Gözlemevi’ndeki (CTIO) ABD Ulusal Bilim Vakfı Víctor M. Blanco 4 metrelik teleskopuna monte edilen, Enerji Bakanlığı tarafından üretilen Karanlık Enerji Kamerası (DECam) ile çekilmiştir.

1750 ile 1754 yılları arasında Fransız gökbilimci Nicolas-Louis de Lacaille, gezegenlere olan mesafeleri belirlemek amacıyla gece gökyüzünü inceliyordu. Bu dönemde 10.000 yıldızı gözlemleyip katalogladı ve 1752’de Ümit Burnu’na yaptığı keşif gezisi sırasında keşfettiği Messier 83’ün de aralarında bulunduğu 42 bulutsu nesneyi tanımladı.

1781’de Charles Messier onu ünlü kataloğuna ekledi ve onu “yıldızsız bir bulutsu” olarak tanımladı ve o zamanın galaksiler hakkındaki sınırlı bilgisini yansıtıyordu. Gökbilimciler, Messier 83 gibi nesnelerin aslında Samanyolu’nun çok dışındaki diğer galaksiler olduğunu ancak 20. yüzyılda Edwin Hubble’ın çalışmaları sayesinde fark edebildiler.

Bu görüntü, Messier 83’ün, yeni yıldızların oluştuğu pembe hidrojen gazı bulutlarıyla dolu, iyi tanımlanmış sarmal kollarını göstermektedir. Bu pembe bölgelerin arasına, ultraviyole radyasyonu çevredeki gazı uçuran sıcak, genç yıldızlardan oluşan parlak mavi kümeler serpiştirilmiştir.

Galaksinin çekirdeğinde sarı renkli bir merkezi çıkıntı yaşlı yıldızlardan oluşuyor ve zayıf bir çubuk sarmal kolları merkezden birbirine bağlayarak gazı dış bölgelerden çekirdeğe doğru yönlendiriyor. DECam’in yüksek hassasiyeti, Messier 83’ün geniş halesini ve arka plandaki sayısız uzak galaksiyi yakalar.

Tıpkı Messier 83’ün yeni oluşan sayısız yıldızla dolu olması gibi, galaksi de ölmekte olan birçok yıldıza ev sahipliği yapıyor. Geçtiğimiz yüzyılda gökbilimciler Messier 83’te süpernova adı verilen toplam altı yıldız patlamasına tanık oldular; bu sayı yalnızca diğer iki galaksiyle eşleşti. Ve biz yalnızca bu altı yıldız ölümünü tespit etmiş olsak da, galaksinin süpernova kalıntıları olarak adlandırılan yüzbinlerce ölü yıldız “hayaletiyle” dolu olduğu tahmin ediliyor.

2006 yılında, Messier 83’ün gizemli bir özelliği, NSF NOIRLab gökbilimcisi Ruben Diaz ve uluslararası bir gökbilimci ekibi tarafından, Uluslararası Gemini Gözlemevi’nin yarısı olan Gemini Güney teleskopunu kullanarak keşfedildi.

Bu galaksinin kalbinde, ikinci bir çekirdeğe benzeyen, daha önce görülmemiş bir kütle konsantrasyonu keşfettiler; bu, muhtemelen devam eden bir çarpışmada Messier 83 tarafından tüketilen başka bir galaksinin kalıntısıdır; muhtemelen yıldız patlaması faaliyetinden sorumlu olan aynı çarpışmadır. Muhtemelen kara delikler içeren iki çekirdeğin, 60 milyon yıl içinde birleşerek tek bir çekirdek oluşturması bekleniyor.