Bilim insanları, Grönland buzul tabakası altında daha önce tespit edilmemiş bir sel olayı keşfetti. Bu sel, o kadar güçlü bir şekilde patladı ki, 91 metre kalınlığındaki katı buzu delip geçti. 2014 yılında gerçekleşen bu olay, 24 milyar galon (90 milyar litre) eriyik suyun buz tabakasının altındaki bir gölden yüzeye fışkırmasına neden oldu. Grönland’da belgelenmiş bu tür bir olayın ilk örneği olarak kayıtlara geçmiştir.
Olayın Araştırılması ve Bilimsel Katkıları
Bilim insanları, bu ani su boşalımını inceledikçe buz tabakasının erimesi ve bu sürecin Grönland’ın geri kalan kısmı üzerindeki yıkıcı etkileri hakkında hayati bilgiler elde edeceklerini belirttiler. Buharlaşmanın dinamiklerini anlamak için yapılan bu çalışma, 30 Temmuz tarihli Nature Geoscience dergisinde yayımlandı.
Çalışmanın baş yazarı, Lancaster Üniversitesi’nden Jade Bowling şöyle ifade etti: “Bunu ilk gördüğümüzde, bu kadar beklenmedik olduğu için verilerimizle ilgili bir sorun olduğunu düşündük. Ancak analizlerimizi derinleştirdikçe, gözlemlediğimiz şeyin buzun altındaki büyük bir su selinin etkileri olduğunu fark ettik.” Ayrıca, Grönland buzul tabakasının altındaki subglaciyal göllerin varlığının hala oldukça yeni bir keşif olduğunu ve nasıl evrim geçirdikleri ve buz tabakası sistemi üzerindeki etkilerinin henüz tam olarak anlaşılamadığını vurguladı.
Grönland Buzul Tabakasının Boyutu ve Önemi
Grönland buzulu, Dünya üzerinde sadece iki kalıcı buz tabakasından biridir; diğeri ise Antarktik buz tabakası dır. Grönland’ın yüzölçümü neredeyse Texas’ın üç katı büyüklüğünde olup, yaklaşık 1.7 milyon kilometrekare alan kaplamaktadır. Bu buzul tabakası, diğer yandan, her saat başı yaklaşık 33 milyon ton (30 milyon metrik ton) buzul kaybı yaşamaktadır.
Meltwater ve Buzul Dinamikleri
Grönland’ın buz tabakasındaki eriyik suyun rolü hakkında daha az şey bilinmektedir. Bilim insanları, eriyik suyun yüzeyden buzulun tabanına doğru akıp okyanusa ulaştığını düşünmekteydiler. Ancak yeni çalışma, genellikle eriyik su ile beslenen subglaciyal göllerin, bu süreçte nasıl bir rol oynadığını incelemektedir. Araştırmacılar, bu göllerin, boşaltma olayları aracılığıyla okyanusa büyük miktarda su katkısıda bulunabileceğini öne sürmektedirler.
Uydu Verileri ile Yapılan Keşifler
Bilim ekibi, Grönland’ın kuzeyinde daha önce bilinmeyen bir subglaciyal göl tespit etti ve bununla bağlantılı büyük bir sel olayının buzun altından nasıl geçtiğini keşfetti. NASA’nın ICEsat, ICEsat-2 ve Landsat-8 uyduları ile birlikte Avrupa Uzay Ajansı ‘nın Sentinel-1, Sentinel-2 ve CryoSat-2 uydularından elde edilen verileri kullanarak, bu subglaciyal selin 3D modellerini oluşturabildiler.
Gölde Patlayan Dalgalar ve Buzun Yapısındaki Değişiklikler
Bu modelleme, 2014 Temmuz ve Ağustos ayları arasında 0.77 mil kare (2 kilometrekare) genişliğinde ve 85 metre derinliğinde bir çukurun buz tabakasından patladığını gösterdi. 24 milyar galon su, bir eriyik su gölünden yüzeye akarken, bu büyük su patlaması, Hudson Nehri’nin akış hızının dokuz saatlik bir kısmına eşit bir akış ortaya çıkardı. Bilim insanları, bu olayın downstream bölgesinde, buzda büyük bir alanın çatladığını ve 25 metre yüksekliğindeki devasa buz kütlelerinin ortaya çıktığını saptadılar.
Bu bulgular, eriyik suyun tipik olarak bir buzul tabakası içerisinden nasıl aktığına dair geçmişteki beklentileri sarstı ve buz tabakasının tabanının katı olduğu öngörülerine karşıt bir duruş sergiledi. Çalışmanın katkıda bulunan yazarı, Lancaster Üniversitesi’nden Amber Leeson , yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Bu çalışmada bulduğumuz şeyler, birçok yönden bizi şaşırttı. Buzul tabakalarının yüzeyden gelen aşırı eriyik suya nasıl tepki verebileceği hakkında yeni ve beklenmedik şeyler öğretti. Bu durum, buz tabakasının karmaşık hidrolojik sistemi hakkında daha iyi bir anlayışa sahip olmamız gerektiğini vurgulamaktadır.”
