Gökbilimciler büyük bir yıldızın yok oluşunu izlediler. JWST’nin bazı cevapları olabilir

2009’da Güneş’ten 25 kat daha büyük dev bir yıldız ortadan kayboldu. Tamam, o kadar da basit değildi. Sanki bir süpernovaya dönüşmeye hazırmış gibi, parlaklığı bir milyon güneşe yükselen bir parlaklık döneminden geçti. Ama sonra patlamak yerine söndü. Gökbilimciler Büyük Binoküler Teleskop (LBT), Hubble ve Spitzer uzay teleskopunu kullanarak yıldızı görmeye çalıştıklarında hiçbir şey göremediler.

N6946-BH1 olarak bilinen yıldızın artık başarısız bir süpernova olduğu düşünülüyor. Adındaki BH1, gökbilimcilerin yıldızın bir süpernovayı tetiklemek yerine çökerek kara delik haline geldiğini düşünmelerinden kaynaklanıyor. Ama bu bir varsayımdı. Kesin olarak bildiğimiz tek şey, bir süreliğine parladığı, ardından teleskoplarımızın gözlemleyemeyeceği kadar karardığı. Ancak James Webb Uzay Teleskobu (JWST) sayesinde bu durum değişti.

yeni çalışmaadresinde yayınlandı arXiv ön baskı sunucusu, JWST’nin NIRCam ve MIRI cihazları tarafından toplanan verileri analiz eder. Orijinal yıldızın konumunu çevreleyen bir toz kabuğu kalıntısı gibi görünen parlak bir kızılötesi kaynağı gösteriyor. Bu, hızla parlaklaşan yıldızdan yayılan malzemeyle tutarlı olacaktır. Aynı zamanda kara deliğe düşen malzemeden kaynaklanan kızılötesi bir parıltı da olabilir, ancak bu daha az olası görünüyor.

Şaşırtıcı bir şekilde ekip ayrıca bir değil üç nesne kalıntısı buldu. Bu, başarısız süpernova modelinin olasılığını azaltır. N6946-BH1’in önceki gözlemleri bu üç kaynağın bir karışımıydı çünkü çözünürlük onları ayırt edecek kadar yüksek değildi. Dolayısıyla daha olası bir model, 2009’daki parlaklaşmanın yıldızların birleşmesinden kaynaklandığıdır. Parlak, devasa bir yıldız gibi görünen şey, iki yıldızın birleşmesi sonucu parlayan ve sonra sönen bir yıldız sistemiydi.

Veriler birleşme modeline yönelse de başarısız olan süpernova modelini göz ardı edemez. Bu da süpernova ve yıldız kütleli kara deliklere ilişkin anlayışımızı daha karmaşık hale getiriyor. LIGO ve diğer yerçekimsel dalga gözlemevleri tarafından gözlemlenen kara delik birleşmelerinden, yıldız kütleli kara deliklerin var olduğunu ve nispeten yaygın olduğunu biliyoruz.

Yani bazı büyük yıldızlar karadeliğe dönüşüyor. Ancak bunların ilk önce süpernova olup olmadığı hala tartışmalıdır. Düzenli süpernovalar kara delik olmaya yetecek kadar kalıntı kütleye sahip olabilir, ancak en büyük yıldızsal kara deliklerin süpernovadan sonra nasıl oluşabileceğini hayal etmek zor.

N6946-BH1, 22 milyon ışıkyılı uzaklıktaki bir galakside yer aldığından, JWST’nin birden fazla kaynağı ayırt edebilmesi etkileyicidir. Bu aynı zamanda gökbilimcilere benzer yıldızların zamanla gözlemlenebileceği umudunu da veriyor. Daha fazla veriyle, yıldız birleşmeleri ile gerçek başarısız süpernovalar arasında ayrım yapabilmeliyiz; bu, yıldızların yıldız kütleli kara deliklere doğru ilerledikçe son aşamalarını anlamamıza yardımcı olacaktır.