Galaksimizin kara deliği sanıldığı kadar uykulu değil: gökbilimciler

Yeni bir çalışma, Samanyolu galaksimizin merkezinde gizlenen süper kütleli kara deliğin sanıldığı kadar uykuda olmadığını gösteriyor.

Dergide yayınlanan araştırmaya göre, uyuyan dev yaklaşık 200 yıl önce uyandı ve tekrar uyumadan önce yakındaki bazı kozmik nesneleri yuttu. Doğa Çarşamba günü.

Araştırmacılar, NASA’nın IXPE uzay gözlemevinin, bu güçlü canlanma faaliyetinin bir X-ışını yankısını tespit ettiğini söyledi.

Sgr A* olarak kısaltılan süper kütleli kara delik Sagittarius A*, Güneş’ten dört milyon kat daha ağırdır. Samanyolu sarmalının merkezinde Dünya’dan 27.000 ışıkyılı uzaklıkta oturuyor.

Geçen yıl astronomlar kara deliğin, daha doğrusu onun karalığını çevreleyen parlayan gaz halkasının ilk görüntüsünü ortaya çıkardılar.

Fransa’nın Strasbourg Astronomi Gözlemevi’nde araştırmacı ve çalışmanın baş yazarı Frederic Marin, Sgr A*’nın “her zaman hareketsiz bir kara delik olarak görüldüğünü” söyledi.

Galaksilerinin ortasında yer alan süper kütleli kara deliklerin çoğu, yakındaki tüm maddeyi yuttuktan sonra uykuda kalır.

AFP’ye konuşan Marin, “Etrafındaki her şeyi yedikten sonra kış uykusuna giren bir ayı hayal edin.”

Ancak uluslararası araştırma ekibi, 19. yüzyılın sonlarında Sgr A*’nın uykusundan çıktığını ve ulaşamayacağı kadar şanssız olan her türlü gazı ve tozu tükettiğini keşfetti.

Canavar kış uykusuna dönene kadar beslenme çılgınlığı birkaç aydan bir yıla kadar sürdü.

Milyon kat daha parlak

Marin, aktif olduğu zaman kara deliğin “bugün olduğundan en az bir milyon kat daha parlak olduğunu” söyledi.

Uyanışı fark edilebilirdi çünkü yakındaki galaktik moleküler bulutlar çok daha fazla X-ışını ışığı yaymaya başladı.

Fransız araştırma kuruluşu CNRS yaptığı açıklamada, X-ışını ışığındaki artışın “bir ormanda gizlenmiş tek bir ateş böceğinin birdenbire Güneş kadar parlak hale gelmesi” gibi olduğunu söyledi.

NASA’nın IXPE (Görüntüleme X-ışını Polarimetri Gezgini) uzay gözlemevini kullanan gökbilimciler, X-ışını ışığını izlemeyi başardılar ve doğrudan Sgr A*’yı işaret ettiğini buldular.

Marin, kara deliğin “ilk kez gözlemlemeyi başardığımız geçmiş etkinliğinin bir yankısını yaydığını” söyledi.

Kara deliklerin çekim kuvveti o kadar yoğun ki ışık dahil hiçbir şey kaçamaz.

Ancak madde, kara deliğin olay ufku olarak bilinen son sınırının ötesine çekildiğinde, karanlığa kaybolmadan önce muazzam miktarda ısı ve ışık yayar.

Sgr A*’nın uyku durumundan kısaca çıkmasına tam olarak neyin sebep olduğu belirsizliğini koruyor. Bir yıldız veya gaz ve toz bulutu çok yaklaşmış olabilir mi?

Gökbilimciler, IXPE gözlemevinden yapılacak daha fazla gözlemin ne olduğunu daha iyi anlamalarına yardımcı olacağını ve belki de gizemle örtülü süper kütleli karadeliklerin kökeni hakkında daha fazla şey ortaya çıkaracağını umuyor.

© 2023 AFP