Cüce gezegen Eris beklenenden daha ‘yumuşak’

Kaliforniya Üniversitesi, Santa Cruz Gezegen Bilimleri Profesörü Francis Nimmo yakın zamanda bir ortak yazar olarak yazdı. Bilim Gelişmeleri kağıt cüce gezegen Eris’in iç yapısı hakkında.

Eris, Plüton’un büyüklüğünde ancak güneşten yaklaşık %50 daha uzakta. 2005 yılında Neptün’ün ötesindeki Kuiper Kuşağı’nda Eris’in keşfi, Plüton’un cüce gezegen olarak yeniden sınıflandırılmasına yol açan tartışmayı alevlendirdi.

UC Santa Cruz araştırmacısı Francis Nimmo’yu Eris’i araştırmaya çeken şey Plüton’a olan ilgiydi.

Nimmo, yaklaşık altı ay önce California Teknoloji Enstitüsü’nde Eris’i keşfedenlerden biri olan Michael Brown’ı ziyaret ediyordu ve Brown’ın bazı yeni, yayınlanmamış verilerinin Eris’in özellikleri hakkındaki bilgilerin ortaya çıkmasına yardımcı olabileceğini fark etti.

İkili önümüzdeki birkaç ay boyunca modeller üzerinde çalıştı ve sonuçlarını bir dergide yayınladı. Bilim Gelişmeleri kağıt. İki ana bilgi, sonuçlara yol açtı.

İlk önemli ipucu Eris ve uydusu Dysnomia’nın birbirlerine her zaman aynı yöne dönük olmasıdır.

Nimmo, “Bunun nedeni, büyük gezegenin, küçük ayın üzerinde yarattığı gelgitler nedeniyle eğilmesidir” diye açıkladı. “Ay ne kadar büyük olursa gezegen o kadar hızlı döner.”

Araştırmacılar, iç yapılarının özelliklerini anlamak için gezegenlerin ve uydularının dönüş ve yörünge özelliklerini kullanabilirler. Ancak yakın zamana kadar bilim adamlarının Dysnomia’nın boyutuna dair bir tahmini yoktu.

Brown’ın o zamanlar yayınlanmamış verileri, Eris’in uydusunun belirli bir kütlenin altında olması gerektiğini ortaya çıkararak durumu değiştirdi. Kütlenin bu üst sınırı ikinci önemli bilgiyi sağladı.

Nimmo, “Ve bunu öğrendiğiniz anda gerçek hesaplamalar yapmaya başlayabilirsiniz” dedi.

Nimmo ve Brown’ın modelinin ana ve beklenmedik sonucu, Eris’in şaşırtıcı derecede enerji tüketen veya “yumuşak” olmasıdır.

Ortak yazarlar Eris’in bir buz tabakasıyla çevrelenmiş kayalık bir çekirdeğe sahip olduğunu belirlediler. Bu dış buz kabuğu, Plüton’un iletken kabuğundan farklı olarak muhtemelen konveksiyon yapıyor.

Nimmo, “Kaya radyoaktif elementler içeriyor ve bunlar ısı üretiyor. Ve sonra bu ısının bir şekilde dışarı çıkması gerekiyor” diye açıkladı. “Böylece ısı kaçarken, buzdaki bu yavaş çalkalanmaya neden oluyor.”

Nimmo, bu nedenle Eris’in sert bir nesneden ziyade “yumuşak bir peynir veya buna benzer bir şey gibi” davrandığını söyledi. Biraz akma eğilimi var” dedi.

Gelecek verileri

Dysnomia kütlesinin üst sınırı, Atacama Büyük Milimetre Dizisi (ALMA) radyo teleskopu tarafından yapılan ölçümlerden geldi. Nimmo, yakında kütlenin daha kesin ölçümlerinin modelin daha da geliştirilmesine yardımcı olacağını umuyor.

“Eğer Dysnomia bundan daha küçükse, o zaman Eris daha da yumuşaktır” dedi.

Eris’in şekline ilişkin ek veriler, Nimmo ve Brown’ın oluşturduğu modelin doğrulanmasına yardımcı olacak.

Nimmo, “Eris’in oldukça pürüzsüz olması gerektiğine dikkat çekiyoruz çünkü herhangi bir yüzey topoğrafyası varsa, buz akacak ve o topografya kaybolacaktır” dedi. “Dolayısıyla Eris’in şekline dair bazı ölçümler almak güzel olurdu çünkü eğer çok düzensizse bu bizim modelimize uymaz.”

Eris, Dünya’dan o kadar uzakta ki tek bir piksel olarak görünüyor, dolayısıyla şeklini yeniden oluşturmak için bilim adamlarının gezegenin yıldızların önünden geçişini izlemesi gerekecek.

Nimmo, “Yıldız yanıp sönüyor ve sonra geri geliyor ve bu size Eris’in o noktada ne kadar geniş olduğunu gösteriyor. Ve eğer bunu bir grup yıldızla yaparsanız, o zaman şekli gerçekten yeniden oluşturabilirsiniz” diye açıkladı. “İnsanların bunu gerçekten yaptığını umuyorum, sadece öyle olup olmadıklarını bilmiyorum.”