Nature Astronomy dergisinde 26 Kasım’da yayınlanan bir araştırmaya göre, Jüpiter’in iyonosferinden derin atmosferine doğru inen manyetik girdapların, ultraviyole emici antisiklonik fırtınaların oluşumunu tetiklediğine inanılıyor. Koyu ovaller şeklinde görünen bu fırtınalar Dünya’nın büyüklüğünü kapsıyor ve esas olarak Jüpiter’in kutup bölgelerinde gözlemleniyor. Bu fenomen ilk olarak 1990’larda Hubble Uzay Teleskobu tarafından ultraviyole (UV) ışıkta tespit edildi ve daha sonra 2000 yılında NASA’nın Cassini uzay aracı tarafından doğrulandı.
Araştırma Kasırga Dinamiklerini Açıkladı
çalışmakNature dergisinde yayınlanan, Berkeley’deki Kaliforniya Üniversitesi’nde lisans araştırmacısı olan Troy Tsubota tarafından, UC Berkeley’den Michael Wong, NASA’nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nden Amy Simon ve diğerleriyle işbirliği içinde yönetildi.
Bulgular, bu koyu renkli ovallerin, Jüpiter’in muazzam manyetik alan çizgileri ile iyonosferindekiler arasındaki sürtünme nedeniyle oluşan dönen manyetik kasırgalar tarafından oluşturulduğunu gösteriyor. Bu kasırgaların aerosolleri karıştırıp stratosferde yoğun UV emici pus lekeleri oluşturduğu düşünülüyor.
Io Plazma Torusunun Rolü
Çalışma, Jüpiter’in güneş sistemindeki en güçlü manyetik alanlar arasında yer alan manyetik alanının, Jüpiter’in uydusu Io’daki volkanik aktivite sonucu salınan yüklü parçacıklardan oluşan bir halka olan Io Plazma Torus ile etkileşime girdiğini vurguluyor. Bu etkileşim sürtünmeye neden oluyor ve potansiyel olarak gezegenin atmosferine inen manyetik girdapları başlatıyor.
Kesin mekanizma belirsizliğini koruyor; araştırmacılar, bu kasırgaların daha derin atmosferik katmanlardan malzemeyi tarayıp çıkarmadığını veya pusları bağımsız olarak mı yarattığını tartışıyor.
Düzenli Gözlemler Kalıpları Onaylıyor
Hubble Uzay Teleskobu’nu kullanarak Jüpiter’in yıllık görüntülerini yakalayan Dış Gezegen Atmosfer Mirası (OPAL) projesi, keşifte çok önemli bir rol oynadı. 2015 ile 2022 yılları arasında güney kutbunda görüntülerin %75’inde koyu renkli ovaller gözlendi ancak kuzey kutbunda çok daha nadirdi. Bu oluşumlar genellikle bir aydan uzun bir süre içinde ortaya çıkar ve iki hafta içinde dağılarak manyetik bir “kasırga sokağı”na benzer.
