Ayın kökenine dair bir ipucu daha

İnsanoğlu, aya karşı kalıcı bir hayranlık beslemiştir. Ancak Galileo’nun zamanına kadar bilim adamları gerçekten onu incelemeye başlamamıştı. Yaklaşık beş yüzyıl boyunca, araştırmacılar ayın nasıl oluştuğuna dair çok sayıda, çok tartışılan teoriler ortaya koydular. Şimdi, ETH Zürih’teki jeokimyacılar, kozmokimyacılar ve petrologlar, ayın başlangıç ​​hikayesine yeni bir ışık tuttu.

Dergide yeni yayınlanan bir çalışmada Bilim Gelişmeleri, araştırma ekibi, ayın Dünya’nın mantosundan gelen helyum ve neonun yerli soy gazlarını miras aldığını gösteren bulguları rapor ediyor. Keşif, Ay’ın Dünya ile başka bir gök cismi arasındaki büyük bir çarpışma tarafından oluştuğunu varsayan, şu anda tercih edilen dev çarpma teorisi üzerindeki zaten güçlü kısıtlamalara katkıda bulunuyor.

Ay’dan Antarktika’ya meteorlar

ETH Zürih’teki doktora araştırması sırasında Patrizia Will, NASA’dan alınan bir Antarktika koleksiyonundan altı ay meteorit örneğini analiz etti. Göktaşları, magmanın ayın içinden fışkırıp hızla soğumasıyla oluşan bazalt kayalardan oluşur. Oluşumlarından sonra, kayayı kozmik ışınlardan ve özellikle güneş rüzgarından koruyan ek bazalt katmanlarıyla kaplı kaldılar. Soğutma işlemi, magmada bulunan diğer mineraller arasında ay camı parçacıklarının oluşumuyla sonuçlandı. Will ve ekibi, cam parçacıkların güneş gazlarının kimyasal parmak izlerini (izotopik imzalar) koruduğunu keşfetti: ayın iç kısmından gelen helyum ve neon. Bulguları, Ay’ın Dünya’ya özgü soy gazları miras aldığını kuvvetle desteklemektedir. Will, “Ay yüzeyindeki herhangi bir maruziyetle ilgisi olmayan aydan gelen bazaltik malzemelerde ilk kez güneş gazları bulmak çok heyecan verici bir sonuçtu” diyor.

Bir atmosferin koruması olmadan, asteroitler sürekli olarak ayın yüzeyini yağdırır. Ay Kısrağı olarak bilinen uçsuz bucaksız düzlüklere benzer şekilde, lav akışının orta katmanlarından meteorları fırlatmak için muhtemelen yüksek enerjili bir darbe gerekti. Sonunda kaya parçaları, göktaşları şeklinde Dünya’ya doğru yol aldı. Bu göktaşı örneklerinin çoğu, Kuzey Afrika çöllerinde veya bu durumda, manzarada daha kolay görülebilecekleri Antarktika’nın “soğuk çölünde” toplanmıştır.

Grateful Dead şarkı sözleri laboratuvar enstrümanına ilham veriyor

ETH Zürih’teki Noble Gas Laboratuvarı’nda, aynı adı taşıyan Grateful Dead melodisinde söylenen “Tom Dooley” adlı son teknoloji bir soy gaz kütle spektrometresi bulunur. Enstrüman adını, daha önceki araştırmacıların bir noktada, günlük yaşamın titreşimlerinden kaynaklanan paraziti önlemek için son derece hassas ekipmanı laboratuvarın tavanından askıya aldıklarında aldı. Araştırma ekibi, Tom Dooley aletini kullanarak göktaşlarından gelen milimetre altı cam parçacıklarını ölçebildi ve tespit edilen gazların kaynağı olarak güneş rüzgarını ekarte edebildi. Tespit ettikleri helyum ve neon, beklenenden çok daha fazla miktardaydı.

Tom Dooley o kadar hassastır ki, aslında dünyadaki bu kadar düşük helyum ve neon konsantrasyonlarını tespit edebilen tek cihazdır. Bugüne kadar bilinen en eski katı madde olan 7 milyar yıllık Murchison göktaşı tanelerindeki bu soy gazları tespit etmek için kullanıldı.

Yaşamın kökenini aramak

NASA’nın 70.000 onaylı meteoritten oluşan geniş koleksiyonunun neresine bakılacağını bilmek, ileriye doğru atılmış büyük bir adımı temsil ediyor. Dünya dışı asil gaz jeokimyası alanında uzman olan ETH Zürih Profesörü Henner Busemann, “Meteoritik malzemelerde ağır asil gazları ve izotopları incelemek için bir yarış olacağına kuvvetle inanıyorum” diyor. Araştırmacıların, tanımlanması daha zor olan ksenon ve kripton gibi soy gazları arayacağını tahmin ediyor. Ayrıca ay meteoritlerinde hidrojen veya halojenler gibi diğer uçucu elementleri de arayacaklar.

Busemann, “Bu tür gazlar yaşam için gerekli olmasa da, bu soy gazlardan bazılarının ayın acımasız ve şiddetli oluşumundan nasıl kurtulduğunu bilmek ilginç olurdu. Bu tür bilgiler, jeokimya ve jeofizik bilim adamlarının yeni modeller oluşturmalarına yardımcı olabilir. daha genel olarak, bu tür uçucu elementlerin güneş sistemimizde ve ötesinde gezegen oluşumunda nasıl hayatta kalabileceği.”