1972’de Apollo 17’den alınan Mare Imbrium. Ortanın solunda Pytheas krateri. Tepeye yakın bir yerde Copernicus krateri var. Kredi bilgileri: NASA
Araştırmacılar, Ay’ın yüzeyini tarihlendirmek için birbiriyle çelişen yöntemleri uzlaştırdılar ve kabuğunun bazı bölümlerinin önceden düşünülenden yaklaşık 200 milyon yıl daha eski olduğunu ortaya çıkardılar. Apollo örneklerini çeşitli Ay görevlerinden alınan krater sayıları ve spektroskopi verileriyle karşılaştırarak elde edilen gözden geçirilmiş tarihlendirme, Ay ve Dünya’nın erken jeolojik tarihi ve yaşamın kökeni hakkındaki anlayışımız için geniş çıkarımlara sahiptir.
Bilim adamları, Ay’daki kraterler için ‘saati sıfırladı’, yani Ay’ın yüzeyinin – çocukların hikayesini karakterize eden – parçaları Ay’daki adam – düşünülenden yaklaşık 200 milyon yıl daha yaşlıdır.
Norveç ve Fransa’dan araştırmacılar, Ay’ın yüzeyini tarihlendirmek için birbiriyle çelişen iki sistemi koordine etmenin ve yeniden ayarlamanın bir yolunu buldular. Bu yeni değerlendirme, Ay’ın kabuğunun büyük bölümlerinin sanıldığından yaklaşık 200 milyon yıl daha yaşlı olduğunu gösteriyor ve bilim adamlarının Ay yüzeyinin evrimindeki olayların sırasını netleştirmesine olanak tanıyor.
Ay artık jeolojik olarak oldukça hareketsizdir, yani Ay’ı zaman boyunca bombalayan asteroitlerden ve kuyruklu yıldızlardan gelen kraterler aşınmamıştır; Dünya, zaman içinde benzer bir baraja maruz kaldı, ancak Dünya yüzeyindeki hareketler bu etkileri maskelemiş olacak.
Çalışmayı Lyon’daki Goldschmidt Jeokimya Konferansı’nda sunan Profesör Stephanie Werner (Center for Planetary Habitability, Oslo Üniversitesi) söz konusu:
“Ay’daki bu etkilerin işaretlerine bakmak, burada Dünya’da meydana gelen levha tektoniğinin jeolojik çalkalanması olmadan Dünya’nın nasıl olacağını gösteriyor. Yaptığımız şey, Ay kabuğunun büyük bölümlerinin sanıldığından yaklaşık 200 milyon yıl daha yaşlı olduğunu göstermek.”
Araştırmacılar, Ay’ın yüzeyinin yaşını ölçmenin standart yönteminin – krater sayımı olarak bilinen bir sürecin – Apollo görevlerinden kayaları incelerken görülenlerden, özellikle de ayın aydınlık alanları için oldukça farklı sonuçlar verdiğini biliyorlar. Yaylalar.
“Bu farklılıkları uzlaştırmamız gerektiğine karar verdik ve bu, ayrı ayrı tarihli Apollo örneklerini, örnek alanı çevreleyen alandaki krater sayısıyla ilişkilendirmek anlamına geliyordu – aslında krater saatini sıfırlıyordu. Ayrıca, hangi Apollo örneğinin krater saydığımız yüzeye “ait olduğundan” emin olmak için bunları çeşitli Ay görevlerinden, özellikle Hint Chandrayaan-1’den alınan spektroskopi verileriyle ilişkilendirdik. Bu bir pay işin; bu projeye 2014 yılında başladık. Bunu yaparak tutarsızlığı çözebileceğimizi ve Ay yüzeyinin yaşını 200 milyon yıl geriye çekebileceğimizi gördük.”
Örnek olarak, ‘ay denizi’ ile dolu olan Imbrium Havzası’nın yaşı, Kısrak Imbrium (Ay’ın sol üst köşesinde görünür)Muhtemelen Sicilya büyüklüğünde bir asteroit çarpanının çarpışmasıyla oluşan 3.9 milyar yıl öncesinden 4.1 milyar yıl öncesine kadar uzanıyor. Araştırmacılar, bunun Ay’ın yaşıyla ilgili tahminleri değiştirmediğini, sadece yüzeyinin tahminini değiştirdiğini vurguluyor. Yeni tarihleme sistemi, Ay’ın yüzeyinin tüm alanlarının yaşını değiştiriyor – tekdüze değil, ancak en eski yüzeyler en büyük değişiklikleri gösteriyor.
Profesör Werner, “Bu önemli bir fark. Mare Imbrium da dahil olmak üzere kısrak volkanik ovalar olan “Aydaki Adam” modellerini oluşturan yoğun volkanik aktiviteden önce gerçekleştiğini artık bildiğimiz, uzaydan yoğun bir bombardıman dönemini zamanda geriye itmeye izin veriyor. Ay’da bu olurken, Dünya’nın da bu önceki bombardımana maruz kaldığı neredeyse kesindi.”
Audrey Bouvier (Bayreuth Üniversitesi, Almanya) şu yorumu yaptı: “Ay, erken bombardıman tarihinin benzersiz kayıtlarını sunuyor. Kayaları Ay’daki örnekleme konumlarıyla ilişkilendiren üç başarılı Ay örneği iade programımız (Apollo, Luna ve Chang’e) oldu. En son uzay aracı gözlemlerini Ay kayaları tarafından kaydedilen çarpma olaylarıyla birleştiren Prof. Werner ve meslektaşları, karasal gezegenlere yönelik ağır bombardıman kayıtlarını büyük ölçüde geriye itti.
Böylesine ağır bir bombardıman dönemi, Dünya’daki ve potansiyel olarak diğer gezegenlerdeki yaşamın kökenini ve erken evrimini etkilemiş olmalıdır. Mars. Mars’taki Jezero Krateri’nden kaya örnekleri getirmek, Güneş Sistemindeki başka bir gezegende eski yaşam belirtilerini aramak için bir sonraki dev adım olacak ve ne zaman olacak.”
Bu bağımsız bir yorum, Profesör Bouvier bu çalışmaya dahil olmadı.
Konferans Özeti 15810 Ay Zaman Yolculukları – Gözden Geçirilmiş Krater Kronoloji Modeline Giriş Stephanie C Werner, Benjamin Bultel, Tobias Rolf
Bu sunumun dayandığı çalışma, hakemli yayında baskıdadır. Gezegen Bilimi Dergisi:
- Bultel, BSC Werner (2023) Ay’daki İniş Yerlerinin Etrafında Örnek Tabanlı Spektral Haritalama – Ay Zaman Ölçeği Bölüm 1. The Planetary Science Journal, baskıda.
- Werner, SC, B. Bultel, T. Rolf (2023) Lunar Cratering Chronology – Lunar Time Scale Bölüm 2’nin İncelenmesi ve Revizyonu. The Planetary Science Journal, baskıda.
