Veteriner bilim insanları, bazı köpeklerin neden hiçbir zaman yeterince yiyemediğine dair bir gizemi çözmüş görünüyor. Bu hafta yapılan araştırmada, Labrador av köpeklerinde yaygın bir mutasyonun, onların normalden daha fazla açlık hissetmelerine neden olurken aynı zamanda metabolizma hızlarını da düşürdüğüne ve bunların her ikisinin de köpekleri obeziteye yatkın hale getirdiğine dair kanıtlar buldular. Bulgular hem köpeklerde hem de sahiplerinde obezitenin daha iyi anlaşılmasına ve tedavi edilmesine yardımcı olabilir.
Labradorlar dünyadaki en popüler köpek ırklarından biridir; oyunbaz enerjileri ve çalışan bir köpek olma becerileri (çoğunlukla hizmet köpekleri olarak kullanılırlar) nedeniyle değerlidirler. Ancak laboratuvarlar nispeten uzun ömürlü olsalar da (ortalama 13 yıl), açgözlü bir iştahları ve buna bağlı olarak yüksek obezite oranlarıyla da biliniyorlar.
Laboratuvarlar bu zor durumda yalnız değil: İnsanlar gibi köpekler de genel olarak daha yüksek obezite oranlarına sahip. Cambridge Üniversitesi’nden bilim adamı Eleanor Raffan, köpeklerde obezite ve metabolik hastalıkların genetiğini ortaya çıkarmak için çalışıyor. Ekibi özellikle obezite konusundaki ünü göz önüne alındığında Labrador av köpeğine ve yakın akrabası olan düz tüylü av köpeğine odaklandı.
2016 yılında onlar yayınlanan bu ırklardaki obezite ile pro-opiomelanokortin proteininden (POMC) sorumlu bir gendeki mutasyon arasında açık bir bağlantı bulan bir çalışma. Bu değişiklik, etkilenen köpeklerde POMC geninin bir kısmını siliyor gibi görünüyor. Ayrıca Labrador avcılarının dörtte birinin ve düz kaplamalı avcıların üçte ikisinin bu mutasyona sahip göründüğünü buldular. En yeni araştırmalarında, yayınlanan Çarşamba günü Science Advances dergisinde ekip, bu POMC mutasyonlarının obez köpeklere fiziksel olarak nasıl yardımcı olduğunu bulduklarını söylüyor.
Araştırmacılar 87 yetişkin evcil hayvan laboratuvarında çeşitli deneyler gerçekleştirdi. Köpeklerin boyutları sağlıklı bir kilodan biraz fazla kiloya kadar değişiyordu ve bazıları POMC mutasyonunu taşıyordu. Bu deneylerden birinde (yukarıdaki videoda görülebilmektedir), köpeklere normal büyüklükteki kahvaltılarını yemeleri ve ardından onları içinde sosis bulunan şeffaf plastik bir kutuya götürmeleri sağlanmıştır. Köpeklerin cazip ikramı hem görebilmesi hem de koklayabilmesi için kutuda delikler vardı.
Mutasyonu olmayan köpeklerle karşılaştırıldığında, POMC laboratuvarları sonuçsuz sosis arayışlarında daha çok çabaladı. Ancak, yemeyi bırakana kadar her 20 dakikada bir laboratuvarlara istedikleri kadar kutu yiyecek vermeyi içeren başka bir deney, her iki köpek grubunun da tok hissetmeden önce ne kadar yiyebileceği konusunda önemli bir fark olmadığını gösterdi. Üçüncü bir deney ise POMC köpeklerinin dinlenme metabolizma hızının diğer laboratuvarlara göre daha düşük olduğunu ve yaklaşık %25 daha az kalori yaktığını buldu.
Raffan, bunların hepsini bir araya getirdiğimizde sonuçların bu mutasyonun etkilenen köpeklerde “çifte sorun” yarattığını gösterdiğini söyledi. Bu köpekler yalnızca diğerlerinden daha fazla yemek istemekle kalmıyor (aslında dolduracak daha büyük mideleri olmadan), aynı zamanda tükettikleri kalorilerin daha azını da yakıyorlar, bu da onların obez olma olasılığını artırıyor.
Gizmodo’ya bir e-postada “Pratik olarak bu, mutasyona uğramış köpek sahiplerinin onları zayıf tutmak için özellikle çok çalışması gerektiği anlamına geliyor” dedi. “Bu mümkün, ancak sahiplerinin neyle beslendiklerine dikkat etmelerini ve köpeklerin fazladan yiyecek çalma veya temizleme fırsatlarını kapatmalarını gerektiriyor.”
Bunun biyolojik düzeyde nasıl gerçekleştiğine gelince: Bu köpeklerde POMC geninin kaybı, beyinlerinde diğer iki hormonun, beta-melanosit uyarıcı hormonun (β-MSH) ve beta-endorfinin üretimini engelliyor gibi görünüyor.
İnsanlar da bu hormonları üretirler ve kişinin obezite riskini büyük ölçüde artıran, işlevsiz bir POMC mutasyonuna bağlı olduğu bilinen genetik bozukluklar da vardır. yeni geliştirilen ilaçlar bu mutasyonun etkilerini ortadan kaldırmaya çalışıyorlar. Normalde POMC genini laboratuvar farelerini kullanarak daha yakından inceleyebilirdik, ancak bu genin versiyonu köpeklerde ve insanlarda olduğundan farklı çalışıyor gibi görünüyor. Dolayısıyla, POMC eksikliği olan Labrador köpeklerini inceleyerek elde ettiğimiz bilgiler, insanlarda obezitenin bu genetik etkenlerini daha iyi aydınlatmamıza yardımcı olabilir.
Raffan, “Yolun biyolojisi hakkında daha fazla şey öğrenmek önemlidir, böylece insanlarda da nasıl çalıştığını anlayabiliriz” dedi.
Ancak laboratuvarları obeziteye yatkın hale getirdiğinden şüphelenilen tek gen POMC değil. Yani Raffan ve ekibi halihazırda başka hangi genlerin dahil olabileceğini araştırıyor.
