22 Şubat 2019’da Beresheet uzay sondası Ay yörüngesine fırlatıldı. SpaceIL ve Israel Aerospace Industries tarafından yaratılan bu Ay iniş aracının, Dünya uydusunun yüzeyine yumuşak iniş yapan ilk özel uzay aracı olması amaçlanmıştı. Yükler arasında en zorlu ortamlarda hayatta kalma yetenekleriyle bilinen tardigratlar da vardı.
Ancak görevin en başından itibaren, uzay aracının yönünü belirlemek ve dolayısıyla motorlarını doğru şekilde kontrol etmek için gereken kameraların arızalanması nedeniyle sorunlar ortaya çıktı. Başlangıçtaki bütçe kısıtlamaları, tasarımın basitleştirilmesine yol açtı ve bu da inişi etkiledi: planlanan iniş günü olan 11 Nisan’da durum daha da karmaşık hale geldi. Uzay aracı yüksek hızda hareket ediyordu; başarılı bir yumuşak iniş gerçekleştirmek için önemli ölçüde yavaşlaması gerekiyordu. Ancak bu manevra sırasında ana motorun düzgün çalışmasından sorumlu olan jiroskop arızalandı. Sonuç olarak, 150 metre yükseklikte sonda yaklaşık 500 km/saat hızla hareket etmeye devam etti ve bu hızın zamanında ayarlanması için çok hızlı olduğu ortaya çıktı. Şiddetli çarpma sonucunda Beresheet parçalara ayrıldı ve yaklaşık yüz metrelik bir yarıçapa yayıldı. Bu, NASA’nın 22 Nisan’da kaza yerini fotoğraflayan Lunar Reconnaissance Orbiter uydusu tarafından ortaya çıkarıldı.
En zorlu ortamlara bile uyum sağlama konusundaki inanılmaz yetenekleri göz önüne alındığında, tardigratlar Ay yüzeyinde hayatta kalabilir ve belki de onu kolonileştirebilirler mi?
Tardigradlar mikroskobik hayvanlardır, boyutları birkaç milimetreyi geçmez. Nöronları, geri çekilebilir bir hortumun ucunda açılan bir ağzı, mikrobiyotalı bir bağırsağı ve pençelerle biten dört çift eklemli bacağı vardır; tardigradların çoğunun iki gözü vardır. Böcekler ve örümcekler gibi eklembacaklılarla ortak bir atayı paylaşıyorlar.
Çoğu tardigrad su ortamlarında yaşasa da kentsel ortamlar da dahil olmak üzere her ortamda bulunabilirler. Örneğin CNRS araştırmacısı Emmanuel Delagoute, Paris’teki Botanik Bahçesi’ndeki yosun ve likenlerde bu canlıları keşfediyor. Yaşamsal işlevlerini sürdürmek, klorella gibi mikroalglerden beslenmek ve hareket etmek, büyümek ve üremek için tardigradların bir su tabakasıyla çevrelenmesi gerekir. Bir birey hem erkek hem de dişi gametlere sahip olduğunda ve kendi kendini dölleyebildiğinde, partenogenez (döllenmemiş bir yumurtadan yavru oluşumu) veya hermafroditizm yoluyla hem cinsel hem de aseksüel olarak üreyebilirler. Yumurtadan çıktıktan sonra tardigratların aktif yaşam evresi 3 ila 30 ay kadar sürer. Bu canlıların iki fosili de dahil olmak üzere bilinen 1.265 türü bulunmaktadır.
Tardigradların Dünya’da veya Ay’da bulunmayan koşullara dayanıklı olduğu biliniyor. Vücuttaki suyun %95’ini kaybederek metabolizmalarını durdurabilirler. Bazı türler, antifriz görevi gören şeker trehalozunu (“diriliş şekeri”) sentezlerken, diğerleri hücresel bileşenleri her hücreye stabilite ve koruma sağlayan amorf bir “cam” ağ içine dahil eden proteinleri sentezler. Su kaybı sırasında tardigradın gövdesi yarı yarıya küçülebilir, bacakları kurur ve yalnızca pençeleri görünür kalır. Kriptobiyoz olarak bilinen bu durum, koşullar tekrar uygun hale gelinceye kadar devam eder.
Tardigrad türüne bağlı olarak bireylerin susuz kalması için daha fazla veya daha az zamana ihtiyacı vardır ve aynı türün tüm örnekleri hayata dönmeyi başaramaz. Susuz kalmış yetişkinler -272°C ila 150°C arasındaki sıcaklıklarda birkaç dakika, 1000 ila 4400 Gray arasındaki yüksek dozda gama ışınlarında ise uzun süre hayatta kalabilirler. Karşılaştırma için: 10 Gy’lik bir doz insanlar için öldürücüdür ve 40-50.000 Gy her türlü materyali sterilize eder. Ancak doz ne olursa olsun radyasyon tardigrad yumurtalarını öldürür. Üstelik Milnesium tardigradum türlerinde olduğu gibi kriptobiyozun sağladığı koruma her zaman işe yaramıyor.
Peki, aya ayak bastıktan sonra tardigratlara ne oldu? Derinliği birkaç metreden birkaç on metreye kadar değişen ay regolitinin altına gömülü, aralarında hâlâ yaşayabilen bireyler var mı?
Laboratuvar testleri, Hypsibius dujardini’nin donmuş örneklerinin saatte 3.000 km hızla kuma çarptığında ölümcül hasar gördüğünü gösterdi. Ancak 2600 km/saat ve altındaki hızlarda darbelerden kurtuldular. Ay’a iniş önemli ölçüde yavaşladı ve bu da tardigradların hayatta kalma şansını arttırmış olabilir.
Almanya’daki Kiel Üniversitesi’nden profesör Robert Wimmer-Schweingruber ve ekibi, ay yüzeyine çarpan gama ışınlarının dozlarının sabit olduğunu, ancak yukarıda belirtilen dozlarla karşılaştırıldığında düşük olduğunu gösterdi; 10 yıllık gama ışınına maruz kalma, buna karşılık gelecektir. toplam doz yaklaşık 1 Gy’dir. Ay yüzeyi kozmik radyasyona karşı koruma sağlamasa da tardigradlar, Ay’da bulunan düşük ve sabit dozdaki gama ışınlarına dayanabilmektedir. Ancak Ay’daki su eksikliği ve önemli sıcaklık farklılıkları (ay gecesinde -170°C’den -190°C’ye, gündüz ise 100°C’den 120°C’ye) gibi koşullar Ay’da ciddi zorluklara yol açmaktadır. nihai kolonizasyon.
Bugün tardigradların Ay’ın tüm zorlu koşullarının üstesinden gelemediğine inanılıyor. Sıvı su, oksijen ve mikroalg eksikliğinden dolayı yeniden aktif hale gelemeyecekler, çoğalamayacaklar. Bu nedenle Ay’ın tardigradlar tarafından kolonileştirilmesinin imkansız olduğuna inanılıyor.
Ancak ay toprağında bulunabilecek aktif olmayan örneklerin varlığı etik soruları gündeme getiriyor ve daha derin tartışma gerektiriyor. Modern uzay araştırmaları her yönde gelişiyor ve dünya dışı yaşamı tespit edip inceleyebilmek için diğer gezegenlerin saflığının korunması gerekiyor.
Öte yandan, Ay’da tardigradlarla ilgili araştırma ve deneyler hâlâ bilimsel ilgi odağıdır çünkü bunlar, hayatta kalma mekanizmalarının ve incelenen gezegenlerin ve uyduların aşırı koşullarına uyum sağlama mekanizmalarının anlaşılmasına yardımcı olabilir.
