Yeni bir çalışma, köpek arkadaşlarımızı biraz daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir. Ulusal Sağlık Enstitüleri’ndeki bilim adamları, genlerin, besi hayvanlarını gütmek için kullanılan köpekler gibi belirli türlerin davranışlarını etkileyebileceği bazı yolları ortaya çıkardıklarını söylüyorlar.
Ulusal İnsan Genomu Araştırma Enstitüsü’nden Elaine Ostrander liderliğindeki bir ekip, yaklaşık yirmi yıldır Köpek Genomu Projesi üzerinde çalışıyor. Projenin nihai amacı, genetiğin bir köpeğin savunmasızlığından hastalığa ve vücutlarının şekline kadar her şeyi nasıl etkilediğini anlamaktır. Yeni çalışmalarında, yayınlanan Perşembe günü Cell’de ekibi, köpek davranışının genetik temellerini derinlemesine inceledi.
Ostrander, Gizmodo’ya gönderdiği bir e-postada, “Çalışmamız, modern köpekler arasındaki davranışsal çeşitliliğin genetik temelini ortaya çıkarmak için dünya çapında yüzlerce cins ve popülasyondan binlerce köpeğin genomlarını analiz etti.” Dedi. “Çoban köpeklerinin çiftlik hayvanlarını hareket ettirmesine, teriyerlerin haşereleri öldürmesine, tazıların avlanmamıza yardım etmesine vb. genlerinde neyin sebep olduğunu anlamak istedik.”
Genel olarak, 4.000’den fazla safkan köpek, melez köpek, yarı vahşi köpek ve hatta evcil köpeğin vahşi kuzenlerinin genlerini incelediler. Bu analize dayanarak, genetik olarak farklı 10 soy belirlediler. Ekip, benzer davranışsal özelliklere sahip ırkların genellikle bu soylar içinde gruplandığını fark etti; örneğin, kokuya güvenen av köpeklerine kıyasla, esas olarak görüşlerini kullanarak avlanan köpekler. Daha sonra bulduklarını 46.000’den fazla safkan köpek sahibinden alınan anket verileriyle karşılaştırdılar.
Ostrander, ekibin buradan yola çıkarak “her bir soyun, başlangıçta tutuldukları işlerde onları iyi yapan kendine özgü davranışsal eğilimler karışımına sahip olduğunu belirlediğini” söyledi. Örneğin, Terrier ırkları, potansiyel avları kovalamada daha hevesli olma eğilimindedir, bu mantıklıdır, çünkü bu köpekler aslında haşereleri kovalamak için yetiştirilmiştir.. Son olarak ekip, erken beyin gelişimini etkileyenler de dahil olmak üzere belirli ırkların davranışlarını yönlendirebilecek belirli genetik varyasyonları bulmaya çalıştı.
Ostrander, “Örneğin, geçmişte çiftlik hayvanlarını gütmek için kullanılan, davranışsal olarak benzersiz bir ırk koleksiyonu olan çoban köpekleri arasında, beyindeki karmaşık davranışsal özellikleri modüle eden bağlantının temelini oluşturan bir süreç olan akson rehberliğini kontrol eden genlerle ilişkili varyantları belirledik” dedi. Bazıları insanlarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ile bağlantılı olan bu varyantlar, çoban köpeklerinin gütme sırasında neden inanılmaz derecede odaklanma eğiliminde olduklarını açıklamaya yardımcı olabilir.
İnsanlar birçok hayvanı evcilleştirmiş olsa da, köpekler muhtemelen ilkiydi. Ve o zamandan beri, özellikle son birkaç yüz yılda, kasıtlı köpek yetiştirme yaygın olarak uygulandığında (örneğin, bir boksör bir husky’ye çok az benziyor) etraftaki en çeşitli yaratık haline geldiler. Ancak daha da önemlisi, Ostrander ve ekibinin araştırması, köpeklerde şu anda gördüğümüz genetik kaynaklı davranışsal farklılıkların birçoğunun modern zaman ıslahı tarafından yaratılmadığını da gösteriyor.
Ostrander, “Bunun yerine, insanlar onları farklı amaçlar için tuttukça, erken köpek ‘tipleri’ muhtemelen binlerce yıl boyunca dünyanın farklı yerlerinde öne çıktı.” Dedi. “Çalışmamız, insanların birkaç yüz yıl önce köpekleri “ırklara” ayırmaya başladıklarında, belirli bir zamanda belirli bir yerde var olan köpek genetik çeşitliliğinin tekil anlık görüntülerini koruduklarını ve bu genetik çeşitliliğin davranışla ilgili olduğunu gösteriyor. ”
Bu çalışma, Ostrander’ın ekibi için yalnızca bir başlangıç. Irk davranışlarını yönlendiren belirli gen varyantlarını aramaya devam etmeyi planlıyorlar. Bu çalışma için geliştirilen aynı benzersiz yaklaşım, bir köpeğin genetiğinin, belirli hastalık riskleri de dahil olmak üzere diğer karmaşık özellikleri nasıl etkileyebileceğini incelemelerine de izin vermelidir. Ve tıpkı köpeklerin geçmişte pek çok kez bizim için yaptığı gibi, bu araştırmadan öğrendiklerimiz bir gün insanlara da yardımcı olabilir.
Ostrander, “Köpekler ve insanlar aynı hastalıkları alıyor, bu hastalıklar hemen hemen aynı şekilde ortaya çıkıyor ve köpeklerin genetik sağlığı hakkında öğrendiğimiz her şey, hastalığa karşı duyarlılığımızı anlamamızı etkiliyor” dedi.
