NASA/ESA/CSA James Webb Uzay Teleskobu’nun Yaratılış Sütunları’nın orta-kızılötesi görünümü, ürpertici ve hayaletimsi bir ton vuruyor. Bu bölgede var olan binlerce yıldız gözden kayboluyor ve görünüşte sonsuz gaz ve toz katmanları merkez parça haline geliyor. Kredi: Bilim: NASA, ESA, CSA, STScI, Görüntü İşleme: Joseph DePasquale (STScI), Alyssa Pagan (STScI)
NASA‘s James Webb Uzay Teleskobu (JWST) isabetleri Dünya’ya geri göndermeye devam ediyor. Bu sefer, JWST’deki MIRI orta-kızılötesi cihazından gelen veriler, Yaratılış Sütunlarının akıldan çıkmayan bir görüntüsünü gösteriyor. Bu sütunlara binlerce yıldız gömülüdür, ancak çoğu MIRI için “görünmez”.
En son görüntüde, Sütunlar çelik gibi gri bir görünüme sahip. Yıldız doğum yerleri yerine neredeyse kozmik mezar taşlarına benziyorlar. Bu neden? Orta kızılötesi ışık, toz bulutlarını incelemekle ilgilenen gökbilimciler için spektrumun önemli bir parçasıdır. Gaz ve tozu karmaşık ayrıntılarla ortaya çıkarır. Sütunlardaki en yoğun toz alanları, grinin en koyu tonları olarak ortaya çıkıyor. Yukarıya doğru kırmızı V şeklindeki bölge, toz bulutlarının daha ince ve daha soğuk olduğu yerdir.
Bu dalga boylarında MIRI, yalnızca gaz ve toz kozalarına gömülü genç yıldızları “görebiliyor”. Sütunlardaki oluşumların uçlarında -neredeyse jack-o-fenerlerin gözleri gibi- gizemli bir kırmızı parlıyorlar. Mavi görünümlü yıldızlar, özgürce patlayan ve doğum bulutlarını yiyip bitiren daha yaşlı yıldızlardır.
Geçmişe Bakışta Yaratılışın Sütunları
Bu yıldız doğum bölgesi uzun bir gözlem geçmişine sahiptir. Arka bahçe tipi teleskoplar kullanan gökbilimciler tarafından kesinlikle görülebilir. Ancak, bu devasa bulutun zengin ayrıntılarını araştırmak için Hubble Uzay Teleskobu ve şimdi JWST gerekiyor. Hubble ilk olarak 1995’te Geniş Alan ve Gezegensel Kamera 2’yi kullanarak baktı. Bir mozaikte birleştirilen 32 görüntü döndürdü. Sütunlar, 1745 yılında İsviçreli gökbilimci Jean-Philippe Loys de Chéseaux tarafından keşfedilen Kartal Bulutsusu’nun bir parçasıdır. Bu, yaklaşık 70 x 55 ışıkyılı genişlikte bir uzay bölgesini kapsayan ve Yılanlar takımyıldızında Dünya’dan yaklaşık 7000 ışıkyılı uzaklıkta bulunan bir dağınık salma bulutsudur. Sütunlar bulutsunun bir parçasıdır ve en küçük yıldız doğum yerlerinden bazıları güneş sistemimizden daha büyüktür.
2005 yılında Hubble Uzay Teleskobu tarafından görüldüğü gibi Kartal Bulutsusu Yaratılış Sütunları. Kredi NASA, ESA, STScI, J. Hester ve P. Scowen (ASU)
İlk Hubble görüntüsü göründüğünde, gökbilimciler yıldızların doğduğu ve gaz bulutlarında yedikleri yerleri görebiliyorlardı. Ancak bulutların İÇİNi göremediler. Kozalarındaki bu aç yıldız bebeklere “buharlaşan gaz kürecikleri” veya YUMURTALAR adı verildi. Diğer yıldız doğumevlerindeler ve gökbilimcilere yoğun gaz ve toz bulutlarında yıldız doğumunun nasıl ilerlediği hakkında iyi bir fikir veriyorlar.
Yaratılış Sütunları o zamandan beri 2014 yılında Hubble ve Chandra X-ışını Gözlemevi (yeni doğan yıldızlarla ilişkili hiçbir x-ışını kaynağı bulamayan) tarafından tekrar görüntülendi. Spitzer Uzay Teleskobu da uzayın bu bölgesini inceledi. Bölgede bir süpernovanın patladığını gösteren sıcak gazların kanıtlarını buldu. Eğer öyleyse, şok dalgasının yeni doğan yıldızlara zarar verdiğine veya bulutun geri kalanını buharlaştırdığına dair çok az kanıt var.
JWST’nin Sütunlara Bakışı
Parlayan kırmızı ve gri zemine karşı oluşturulan Yaratılış Sütunlarının en son çelik grisi görünümü, JWST’nin bu uzay bölgesi ile ilk rodeosu değil. Ekim ayının başlarında, bilim ekipleri bunun bir NIRCam (Yakın Kızılötesi Kamera) görüntüsünü yayınladı. Bu görüş, uzaydaki bu kozmik dikitlerin içinde oluşan ilk yıldızların çoğunu ortaya çıkardı. NIRCam sayesinde gazın ve tozun içinden, yıldız doğumunda perdeyi kaldırarak bakabiliyoruz.
Yaratılış Sütunları’nın 2014 Hubble Uzay Teleskobu görüntüsünün ve 19 Ekim 2022, JWST görüntüsünün karşılaştırması ve karşıtlığı. Her iki görüş de bize yerel olarak neler olduğunu gösteriyor. Hubble çok daha kalın toz katmanlarını vurgulasa ve Webb daha fazla yıldız gösterse de, ikisi de bize daha derin evreni göstermez. Toz, Hubble’ın görüntüsündeki görüşü engelliyor, ancak Webb’in görüntüsünde yıldızlararası ortam önemli bir rol oynuyor. Yoğun bir duman veya sis gibi hareket ederek sayısız galaksinin bulunduğu daha derin evrene bakmamızı engeller. Kredi: NASA, ESA, CSA, STScI; Joseph DePasquale (STScI), Anton M. Koekemoer (STScI), Alyssa Pagan (STScI).
NIRCam tarafından görüldüğü şekliyle önyıldızlar, çoklu kırınım sivri uçlarına sahip olanlardır. Hala kütle biriktiriyorlar ve yeterli olduklarında kendi yerçekimi altında çökecekler ve yavaşça ısınacaklar. Yeterince sıcak ve kütleli olduklarında çekirdeklerinde füzyon ateşlenir. İşte o zaman yıldız olurlar. Bu sütunlardaki genç yıldızlar muhtemelen sadece birkaç yüz bin yaşındadır ve milyonlarca yıldır oluşmaları tamamlanmayacaktır.
Yıldızların doğum süreci genellikle yeni doğan yıldızlardan fışkıran jetler yaratır. Bu jetler, kalan doğum bulutu malzemelerini tüketir. Bulutları şekillendiriyorlar, bu yüzden sütunlar dalgalı ve deforme olmuş görünüyor.
JWST Görüntülerinden Yıldız Oluşumunu Anlama
Yaratılış Sütunlarının bu JWST görüntülerinin her ikisi de gökbilimcilere yıldız oluşumuna daha ayrıntılı bir bakış sağlıyor. Bilim adamları, yıldızların nasıl oluştuğuna dair oldukça iyi bir genel görüşe sahip olsalar da, ihtiyaç duydukları şey karmaşık ayrıntılardır. Yıldız doğumuyla ilgili tüm bu veriler, böylesine önemli bir sürecin daha iyi modellerini oluşturmaya yardımcı olacaktır.
Her enstrümanın Yaratılış Sütunlarını nasıl gördüğünü anlamak için NIRCam görünümünü (solda) JWST’den MIRI görünümü (sağda) ile karşılaştırın ve karşılaştırın. Kredi: NASA, ESA, CSA, STScI; J. DePasquale (STScI), A. Pagan (STScI), A. Koekemoer (STScI)
Sütunlardaki gibi yeni doğan popülasyonlarına bakarak ve bu bölgedeki devasa gaz ve toz bulutlarının haritasını çıkararak, yıldız doğumuyla ilgili bilgi deposuna katkıda bulunacaklar. Bunun gibi görüntüler, yaklaşık beş milyar yıl önce kendi uzay bölgemizin neye benzemiş olması gerektiğine de iyi bir bakış sağlıyor. İşte o zaman kendi Güneşimiz ve onun yıldız kardeşleri benzer bir gaz ve toz bulutundan oluşmaya başladı.
Orijinal olarak yayınlandı Evren Bugün.
