Japon firmaları lazerler ve ‘çekiciler’ kullanarak uzay enkazını hedefliyor

Lazer ışınları ve ahşap uydulardan galaktik çekici hizmetlerine kadar, Japonya’daki start-up’lar büyüyen bir çevre sorunuyla başa çıkmanın yollarını hayal etmeye çalışıyor: uzay enkazı.

Kullanılmış uydular, roket parçaları ve çarpışmalardan kaynaklanan çöpler, uzay çağı başladığından beri birikiyor ve bu sorun son yıllarda hızlanıyor.

“Uzay sürdürülebilirliğine” adanmış bir şirket olan Astroscale’in genel müdürü Miki Ito, “Birçok uydunun birbiri ardına fırlatılacağı bir çağa giriyoruz. Uzay giderek daha kalabalık hale gelecek” dedi.

AFP’ye verdiği demeçte, “Böyle devam edersek uzayın kullanılamayacağını öne süren simülasyonlar var” dedi. “Bu yüzden çok geç olmadan göksel ortamı iyileştirmeliyiz.”

Avrupa Uzay Ajansı (ESA), bir santimetreden daha büyük – “bir uzay aracını devre dışı bırakacak” kadar büyük – yaklaşık bir milyon enkaz parçasının Dünya’nın yörüngesinde olduğunu tahmin ediyor.

Ocak ayında bir Çin uydusunu içeren ramak kaladan, geçen yıl Uluslararası Uzay İstasyonunda robotik bir kola açılan beş milimetrelik bir deliğe kadar şimdiden sorunlara neden oluyorlar.

Japan Aerospace Exploration Agency’de (JAXA) kıdemli araştırmacı olan Toru Yamamoto, “Uzay enkazı miktarının tam olarak ne kadar hızlı artacağını tahmin etmek zor” dedi.

Ancak “uzayın sürdürülebilir kullanımı hakkında gerçek endişeleri artıran bir konu.”

Uydular artık GPS, geniş bant ve bankacılık verileri için çok önemli olduğundan, çarpışmalar Dünya üzerinde önemli riskler oluşturuyor.

Tadanori Fukushima, Tokyo merkezli uydu operatörü ve yayıncı SKY Perfect JSAT’ta mühendis olarak işinde sorunun boyutunu gördü.

AFP’ye verdiği demeçte, “Sabit bir uydu, yılda yaklaşık 100 ‘enkaz yaklaşma’ uyarısı alır” dedi.

Uluslararası “uydu imha yönergeleri”, kullanılmış uyduların “mezarlık yörüngesine” taşınması gibi kuralları içerir – ancak uzmanlar, enkazdaki artışın daha fazlasına ihtiyaç duyulduğu anlamına geldiğini söylüyor.

‘Her derde deva’

Fukushima, 2018’de kendi bünyesinde bir start-up başlattı ve uzay enkazının yüzeyini buharlaştırmak için bir lazer ışını kullanmayı ve nesneyi yeni bir yörüngeye iten bir enerji darbesi yaratmayı öngörüyor.

Işınlayıcı lazer, genellikle saniyede yaklaşık 7,5 kilometre hareket ettiği söylenen herhangi bir enkaza dokunmaya gerek olmadığı anlamına gelir – bir mermiden çok daha hızlı.

Şimdilik proje deneysel, ancak Fukushima, birkaç araştırma kurumuyla birlikte çalışarak 2025 baharına kadar bu fikri uzayda test etmeyi umuyor.

Fukushima’ya göre, Japon firmaları, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bazı firmalarla birlikte çözüm geliştirme yolunda öncülük ediyor.

Astroscale’nin hizmet dışı uyduları toplamak için bir mıknatıs kullanan uzay “çekici kamyonu” da dahil olmak üzere bazı projeler daha da ileri gidiyor.

Ito, “Bir araba bozulursa çekici çağırırsınız. Bir uydu bozulur ve orada kalırsa, enkazla çarpışma riskiyle karşı karşıya kalır ve hızlı bir şekilde toplanması gerekir.”

Firma geçen yıl başarılı bir deneme gerçekleştirdi ve bir gün müşteri uydularını bir çekicinin kancasına eşdeğer bir “yerleştirme plakası” ile donatmayı ve daha sonra toplamaya izin vermeyi hayal ediyor.

ESA ile sözleşmesi bulunan Astroscale, 2024 yılı sonuna kadar ikinci bir test yapmayı planlıyor ve kısa süre sonra hizmete başlamayı umuyor.

Diğer çabalar, soruna enkaz üretmeyen uydular oluşturarak kaynağında yaklaşır.

Kyoto Üniversitesi ve Sumitomo Forestry, bir roketle yörüngeye giren ve Dünya’ya düştüğünde güvenle yanan ahşap bir uydu tasarlıyor.

Bu proje aynı zamanda emekleme aşamasındadır – Mart ayında, kozmik ışınlara nasıl tepki verdiklerini test etmek için Uluslararası Uzay İstasyonuna odun parçaları gönderildi.

Uzay ajanslarının kendi programları var, JAXA üç tonun üzerindeki büyük enkazlara odaklanıyor.

Ve uluslararası alanda, ABD merkezli Orbit Fab ve Avustralya’nın Neumann Space’i de dahil olmak üzere firmalar, uyduların ömrünü uzatmak için yörüngede yakıt ikmali gibi fikirler önerdiler.

JAXA’dan Yamamoto, sorunun bir dizi çözüme ihtiyaç duyulacak kadar karmaşık olduğunu söyledi.

“Her derde deva yok.”

© 2022 AFP