CC, kendini “açık kaynak kötü çocuğu” olarak tanımlayan bir teknoloji meraklısı, deniz kabuğu görünümünde bir siberdeki ile dikkat çekiyor. Bu minik bilgisayar, sadece eğlenceli değil; aynı zamanda veri depolama işlevi de görüyor.
“Bununla çok eğleniyorum,” diyor. “Bir Tamagotchi gibi, aynı zamanda bir e-kitap okuyucu. Sunucularıma ve veri havuzuma bağlandığı için pek çok verime erişim sağlıyor. Ayrıca evdeki yerel AI sistemiyle de bağlantılı.”
CC, yazılım mühendisliği veya bilgisayar bilimi geçmişine sahip değil. Ancak olağandışı siberdekler yapmada oldukça yetenekli hâle geldi. Başarısını, başka kadınların da onun izinden gitmesi için süreci Bimbo Tech blogunda kaydediyor.
Siberdeki fikri, William Gibson’ın 1984 tarihli bilim kurgu romanı “Neuromancer”da ortaya çıktı. 2010’larda kredi kartı boyutunda bilgisayarlar gibi Raspberry Pi’lar piyasaya sürüldüğünde, donanım meraklıları kendi siberdeklerini yapmaya ve paylaşmaya başladı. Ancak son aylarda, sosyal medyada kadınların birbirlerine sanatsal ve hiper kadınsı bilgisayarlar inşa etmeyi öğretmesi ile bu toplulukların popülaritesi patladı.
CC, “Teknolojideki bu alttan gelen cinsiyetçilik hakkında sürekli bir şakam var; çünkü her zaman bir pro model ya da elit model duyurulduğunda, ‘Tahmin edeyim, ya siyah ya da gümüş,’ diyorum. Asla pembe olmayacak.” diyor.
Bir siberdeki tasarlamak ve özelleştirmek, adeta bir sanata dönüşmüş durumda. Instagram ve TikTok’ta, ahşap ve yosundan yapılma bir siberdeki ya da çöl temalı bir MP3 çalar bulmak mümkün. Ayrıca, Barbie bebek evi işlevsel bir mini bilgisayara dönüşebiliyor.
Yaratıcı Sarahbelle Kim, “Meta AI gözlükleri istemiyorum. Küçük, süslü bir kabuk içinde kitapları kopyalamak istiyorum,” diyor. “Orada kimse seni gözetleyemez. Temel parçaları ikinci el mağazasından veya eBay’den alabilir ve özelleştirebilirsin.”
Bu şirin siberdeklerin yükselişinin arkasında elbette estetik bir motivasyon var. Ancak burada sadece eğlence değil; büyük teknolojinin yaygın homojenliğine karşı bir direniş söz konusu.
CC, “Apple gibi bize bu cihazları satan şirketler için çok taze bir şey. Eğer onu jailbreak yapmaya çalışırsan veya 1000 dolara aldığın bu telefona bir şey yapmaya kalkarsan, garanti dışı kalıyor,” diyor. “İnsanların güçlerini geri almalarını, yaratıcılıkla bu sürecin tanık olmak çok güzel.”
Maro Vardanyan ise bir blockchain geliştiricisi olarak donanımla çalışmıyor, ama eski bilgisayar parçaları toplamaktan ve onlarla oynamaktan keyif alıyor. “Birkaç ay önce hobi olarak eski bilgisayarlardan sanat ve takı parçaları yapmaya başladım,” diyor. “Siberdekler yapıldığını görünce, ‘Neden yaptıklarımı giyilebilir bir hale getirmiyorum?’ dedim.”
Vardanyan, siberdekleri yaparken fiber sanatı ve teknolojinin tarihsel ilişkisini ön plana çıkartıyor. Yaptığı iş için “bilgisayarlarla tığ işi yapmak” veya “makrome anakartları” tabirlerini kullanıyor, bu da erken bilgisayarlamanın tarihindeki kadınsı emeğe dikkat çekiyor.
“Orijinal işlemci terziler tarafından el yapımıydı,” diyor. “El dokumasının, moda ve teknolojinin birleşiminin, her şeyin döngüsel olduğunu hissediyorum.”
Vardanyan, pembe Raspberry Pi’leri kullanarak çantalar ve korse yapmaya başladı ve ardından işin ilerleyişini X’de paylaştı.
“Tabii ki, makrome viral hale gelince, herkes ‘Bu Raspberry Pi’yi neden böyle harcıyorsun?’ diye tepki verdi,” diyor. “Ve ben de onlara ‘Aslında, akrilik bir kabukta korunuyor,’ demek zorunda kaldım.”
CC’in deniz kızı çantası bilgisayarından Vardanyan’ın Raspberry Pi korsesine, bu siberdekler Silicon Valley kültürüne doğrudan bir itiraz niteliği taşıyor. Amaçları kasıtlı olarak verimsiz ve gereksiz olmaları; bu da, optimizasyona olan aşırı takıntının olduğu bir kültürde, oldukça radikal bir seçim. Bu cihazlarla daha yakın bir ilişki kurma çabası, onların soyut görünümüne karşı bir direniş olarak değerlendirilebilir.
Vardanyan, “On yıl önce bir konferansa girdiğimde, üç kız vardı, ve insanlar bana ‘Pazarlama ekibinde misin?’ diye soruyordu,” diyor. “Şimdi sosyal medya ve Instagram’da bu kadar çok kızın donanım ve yazılımla ilgilendiğini görmek ne kadar harika! Bu, toplumdaki her seviyede eksik olan bir enerji.”
Bu ilginç siberdekler hakkında ne düşünüyorsunuz?
