Uzayın derinliklerinde bir yerde, mecazi polenlerini gülünç hızlarda çekirdeğinden fırlatan güzel bir kozmik ot var. Bu otun çiçek açmasına neden olan devasa uzay patlaması neredeyse 900 yıl boyunca bir sır olarak kaldı. Artık son teknoloji ürünü bir teleskop, sonuçlara şimdiye kadarki en iyi bakışımızı sağlıyor.
Bu ot aslında Pa 30 Bulutsusu olarak adlandırılan bir bulutsudur ve şekli bazı tuhaflıklara sahiptir. 2023’te Dartmouth College ve Louisiana Eyalet Üniversitesi’nden gökbilimciler tarif edildi patlamadan sonra madde, bir karahindiba kabarcığı gibi merkezden fışkıran iplikçikler halinde bir araya toplanarak savruldu. Bu araştırmanın ardından diğer gökbilimciler ilk kez bu filamentlerin haritasını çıkardılar.
İnsanlığın bulutsuya olan ilgisi, Japonya ve Çin’deki gökbilimcilerin yeni bir yıldız gördüklerini kaydettikleri 1181 yılına kadar uzanabilir. Altı ay sonra gitti ama unutulmadı. 2013 yılında Dana Patchick adlı amatör bir gökbilimci, NASA’nın artık hizmet dışı bırakılmış bir kızılötesi uzay teleskobu olan Geniş Alan Kızılötesi Araştırma Gezgini tarafından çekilen görüntülere bakıyordu. Cassiopeia takımyıldızında, Dünya’dan 7.500 ışıkyılı uzaklıkta yıldızın bulunabileceği uzay bölgesinde bir bulutsu tespit etti. Takip eden on yıl içinde gökbilimciler, Pa 30 Bulutsusu’nun muhtemelen eski gökbilimcilerin yıllar önce tanık olduğu bir süpernovanın kalıntıları olduğu sonucuna vardı.
Bulutsular, iyonize gaz ve uzay tozu gibi parlak bir şekilde parıldayan ve sıklıkla devasa madde topluluklarıdır. Ancak tüm bulutsular aynı değildir. Bazıları büyük patlamalarda ölen yıldız kalıntılarından oluşuyor. Pa 30 Nebula’nın durumunda da olan buydu ve bazı sonuçlar bilinen nebulalar arasında benzersizdir. Çekirdeğinde, 360.000 Fahrenheit (200.000 Santigrat) yüzey sıcaklığına sahip, doğduğu yıldızın bir kalıntısı kalıyor. Referans olarak, Güneşimizin yüzey sıcaklığı yaklaşık 10.000 Fahrenheit (5.500 Santigrat) civarındadır. Yıldız aynı zamanda saniyede 620 mil (1000 kilometre) gibi inanılmaz bir hızla maddeyi kendisinden uzağa fırlatıyor.
Harvard ve Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden NASA Hubble Üyesi Tim Cunningham, “Filamentlerdeki malzemenin balistik olarak genişlediğini bulduk” dedi. ifade. “Bu, patlamadan bu yana malzemenin yavaşlamadığı veya hızlanmadığı anlamına geliyor. Ölçülen hızlardan geçmişe baktığınızda patlamanın tam olarak 1181 yılına ait olduğunu tespit edebilirsiniz.”
Cunningham ve meslektaşları bu filamentlerin şekli hakkında daha iyi bir fikir edinmek istediler. Hawaii’de, görünür spektrumdaki ışığı tespit eden Keck Kozmik Web Görüntüleyici (KCWI) adı verilen bir cihaza yöneldiler. Farklı renkler farklı miktarlarda enerjiyle hareket eder. Örneğin mavi, kırmızıya kıyasla nispeten yüksek enerji seviyelerine sahiptir. Enerjideki fark, gökbilimcilerin hangi maddenin Dünya yönünde hareket ettiğini ve hangisinin uzaklaştığını haritalandırmasına olanak sağladı. Sonuç, bulutsunun filamentlerinin 3 boyutlu bir haritasıydı. Şeklin asimetrik olması, orijinal patlamanın da asimetrik olduğunu ima ediyor. Ayrıca ortadaki yıldız kalıntısı ile iplikçikler arasında 3 ışık yılı genişliğinde tuhaf bir hiçlik boşluğu var; bu muhtemelen patlamanın merkeze çok yakın olan tüm maddeyi yok etmesinden kaynaklanıyor. (Pa 30 Bulutsusu’nun tuhaf bir şekle sahip bir gök cismi olma konusunda pek de yalnız olmadığını belirtmek gerekir.)
Caltech’ten fizik profesörü Christopher Martin, “Süpernova kalıntısının standart görüntüsü, bir havai fişek gösterisinin statik fotoğrafına benzer” dedi. Astrofizik Günlük Mektupları. “KCWI bize daha çok ‘film’ gibi bir şey veriyor çünkü patlamanın közlerinin merkezi patlamadan dışarı doğru hareketini ölçebiliyoruz.”
Geriye kalan soru ise bu bulutsunun neden bu şekli aldığıdır. Cunningham, bunun bir şok dalgasının hızlanan tozu ışınlar halinde yoğunlaştırması nedeniyle olabileceğini söyledi ancak hiçbir şey kesin değil. Neredeyse bin yıl sonra bile bazı gizemler varlığını sürdürüyor.
