Yenilikçi balon tabanlı teleskoptan ilk araştırma uçuşu görüntüleri

Gökbilimciler, ilk araştırma uçuşunda evrenin görüntülerini yakalamaya başlayan balonla taşınan bir teleskopu başarıyla fırlattı.

Süper basınçlı balonla taşınan Görüntüleme Teleskopu (SuperBIT), araştırmacıların karanlık maddenin gizemini araştırmasına yardımcı olacak bir futbol stadyumu büyüklüğündeki helyumla dolu bir NASA bilimsel balonuyla uzayın kenarına uçtu.

SuperBIT, bu uçuşta, yeni yıldızların doğmakta olduğu Büyük Macellan Bulutu’nun bir mahallesi olan “Tarantula Bulutsusu”nu ve “Anten gökadaları” NGC 4038 ile NGC 4039 arasındaki çarpışmayı gösteren ilk görüntülerini şimdiden aldı.

SuperBIT, Durham Üniversitesi, Birleşik Krallık, Toronto Üniversitesi, Kanada, Princeton Üniversitesi, ABD ve NASA arasındaki bir işbirliğidir.

COVID salgını nedeniyle iki yıllık bir gecikmenin ardından bu hafta başlarında Yeni Zelanda’nın Wānaka kentinden (Aotearoa) kullanıma sunuldu.

Yaklaşık üç ay boyunca mevsimsel olarak sabit rüzgarlarla taşınarak güney yarımkürenin çevresini birkaç kez dolaşacak; bütün gece gökyüzünü görüntüleyecek ve ardından gün boyunca pillerini şarj etmek için güneş panellerini kullanacak.

SuperBIT, Dünya atmosferinin yüzde 99,5’inin üzerinde, 33,5 km yükseklikte uçuyor. Hubble Uzay Teleskobu gibi yüksek çözünürlüklü, ancak daha geniş bir görüş alanına sahip görüntüler çeker.

Bu ilk uçuşun bilimsel amacı, ağır ama görünmez bir malzeme türü olan karanlık maddenin özelliklerini ölçmektir. Karanlık madde her tarafımızda ama tam olarak anlaşılamıyor.

SuperBIT, komşu galaksi kümeleriyle çarpışan galaksi kümelerinin etrafındaki karanlık maddeyi haritalayarak, karanlık madde parçacıklarının birbirlerinden sekip sekemeyeceğini test edecek.

Karanlık maddeyle ilgili çeşitli teoriler, bir çarpışma sırasında bazı karanlık maddelerin yavaşlayabileceğini, yayılabileceğini veya parçalanabileceğini öne sürüyor.

Araştırmacılar, çarpışmadan ayrılan karanlık maddenin haritasını çıkarabilirlerse, nihayet onun neyden yapıldığını öğrenmeye başlayabileceklerini söylüyorlar.

Durham Üniversitesi Fizik Bölümü’nden Profesör Richard Massey, “Karanlık maddeyi hareket ettirmek için bütün bir galaksinin yerçekimi gerekiyor ve SuperBIT birbiriyle çarpışan galaksi kümelerine bakacak.

“Aslında, karanlık madde yığınlarını parçalamak ve parçacıkların nereye uçtuğunu görmek için evrendeki en büyük parçacık hızlandırıcılarını kullanıyoruz.

“Karanlık madde ‘çıtırdamaya’ giderse veya parçaları ufalanırsa, nihayet onun neyden yapıldığını öğrenmeye başlayabiliriz.”

Karanlık madde görünmez olmasına rağmen, SuperBIT yerçekimsel mercekleme olarak bilinen bir teknik olan geçen ışık ışınlarını bükerek nerede olduğunu haritalayacaktır.

Yerdeki teleskoplar Dünya’nın atmosferini kısmak zorundayken – yani görüşleri bulanıklaşabilir – uzay tabanlı teleskoplar, uzak evrenden milyarlarca yıl kat etmiş ışığın net bir görüntüsünü elde eder.

SuperBIT, yalnızca optik yasalarıyla sınırlı çözünürlükle geniş alan görüntüleri çekebilen, balonla taşınan ilk teleskoptur.

2019’daki son test uçuşu sırasında SuperBIT, bir saatten fazla bir süre boyunca bir derecenin otuz altı binde birinden daha az değişiklikle olağanüstü işaretleme kararlılığı gösterdi.

SuperBIT, eşdeğer bir uydudan neredeyse 1000 kat daha az, yaklaşık 5 milyon dolara mal oldu. Helyumun roket yakıtından daha ucuz olmasının yanı sıra SuperBIT’in paraşütle Dünya’ya dönebilmesi, ekibin birkaç test uçuşunda tasarımını değiştirebileceği anlamına geliyordu.

Yeniden kullanılabilir uzay aracı da yeniden yapılandırılabilir ve yükseltilebilir. Örneğin, geliştirme ekibi her lansmandan kısa bir süre önce yeni bir kamera satın alıyor çünkü modern dedektörler çok hızlı gelişiyor. En son teknolojiyi kullanmak SuperBIT’i genç tuttu.