Yeni Ufuklar o kadar uzakta ki evrenin gerçek karanlığını ölçebilir

Gece gökyüzü ne kadar karanlık?

Aysız bir gecede dışarı çıkıp yukarı bakarsanız, muhtemelen o kadar da karanlık görünmüyordur. Sokak lambaları veya yakındaki sundurma lambaları, özellikle mavimsi beyaz LED’ler ise, havayı bir arka plan parıltısıyla doldurur. Mahallenizdeki ışık kirliliği muhtemelen o kadar kötü ki sadece birkaç parlak yıldız görebilirsiniz. Biraz kırsal alanlarda bile, gökyüzümüz o kadar parlak ki Samanyolu gerçekten görünmüyor. Kuzey Amerika ve Avrupa’da çocukların sadece dörtte biri Samanyolu’nu görmüş.

Tüm ışık kirliliğinden uzaklaşmak için dünyanın oldukça uzak bir köşesine seyahat etmeniz gerekiyor. En uzaklardan biri Şili’deki And çölüdür. Oradaki büyük gözlemevlerinden birini ziyaret etme şansınız varsa, dünyanın en karanlık gökyüzüne bir göz atabilirsiniz. Aysız bir gecede, Samanyolu’nun tepede olduğu bir gecede, galaktik merkezin rengarenk parıltısı boyunca uçsuz bucaksız bir yıldız denizi ve gölge takımyıldızları görebilirsiniz. Orada gökyüzü o kadar karanlık ki Samanyolu, gözleriniz tamamen karanlığa uyum sağladığında görebileceğiniz hafif bir gölge oluşturuyor.

Ama bu bile gerçekten karanlık bir gökyüzü değil. Atmosferimiz en karanlık gecede bile hafif bir parıltı yayar. Dünya’nın üst atmosferini iyonize eden ultraviyole güneş ışığı ve kozmik ışınlardan kaynaklanır. Bu hava parlaması doğrudan tepeden baktığımızda fark edilmiyor ama orada ve Dünya tabanlı teleskopların görüşünü sınırlıyor. En iyi gözlemevlerimiz bile ışık kirliliğiyle uğraşmak zorunda.

Bu yüzden uzaya teleskoplar fırlatıyoruz. Atmosferimizin ötesinde, Hubble ve Webb teleskopları kesinlikle gökyüzünün saf bir görüntüsünü alıyor. Görüntüleri harika olsa da, gerçekten karanlık gökyüzünü yakalayamıyorlar. Sunglow hala bir sorun. Güneş sistemimiz dağınık tozla dolu ve her parçacık ışığı dünyamıza geri saçıyor. Dünya’da, bu toz saçılmış parıltıyı zodyak ışığı olarak görebiliriz. Gözümüze sönük geliyor ama uzayda bile görülebiliyor. Gezegenler arası uzayın gecesi karanlık ama yine de yeterince karanlık değil.

Karanlık gökyüzünün gerçek bir görüntüsünü elde etmek için tozun ötesine, güneş sistemimizin en uzak ucuna gitmemiz gerekir. Plüton’un yörüngesinin çok ötesinde. Voyager I ve II, Pioneer 10 ve 11 gibi o kadar uzaklara seyahat ettiler. Pioneer’larla uzun süredir bağlantımızı kaybettik ve Voyager’larla hâlâ iletişim halindeyken, bize yararlı herhangi bir görüntü aktaramıyorlar. Ancak bunu yapabilen uzak bir uzay aracı var.

Yeni Ufuklar, 2015’te Pluto’nun yanından geçti ve ardından Kuiper Kuşağı Nesnesi Arrokoth’u geçti. Artık güneşten iki kat daha uzakta ve kameraları hala veri toplayabiliyor. Son zamanlarda Yeni Ufuklar ekibi, evrenin kırılgan karanlığını yakalamaya çalıştı. Yeni Ufuklar’ı Samanyolu’ndan, güneşten ve parlak yıldızlardan uzaktaki bir gökyüzü parçasına yönelttiler. Ardından kameranın ne kadar ışık yakaladığını ölçerler.

Bu miktarı Hubble’ın karanlık gökyüzü görüşünün yakaladığı miktarla karşılaştırdıklarında, bunun beklenen bir miktarda daha karanlık olduğunu buldular, ancak gökbilimcilerin hala açıklayamadığı bazı zayıf parıltılar var. Uzak galaksilerden büyük patlamaya kadar bekleyeceğiniz arka plan ışığını hesaplarsanız, Yeni Ufuklar yaklaşık iki kat daha fazla ölçtü. Bu nedenle ekip, kozmosun çıplak karanlığını görmeyi veya bu gizemli arka plan parıltısını doğrulamayı umarak önümüzdeki ay boyunca 15 karanlık yeri daha gözlemlemeyi planlıyor.

Ve belki de en karanlık gökyüzünde ışığı göreceğiz.