Ağzımız açlığımızı kontrol altında tutmamıza yardımcı olabilir. Yakın zamanda yapılan bir araştırma, farelerde beyinlerimizin tokluk ve tokluk hissini düzenlemek için iki ayrı yola bağlı olduğuna dair kanıtlar buldu; biri bağırsaktan, diğeri ise tadı algılamamızı sağlayan ağızdaki hücrelerden kaynaklanıyor. Çalışma yazarları, bulguların bilim adamlarının obezite karşıtı ilaçları daha iyi anlamalarına ve geliştirmelerine yardımcı olabileceğini söylüyor.
Deney, California San Francisco Üniversitesi’ndeki araştırmacılar tarafından gerçekleştirildi. Fizyolojimizle ilgili en önemli ve temel sorulardan birine kesin olarak cevap vermeyi umuyorlardı: Yemek yemeyi bırakmamızı sağlayan şey aslında nedir?
Beyin sapının (beynin bilinçaltı vücut işlevlerinin çoğunu kontrol eden alt kısmı) aynı zamanda tokluğu yönetmeye de yardımcı olduğu uzun zamandır biliniyor. Mevcut teori, beyin sapındaki nöronların, yemek yerken mide ve bağırsaktan gelen sinyallere yanıt vermesi ve bunun da doyma hissini tetiklemesidir. Ancak Kavli Temel Sinirbilim Enstitüsü’nde UCSF fizyoloji profesörü olan baş yazar Zachary Knight’a göre, bilim adamları şimdiye kadar bu süreci yalnızca dolaylı olarak inceleyebildiler. Ekibi, uyanık farelerin beyin sapındaki toklukla ilgili nöronları, tam yemek yerken doğrudan görüntüleyip kaydetmeyi başardı.
Knight, Gizmodo’ya bir e-postada şunları söyledi: “Çalışmamız, bir hayvan yemek yerken bu nöronları gözlemleyen ilk çalışmadır.” “Şaşırtıcı bir şekilde, bu hücrelerin çoğunun farklı sinyallere yanıt verdiğini ve beslenmeyi genel olarak varsayıldığından farklı şekillerde kontrol ettiğini bulduk.”
Ekip, beyin sapında dolgunluğu düzenlediği düşünülen iki tür nörona odaklandı: prolaktin salgılayan hormon (PRLH) nöronları ve GCG nöronları.
Fareleri yalnızca mide yoluyla beslediklerinde, önceki varsayımlarda beklendiği gibi, PRLH nöronlarının bağırsak tarafından aktive edildiğini buldular. Ancak fareler normal bir şekilde yemek yediğinde bu bağırsak sinyalleri ortadan kayboldu; bunun yerine PRLH nöronları, büyük ölçüde tat algısından sorumlu kısımlardan gelen, ağızdan gelen sinyallerle neredeyse anında etkinleştirildi. Dakikalar sonra GCG nöronları bağırsak sinyalleriyle aktive edildi.
Ekibin bulguları, yayınlanan Çarşamba günü Nature’da yayınlanan makaleler, beyin sapında iki paralel tokluk yolunun bulunduğunu ve bunların biraz farklı amaçlarla farklı hızlarda çalıştığını gösteriyor.
Knight, “Ne kadar hızlı yediğinizi kontrol eden ve PRLH nöronlarını içeren ilk yolun, yemeğin tadıyla beklenmedik bir şekilde aktive olduğunu bulduk” dedi. “Bu şaşırtıcıydı çünkü hepimiz biliyoruz ki lezzetli yiyecekler daha fazla yememize neden oluyor. Ancak bulgularımız, yiyecek tatlarının aynı zamanda, muhtemelen bilinçli farkındalık seviyemizin altında işleyen bir beyin sapı yolu aracılığıyla, sindirim hızını sınırlama işlevi de gördüğünü ortaya koyuyor.”
Knight, bağırsak ve GCG nöronları tarafından yönetilen ikinci yolun sonuçta ne kadar yediğimizi kontrol ediyor gibi göründüğünü ekledi.
Fareler elbette insan değil. Dolayısıyla benzer bir sisteme sahip olup olmadığımızı doğrulamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olacak. Ancak bunu yaptığımızı varsayarsak, ekibin çalışmasının bazı önemli sonuçları olabilir.
Örneğin son yıllarda, semaglutid (Wegovy/Ozempic) gibi kilo kaybını teşvik etmede geçmiş tedavilere göre çok daha etkili görünen yeni onaylanmış birkaç obezite ilacı ortaya çıktı. Bu ilaçlar sindirimin yavaşlaması gibi ilgili fizyolojik değişikliklere neden olurken, aynı zamanda insanların beyin yoluyla tokluk hissini de etkiledikleri düşünülüyor. Bu yeni görüntüleme tekniği, bilim adamlarının bu ilaçların nasıl çalıştığını yakından daha iyi incelemelerine olanak sağlamalı ki bu da ekibin halihazırda yapmayı planladığı bir şey.
Knight, bu araştırmadan öğrenilen derslerin yeni obezite ilaçlarına da yol açabileceğini söyledi. Örneğin, PRLH nöronları yiyecekle ilgili sinyallere nasıl tepki vereceklerini değiştirebilme yeteneğine sahip göründüğünden, bu değişikliğe kendimiz neden olmak mümkün olabilir; bu, daha sonra iştahımızı bastırmak için kullanılabilecek bir stratejidir.
“Daha da önemlisi, eğer bu duyusal filtrelemenin nasıl çalıştığını anlayabilir ve onu engelleyebilirsek (böylece PRLH nöronları normal sindirim sırasında bağırsak sinyallerine yanıt verebilir), bu potansiyel olarak gıda alımında güçlü bir engelleme yaratacaktır ve obeziteyi tedavi etmek için yeni bir strateji olabilir. Knight, “Şu anda bunun üzerinde çalışıyoruz” dedi.
