Webb teleskopu şimdiye kadar gözlemlenen en eski galaksileri keşfediyor

Salı günü yapılan yeni araştırmaya göre, James Webb Uzay Teleskobu şimdiye kadar gözlemlenen en uzak dört gökadayı keşfetti.

Webb teleskobu geçen yıl faaliyete geçtiğinden beri bir bilimsel keşif selini serbest bıraktı ve evrenin uzak bölgelerine her zamankinden daha uzaklara baktı – bu aynı zamanda zamanda geriye baktığı anlamına da geliyor.

En uzak galaksilerden gelen ışık Dünya’ya ulaştığında, evrenin genişlemesiyle gerildi ve ışık tayfının kızılötesi bölgesine kaydı.

Webb teleskobunun NIRCam cihazı, bu kızılötesi ışığı tespit etme konusunda benzeri görülmemiş bir yeteneğe sahip olup, daha önce hiç görülmemiş bir dizi galaksiyi hızlı bir şekilde tespit etmesine olanak tanır – bunlardan bazıları gökbilimcilerin erken evren anlayışını yeniden şekillendirebilir.

dergisinde yayınlanan iki çalışmada Doğa Astronomisi dergisinde gökbilimciler şimdiye kadar gözlemlenen en uzak dört gökadayı “kesin bir şekilde tespit ettiklerini” açıkladılar.

Galaksiler, evrenin şu anki yaşının sadece yüzde ikisi olduğu 13 milyar yıldan daha uzun bir süre önce Büyük Patlama’dan 300 ila 500 milyon yıl sonrasına aittir.

Bu, galaksilerin, ilk yıldızların ortaya çıktığına inanılan bir dönem olan “yeniden iyonlaşma çağı” olarak adlandırılan dönemden geldiği anlamına gelir. Çağ, Big Bang’in getirdiği kozmik karanlık çağlardan hemen sonra geldi.

‘Şaşırtıcı’

Paris Astrofizik Enstitüsü’nde araştırmacı ve iki yeni çalışmanın ortak yazarı olan Stephane Charlot, AFP’ye en uzak galaksinin -JADES-GS-z13-0 olarak adlandırılan- Büyük Patlama’dan 320 milyon yıl sonra oluştuğunu söyledi.

Gökbilimciler tarafından şimdiye kadar gözlemlenen en büyük mesafe bu dedi.

Webb teleskobu, Büyük Patlama’dan 450 milyon yıl sonrasına dayanan ve daha önce Hubble Uzay Teleskobu tarafından tespit edilmiş olan JADES-GS-z10-0’ın varlığını da doğruladı.

Charlot, dört galaksinin de kabaca yüz milyon güneş kütlesi ağırlığında “kütle olarak çok düşük” olduğunu söyledi. Buna karşılık Samanyolu, bazı tahminlere göre 1,5 trilyon güneş kütlesi ağırlığındadır.

Ancak Charlot, galaksilerin “kütleleriyle orantılı olarak yıldız oluşumunda çok aktif” olduğunu söyledi.

Bu yıldızlar, “Samanyolu ile yaklaşık aynı oranda” oluşuyordu, “Evrende bu kadar erken bir tarihte şaşırtıcı olan bir hız” diye ekledi.

Galaksilerin ayrıca “metal bakımından çok fakir” olduğunu da sözlerine ekledi.

Bu, evrenin nasıl çalıştığına dair bilimin en iyi anlayışı olan ve Büyük Patlama’ya ne kadar yakınsa, bu tür metallerin oluşması için o kadar az zaman kaldığını söyleyen standart kozmoloji modeliyle tutarlıdır.

Teknik tur de force’

Ancak Şubat ayında, Büyük Patlama’dan 500-700 milyon yıl sonrasına ait altı büyük gökadanın keşfi, bazı astronomların standart modeli sorgulamasına yol açtı.

Webb teleskobu tarafından da gözlemlenen bu galaksiler, evrenin doğuşundan bu kadar kısa bir süre sonra sanıldığından daha büyüktü – eğer doğrulanırsa, standart modelin güncellenmesi gerekebilir.

Yale Üniversitesi’nde son araştırmalarda yer almayan bir astronom olan Pieter van Dokkum, yeni keşfedilen dört uzak gökadanın onaylanmasını “teknik bir güç gösterisi” olarak selamladı.

Nature’da “Sınır neredeyse her ay hareket ediyor” diyen van Dokkum, şu anda “bu galaksiler ve Büyük Patlama arasında evrenin sadece 300 milyon yıllık keşfedilmemiş tarihi olduğunu” da sözlerine ekledi.

Webb teleskopu, Big Bang’e daha da yakın olası galaksileri gözlemledi, ancak bunların henüz onaylanmadığını söyledi.

© 2023 AFP