Uzay çakıl taşının ölümünün sorumlusu ısı

Kuyruklu yıldızların tozu, topluca zodyak bulutu adı verilen gezegenler arasındaki boşluğu dolduruyor. Yine de şiddetli arıza, tozun boyutunu o kadar azalttı ki, artık güneş ışığını verimli bir şekilde dağıtarak gece gökyüzünde “burç ışığı” olarak bilinen soluk parıltıya neden oluyor.

Uzun süredir yüksek hızlı çarpışmaların kuyruklu yıldız fırlatmasını toz haline getirdiği düşünülüyordu, ancak şimdi 45 üyeli bir araştırmacı ekibi, bu hafta Icarus dergisinde çevrimiçi olarak yayınlanan bir makalede, bunun sorumlusunun ısı olduğunu bildirdi.

SETI Enstitüsü’nden meteor gökbilimcisi Dr. Peter Jenniskens, “Kuyruklu yıldızlar, meteorit akıntılarında hareket eden ve meteor yağmurlarında gözle görülür meteorlara neden olan, meteoroid adı verilen, büyük kum tanecikleri halinde çakıl taşı büyüklüğündeki parçacıklara kadar enkazın çoğunu fırlatır” diyor. “Buna karşılık, zodyak bulutu çoğunlukla, radarların bile meteor olarak tespit etmekte zorlandığı, tütün dumanı büyüklüğündeki parçacıklardan oluşuyor.”

Çakıl taşları kuyruklu yıldızdan ayrıldıktan sonra neden toz haline geliyor?

Jenniskens, “Meteor yağmurları bize zaman içinde çakıl taşı kaybını gösteriyor çünkü eski yağmurlar genç yağmurlara göre daha az parlak meteor içerme eğiliminde” dedi. “Sorumluyu araştırmak için yola çıktık.”

Jenniskens, düşük ışıklı video güvenlik kameralarıyla gece gökyüzünü meteorlara karşı izleyen, NASA sponsorluğundaki “CAMS” adlı küresel bir ağa liderlik ediyor. Makalenin ortak yazarlarının çoğu, on ülkede 15 CAMS kamera ağını kuran ve işleten araştırmacılar ve vatandaş bilim insanlarıdır.

Tespit uzmanı Peter S. Güral, “Farklı konumlardan kaydedilen videolarda meteorları tespit eden ve ardından atmosferdeki yörüngelerini üçgenleyen bir yazılım geliştirdik” dedi. “Her gün aynı yönden gelen meteorlar meteor yağmuruna aittir.”

Bu meteorların Dünya’ya hangi yönden geldiğini gösteren gecelik haritalar internet sitesinde: https://meteorshowers.seti.org. 13 yıllık gözlemlerden sonra, birleştirilmiş haritalar yakın zamanda, bilinen her meteor yağmuru hakkında bilgi içeren bir ansiklopedi olan “Dünya Meteor Yağmurları Atlası” adlı bir kitap olarak yayınlandı.

SETI Enstitüsü’nden Stuart Pilorz, “Bu çalışmanın bir parçası olarak, meteor yağmurlarının yaşını, ne kadar dağıldıklarından belirledik” diyor ve “daha sonra büyük meteoroidlerini küçük olanlara kıyasla ne kadar hızlı kaybettiklerini inceledik.”

Ekip, sorumlunun ne olduğunu araştırmak için bu akıntıların güneşe ne kadar yaklaştığını inceledi. Eğer çarpışmaların sorumlusu olsaydı, çakıl taşlarının güneşe yakınlıklarıyla doğru orantılı olarak daha hızlı yok edilmesi bekleniyordu.

Jenniskens, “Güneş’e yakın yerlerde daha fazla kuyruklu yıldız tozu bulunduğundan, oradaki çarpışmaların çakıl taşlarını çok daha hızlı toz haline getireceğini bekliyorduk” diyor. “Bunun yerine çakıl taşlarının beklenenden daha iyi hayatta kaldığını gördük.”

Araştırma ekibi bunun yerine çakıl taşlarının yörüngeleri boyunca ulaştıkları en yüksek sıcaklıkla orantılı olarak yok edildiği sonucuna vardı. Dünya yakınındaki büyük göktaşlarının Merkür’ün yörüngesine kadar parçalanmasından muhtemelen termal stres sorumlu tutuluyor; Merkür’ün yörüngesinin derinliklerinde parçacıklar o kadar ısınıyor ki malzeme kaybetmeden parçalanıyorlar.

“Burada Dünya’da, bazen 10 saniye gibi kısa bir sürede, gökyüzünün bir bölümünde on veya yirmi meteor tespit ettiğimizde bu sürecin iş başında olduğunu görüyoruz, bir meteor kümesi, bir meteoroidin termal stres nedeniyle parçalanmasının sonucu. Dünya atmosferine girmeden önce” diyor Jenniskens.

Kağıt yayınlanan dergide İkarus.