Ebola Araştırmaları ve Fon Kesintileri
Dünya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin Ituri bölgesinde hızla yayılan Ebola salgınıyla mücadele ederken, bu alanda kritik öneme sahip olan araştırma merkezlerinin sahada yardım edememesi dikkat çekiyor. Bunun temel nedeni, Trump yönetiminin geçtiğimiz yıl yaptığı finansman kesintileri. Bu kesintiler, Covid-19’un kökenlerine dair komplo teorileriyle de ilişkilendiriliyor.
Ebola Araştırmaları İçin Kurulan CREID Ağı
2020 yılında Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) tarafından kurulan Yükselen Enfeksiyon Hastalıkları Araştırma Merkezleri Ağı (CREID), doğal yaşamdan insanlara geçen virüsler üzerine çalışmalar yapıyordu. Bu ağa bağlı on site, bu tür hastalıkların ortaya çıkma olasılığının yüksek olduğu yerlerde aktifti. Merkez, Ebola’nın yanı sıra hantavirüs gibi diğer tehlikeli virüsleri de araştırıyordu.
Fonlama Sorunları ve Araştırma Durdurulması
CREID, NIH tarafından beş yıl boyunca yaklaşık 82 milyon dolar fon almıştı ve bu fonun yenilenmesi 2025 yılına planlanmıştı. Ancak geçtiğimiz yaz, araştırmalar “Amerikalılar için güvenli değil” denilerek durduruldu. Araştırmaların artık vergi mükellefleri için iyi bir kullanım olmadığı ifade edildi. Bu durum, Ebola gibi pandemilere karşı hazırlık yapma çalışmalarını olumsuz etkiledi.
Uzmanların Tepkileri
Kristian Andersen, Scripps Research’te bir evrimsel virolog olarak CREID’ın Batı Afrika’daki merkezlerinden birini yönetiyordu. Andersen, geçmiş Ebola salgınlarında virüslerin genetik yapısını ve yayılma yollarını anlamak için testler geliştirmişti. Ancak şu anda gerekli fon yokluğu nedeniyle böyle bir çalışmaya katılamıyor. “San Diego’da oturuyoruz ve olup biteni izliyoruz,” diyor.
CREID Merkezlerinin Rolü
CREID merkezleri, Ebola ve Lassa virüsü gibi hastalıklarla mücadele için test ve reaktif geliştirmek üzere aktifti. Ancak şu anda Kongo Cumhuriyeti’nde eksik olan testlerin yanı sıra, halk sağlığı ajansları erken enfeksiyonları tespit etmekte başarısız oldu. Çünkü kullanılan testler, önceki salgınlarda etkili olan Zaire suşuna yönelikti. Ancak mevcut Ebola salgını, farklı bir virüs olan Bundibugyo virüsüne yol açıyor.
Komplo Teorileri ve Fon Kesintileri
CREID’ın hedef olmasının arkasındaki bir diğer neden de, Covid-19 laboratuvar sızıntısı teorileri ile olan gevşek bağlantılarıdır. Kuruluşlardan biri, EcoHealth Alliance, Wuhan Virüs Enstitüsü ile olan bağları nedeniyle komplo teorilerinin odak noktası haline gelmişti. Trump yönetimi, EcoHealth Alliance’ı 2025 yılına kadar kamu fonlarından men etti.
Sonuç
Andersen’in West Afrika’daki merkezi, Ebola virüsü üzerine çalışıyordu. Diğer bir CREID sitesi Nairobi’deki merkez, çeşitli enfeksiyon hastalıkları üzerine çalışıyor, ancak 2022 Eylül’ünde Uganda’daki Ebola salgınına müdahale sürecinde önemli bir rol oynamıştı. Şu anda, bu tür bir girişimin desteklenmesi ve fonlanması hayati öneme sahip. Şayet bu ayrıntılar göz önünde bulundurulmazsa, Ebola gibi tehditler önümüzdeki yıllarda daha da tehlikeli bir hal alabilir.
Spider web gibi karmaşık bir sorun olan pandemik hazırlık ve sağlık araştırmalarına verilen önemin arttırılması gerekmektedir. Aksi halde, gelecekte karşılaşabileceğimiz mücadeleler daha zorlu olabilir.
Teknoloji
US-1
