El Salvador’da Başkan Nayib Bukele tarafından desteklenen yeni bir yasası, insan hakları grupları ve politikacılar tarafından sert bir şekilde eleştirilmektedir. Bu yasa, Bukele hükümetine karşı çıkan sivil toplum kuruluşlarını susturmayı ve suçlamayı amaçlayan bir sansür aracı olarak görülmektedir. Bukele, bu yasayı yurt dışı etkilerini ve yolsuzlukları sınırlamak gerekçesiyle savunsa da, birçok uzman ve aktivist bu açıklamayı sorgulamaktadır.

Yasanın İçeriği Nedir?

Yeni yasa, El Salvador’da yabancı bir varlığın çıkarları doğrultusunda faaliyet gösteren herkesin — bireyler veya kuruluşlar, yerel veya yabancı — kayıt yaptırmasını zorunlu kılmaktadır. Bu yasaya göre, bu tür gruplara yapılan her ödeme, nakit, mal veya hizmet olarak %30 vergiye tabi olacaktır. Ancak yasa, bu vergilerin nasıl kullanılacağına dair net bir bilgi vermemektedir. Amerikan yasaları benzer kayıt zorunlulukları içerse de, Bukele’nin yasası çok daha kapsamlıdır ve ona daha fazla yetki tanımaktadır.

Analistler, bu genel tanımın, insan hakları örgütleri, topluluk dernekleri, bağımsız medya kuruluşları, yabancı fonlu işletmeler, dini gruplar ve uluslararası yardım ajansları dahil olmak üzere birçok grubu kapsayabileceğini belirtmektedir.

STK’lara Yeni Kurallar

Yeni yasa, "Yabancı Ajanlar Kaydı" (RAEX) adı verilen bir hükümet kurumu oluşturur. Bu kurum, kayıt gerekliliklerini belirleme, başvuruları onaylama veya reddetme, kayıtları iptal etme veya yenilememe hakkına sahip olacaktır. Ayrıca, belgeleri veya bilgileri herhangi bir anda talep edebilme konusunda da geniş yetkilere sahiptir. El Salvador’da yaklaşık 8,000 STK bulunmaktadır ve çoğu, yeterli kaynak bulamadıklarından dolayı yabancı yardımlara bağımlıdır.

STK’ların uymas gereken yeni kurallar şunlardır:

• RAEX ile kayıt yaptırmaları ve tüm bağışların kaynağını ve amacını rapor etmeleri gerekmektedir.
• Tüm işlemlerde bankaları kullanmak zorundadırlar ve kara para aklama yasalarına uymalıdırlar.
• Kayıt olmadan faaliyet gösteremezler.
• Kamu düzenini veya ulusal güvenliği tehdit eden siyasi faaliyetlerde bulunamazlar.
• Yabancı bağışları, beyan edilmemiş faaliyetler için kullanamazlar ve yabancı bağışçıların bilgilerini etiketlemeden paylaşamazlar.

Bu kurallara aykırı hareket edenler, 100,000 ila 250,000 dolar arasında para cezaları ile karşılaşabilir ve kapatma cezası alabilirler.

Neden Şimdi?

Eleştirmenler, Bukele’nin yasayı yeniden gündeme getirmesinin, tüm hükümet organlarında gücü konsolide etmesi ile ilişkili olduğunu belirtmektedir. Bukele’nin, eski ABD Başkanı Donald Trump ile olan siyasi ittifakı da onu cesaretlendirmiştir. Yasanın açıklanmasından kısa bir süre önce, Bukele’nin evinin yakınında düzenlenen bir protesto, polis tarafından şiddetle bastırılmış ve iki kişi gözaltına alınmıştır.

Ayrıca, yasadan sadece iki gün önce, Bukele’nin en açık eleştirmenlerinden biri olan insan hakları aktivisti Cristosal‘ın bir avukatı, yolsuzluk suçlamaları ile gözaltına alınmıştır. Bukele’nin, sosyal medya üzerinden yaptığı bir emir ile otobüs şirketlerinin sahiplerini de gözaltına alması, bu durumu daha da sorgulanır hale getirmiştir.

Eleştirmenler Ne Diyor?

Muhalefet partisi milletvekili Claudia Ortiz, yasayı “otoriter sansür aracı” olarak tanımlamış ve bu durumun başkanına aşırı kontrol yetkileri verdiğini belirtmiştir. "İlk başta, yalnızca hükümetle aynı çizgide olan gruplara istisna tanınacağı aşikar," demiştir. Justicia Social y Controlaría Ciudadana NGO’sunun avukatı Roxana Cardona ise, "Yabancı Ajanlar Yasası, sivil katılımı artıran veya toplumun göz ardı ettiği gruplara destek veren örgütleri susturmayı hedefliyor," ifadelerini kullanmıştır.

Acción Ciudadana direktörü Eduardo Escobar ise, bu yasanın hükümetin artan baskıcılığının bir parçası olduğunu ve ifade özgürlüğü ile dernek özgürlüğü gibi anayasal hakları etkilediğini vurgulamıştır. Bessy Ríos, yasa ile birlikte hükümetin eleştirel sivil toplum kuruluşlarının finansmanını kontrol etme amacında olduğunu belirtmektedir.

Bu bağlamda, Bukele hükümetinin yasası, bir ülkenin demokrasisi ve sivil özgürlükler açısından son derece kaygı verici bir durum oluşturmakta ve El Salvador’daki toplumsal dinamikleri derinden etkilemektedir.

Dünyadan Güncel Sondakika Haberleri – 1

Venezuela’dan El Salvador’a deport edilen göçmenlerin haklarını savunan Ruth Eleonora López, El Salvador’da tutuklandı. İnsan hakları alanında tanınan bir avukat olan López, Donald Trump yönetiminin göçmen karşıtı politikalarına karşı duruşuyla biliniyor. Onun durumu, El Salvador’daki insan hakları savunucularının karşılaştığı zorlukları gözler önüne seriyor.

Ruth Eleonora López Kimdir?

47 yaşındaki Ruth Eleonora López, El Salvador’un önde gelen insan hakları kuruluşlarından Cristosal‘da kıdemli bir figürdür. Aynı zamanda El Salvador’un devlet başkanı Nayib Bukele‘yi açıkça eleştiren bir ses olarak öne çıkmaktadır. Bukele, Trump ile yakın ilişkileri ve "dünyanın en havalı diktatörü" ifadeleriyle anılmaktadır. López, El Salvador’un seçim mahkemesindeki görevini yürüttüğü dönemde devlet fonlarını zimmetine geçirmekle suçlanmaktadır. Ancak, bu suçlamaların arkasında siyasi nedenlerin olduğu iddiası, birçok insan hakları savunucusu tarafından dile getirilmiştir.

Hukukun Üstünlüğü ve İfade Özgürlüğü

López’ün tutuklanması, "hukukun üstünlüğü" ve "ifade özgürlüğü" konularında ciddi endişelere yol açmaktadır. Cristosal, López’ün nereye götürüldüğünü öğrenmek için ailesinin ve avukatlarının hiçbir bilgi edinemediğini belirtiyor. İfadesinde, konumunun açıklanmaması ve avukatlara erişim sağlanmamasını "açık bir şekilde due process ihlali" olarak tanımlamıştır. Bu durum, El Salvador’daki insan hakları savunucularının karşılaştığı riskleri artırmaktadır.

El Salvador’da İnsan Hakları Durumu

Cristosal, Bukele’nin güvenlik politikalarının mağduru haline gelen Salvadorlu ailelere yardım etmekle birlikte, Trump yönetimi altında El Salvador’a deport edilen 250’den fazla Venezuelalı göçmene de destek olmuştur. Bukele’nin, suçlulara karşı sert bir tutum sergileyerek, birçok insanın hukuksuz bir şekilde tutuklanmasına yol açtığı bilinmektedir. Bu bağlamda, López’ün eleştirdiği uygulamalar, El Salvador’da insan haklarının tehlikede olduğunu göstermektedir.

Uluslararası Tepkiler

López’ün tutuklanmasının ardından, Amnesty International ve Human Rights Watch gibi insan hakları kuruluşları tarafından ortak bir bildiri yayımlandı. Bu bildiride, yaşananların ifade özgürlüğünü kısıtlamak için bir araç olarak kullanıldığı ifade edilmektedir. Bildiride, "El Salvador’daki olağanüstü hal, yalnızca çetelerle ilgili şiddeti önlemekte değil, aynı zamanda eleştirel sesleri susturmak için de kullanılmaktadır," denilmektedir. Bu durum, ülkede artan otoriterliğin ve bağımsız gazetecilikle civil society kuruluşlarının hedef alındığını gözler önüne sermektedir.

Göçmen Politikaları ve Cezai Uygulamalar

Trump yönetiminin, 1798 tarihli Alien Enemies Act‘ını kullanarak Venezuelalı göçmenleri El Salvador’a deport etmesi, uluslararası kamuoyunda büyük tepki toplamıştır. Gözaltında tutulan Venezuelalıların, Tren de Aragua çetesi ile bağlantılandırılması, aileleri ve avukatları tarafından tamamen reddedilmektedir. Amerikan Yüksek Mahkemesi, Trump yönetiminin göçmenleri hızlı bir şekilde deport etme kararını geçici olarak durdurmuştur. Bu karar, uluslararası göçmen politikaları açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirilmektedir.

Medya ve Sivil Toplum Üzerindeki Baskılar

Son dönemde, El Salvador’da bağımsız medya ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik baskıların arttığı gözlemlenmektedir. Cristosal, basın toplantıları sırasında polis tarafından ofislerinin basılması ve çalışanlarının fotoğraflarının çekilmesi gibi olayların yaşandığını bildirmiştir. Bu tür eylemler, hükümetin basın özgürlüğüne yönelik attığı adımlar arasında önemli bir yer tutmaktadır.

López’ün Önemi ve Uluslararası Destek

Ruth Eleonora López, BBC tarafından dünyanın en ilham verici ve etkili kadınları arasında gösterilmiştir. İnsan hakları alanındaki cesur çalışmaları ve adalet arayışı, onu uluslararası alanda tanınan bir figür haline getirmiştir. Onun tutuklanması, sadece El Salvador için değil, tüm Latin Amerika için riskleri ve zorlukları artıran bir durum olarak değerlendirilmektedir.

Bu noktada, dünya genelindeki insan hakları savunucularının ve sivil toplum kuruluşlarının, López’ün derhal serbest bırakılması için çabalarını artırması, El Salvador’daki insan hakları durumunun iyileştirilmesine katkıda bulunabilir.

Dünyadan Güncel Sondakika Haberleri – 1

genel-7

genel-7