Yapay zeka ile bağlantılı iş kaybı korkuları, her yeni işten çıkarma dalgasında yeniden alevleniyor. 2026 yılı Mayıs ayına kadar, şirketler yapay zeka ile ilişkili olarak yaklaşık 90,000 işten çıkarma gerçekleştirildi ve bazı tahminlere göre Amerika Birleşik Devletleri’ndeki işlerin %15’inin önümüzdeki beş yıl içinde yapay zeka tarafından ortadan kalkacağı öngörülüyor. Teknoloji endüstrisinin yeni işlerin de yaratılacağına dair vaatleri, mezuniyet sonrası işe alım konusunda endişeleri olan genç neslin korkularını pek hafifletmiyor.

Ramp ve Revelio Labs’dan gelen son rapor, sırasıyla, kurumsal yapay zeka harcamalarını ve yaklaşık 22,000 şirkete ait iş gücü kayıtlarını takip ediyor ve bu karamsar anlatıyı karmaşık hale getiriyor.

Rapor, yapay zekaya büyük yatırım yapan şirketlerin, özellikle korkulan giriş seviyesi pozisyonları da dahil olmak üzere, çalışan sayısını daha hızlı artırdığını ortaya koyuyor. “Yüksek yoğunluklu benimseyenler” olarak tanımlanan firmalar — ilk üç ayda çalışan başına ortalama ayda $30 yapay zekaya harcayan firmalar — %10.2 oranında çalışan sayısında artış gördü.

Çalışan sayısı mühendislik, satış, yönetim, müşteri hizmetleri, finans, pazarlama ve bilim insanları gibi alanlarda da arttı. Yüksek yoğunluklu benimseyenler arasında en güçlü iş büyümesi bilgi sektöründe yaşandı; bu sektör yazılım, internet, medya ve teknoloji ile ilişkili firmaları kapsıyor.

Bu olumlu sinyallere rağmen, veriler göründüğü kadar parlak değil. Rapor, teknolojiye yönelik, bilgi odaklı firmalara ağırlık veriyor; bunlar hızlı büyüyen ve genellikle risk sermayesi destekli olan firmalar. Dolayısıyla, yapay zekanın işe alımlara katkı sağlayıp sağlamadığını ya da zaten büyüyen firmalara mı hitap ettiğini belirlemek zor.

“Bu çalışma yapay zekanın evrensel olarak iş yarattığını göstermez,” diyor raporun yazarları, “ancak yapay zekanın geniş çaplı iş kayıplarına yol açacağı iddialarını çürütüyor.”

Ayrıca yapay zekanın tüm giriş seviyesindeki işlerin yok olmasına neden olduğu iddialarını da yalanlıyor. Goldman Sachs’tan gelen son araştırma, yapay zekanın geçtiğimiz yıl içinde her ay ortalama 16,000 net iş kaybına neden olduğunu, Gen Z ve giriş seviyesi çalışanlarının bunun en büyük yükünü üstlendiğini buldu. Ancak, teknoloji odaklı firmalarda giriş seviyesindeki çalışan sayısında %12 oranında bir artış gerçekleşti.

Peki, bu verilerden ne çıkarabiliriz? Belki de yapay zekanın her zaman iş gücünü ikame edici bir araç olmadığı, aynı zamanda firmaların genişlemesi için bir araç olabileceği sonucuna varabiliriz.

“Yazılım ve teknoloji firmaları için yapay zeka, ana çıktının daha ucuz veya daha hızlı üretilmesini sağlayabilir: kod yazmak, hata düzeltmek, iç araçlar geliştirmek, teknik belgeler üretmek ve ürün geliştirmeyi desteklemek.” diyor rapor. “Bu iş akışlarındaki düşük üretim maliyetleri, yalnızca mühendislik ekibinin değil, tüm firmanın genişlemesine dönüşüm potansiyelini artırabilir.”

Ancak, abonelik satın alıp denemeler yapsalar bile, sürdürülebilir yatırımlar yapmayan firmaların çalışan sayısında herhangi bir artış görmeyi başaramadıkları belirtildi.

Bunlar, yapay zeka benimsemesini gerçek iş kazançlarına dönüştürme kaynaklarına (sermaye, teknik personel, kurucu ağları ve yönetim kapasitesi) sahip olan firmalar ile aslında sadece deneme aşamasında olanlar arasında giderek genişleyen bir fark oluşturma potansiyeli taşıyor. Başka bir deyişle, bu rapor, zaten gerekli kaynaklara sahip olan firmaların en büyük kazançları elde edeceğini öne sürüyor.

Yazarlar, bu tür bir ayrımın daha da büyüyebileceğini tahmin ederek, “Bu kanallara sahip olmayan firmalar geride kalabilir.” diyorlar.

Ethan Thornton, 19 yaşında MIT’den ayrılarak silah üretmeye başladı. İlk prototipinde, Home Depot ve Amazon’dan aldığı parçaları kullanarak geliştirdiği hidrojenle çalışan sistem, beklenen performansı gösteremedi. Los Angeles’taki TechCrunch’ın StrictlyVC etkinliği sırasında bu durumu “hidrojen genel olarak kötü bir bahis” şeklinde ifade etti. Üç yıl sonra Thornton’un kurduğu Mach Industries, şu anda altı silah projesi yürütüyor ve bu ay 300 milyon dolarlık bir Seri C yatırım turuyla 1,8 milyar dolarlık bir değerlemeye ulaştı. Şirket toplamda yaklaşık 485 milyon dolar yatırım aldı.

Thornton, yaklaşık 6,500 nüfuslu Texas’ın Burnet kasabasında büyüdü. Ailesinin derin bir askeri geçmişi vardı. 2017 veya 2018 civarında, henüz ergenlik dönemindeyken, kendisi için “gerçekten, gerçekten endişeliydim” diyerek tanımladığı şekilde, Çin’in yükselişine ve yaklaşan büyük güç çatışmasına dair kaygıları artmaya başladı. Bu endişe, insansız sistemlerin savaş kavramını yeniden tanımlamakta olduğu ve ABD’nin bu duruma yeterince hızlı cevap veremediği inancına dönüştü.

2026 yılının ortalarında, bu altı silah projesinin yanı sıra, tek bir hedefe odaklanmanın yerine birden fazla alanda çalışmanın getirdiği risklerle karşı karşıya olan bir şirket var. Thornton, Mach’ın dağınık odaklanmasının dışarıdan bakıldığında bazı kaygılar doğurduğunu kabul ediyor. “Gerçekten zor,” diye belirtiyor kendisi. Ancak savunma alanında tek bir konuya odaklanmanın, roket fırlatma gibi, fayda sağlamayacağını düşünüyor. “Bu, bir düşmanla oynadığınız bir satranç oyunu,” diyor. “Eğer birini seçerseniz, oyunu kaybetmiş olursunuz.”

Mach, basit ürünler üzerinde çalışmıyor. Şirket, dikey kalkış yapabilen bir saldırı uçağı, uzun menzilli bir gemi karşıtı füze, iki stratosferik sistem, dronları hedef alacak ucuz bir yüzey-hava interceptörü ve bu hafta tanıtılan yaklaşık 4,000 pound ağırlığında, 40 fitlik bir Donanma lojistik-ve-saldırı uçağı üzerinde çalışıyor. Bu uçak, neredeyse dikey olarak kalkıyor ve bin mil mesafeyi bin pound yük kapasitesiyle aşıyor.

Son ürün, bugüne kadar yapılmış en büyük uçağı olan 13 feet’ten (yaklaşık 4 metre) önemli bir sıçrama. Ancak bu altı proje henüz tam üretime geçmiş değil. Thornton, Mach’ın yaklaşık 13 devlet sözleşmesi kazandığını ve çoğunun orta aşamada olduğunu belirtiyor. Yani, ilk tasarım aşamasını geride bırakmış, hükümet test alanında test aşamasındalar ancak, endüstri genelinde bir avuç projenin ulaşabildiği seri üretim aşamasına henüz geçmediler.

Birkaç sistemin bu yılın sonuna kadar operasyonel olarak devreye girmesini beklediğini belirten Thornton, altı projeden üçünü aynı zaman diliminde seri üretime geçirmeyi hedeflediğini vurguluyor. Bu, ayda yüzlerce birimden yüz binlerce birime geçiş anlamına geliyor; Thornton, Mach’ın yakında kurmayı planladığı bir fabrikada bu artışı gerçekleştirmeyi umuyor.

Bu, üs bir takvim ve zaten iddialı bir hedefin üzerine koyulmuş bir zaman dilimi. Ancak Mach’ın temel tezi, ABD’nin Çin ile aynı miktarda üretim yapamayacağı, bu nedenle ondan daha yaratıcı olması gerektiği üzerine inşa ediliyor. “Çin’i geçebileceğimizi düşünmüyorum,” diyor Thornton. “Amerika’nın sürekli olarak iyi yaptığı şey, yaratıcı olmak ve ürünleştirmektir.”

Thornton, diğer savunma teknolojisi girişimleri gibi, asıl darboğazın inşa edilen farklı platformlar değil, bunların altında yatan tedarik zinciri olduğunu savunuyor. “Gerçekten zor kısım, bunları binaya sokmak,” diyor. Mach, yaklaşık sekiz ayda sıfırdan iki jet motoru üreterek, bu sürecin geleneksel dört yıldan daha kısa bir sürede tamamlandığını söylüyor. Ayrıca, Mayıs ayında, 24 yıllık bir katı roket motoru şirketi olan Exquadrum’u 50 milyon dolara satın aldı. Artık, sadece araçlar değil, bileşenler de Mach’ın gelirinin yaklaşık yarısını oluşturuyor.

Mach’ın yaklaşımı, bazı benzerlerinden belirgin şekilde farklı. 2015 yılında kurulan Shield AI, yıllarca tek bir ürün etrafında yoğunlaşarak V-BAT dronunu geliştirdi; geçen Ekim’de ise, otonom X-BAT savaş uçağını tanıttı. Ancak bu, büyük ve belirli bir bahse dayanan bir yaklaşım olarak konumlandırılıyor. 2022’de kurulan Saronic yalnızca otonom yüzey gemileri tasarlıyor ve altı fit ile 180 fit arasındaki gövde boyutlarıyla aynı otonomi yığınını ölçeklendiriyor.

Her iki şirket de bu disiplin için ödüllendirildi: Shield AI, bu yıl 12,7 milyar dolarlık bir değerleme ile 2 milyar dolar; Saronic ise, 9,25 milyar dolarlık bir değerleme ile 1,75 milyar dolar topladı.

Mach’ın stratejisi, Anduril ile daha fazla benzerlik gösteriyor; Anduril daha büyük ve daha eski bir şirket ve diğer tüm savunma teknolojisi girişimlerinin karşılaştırıldığı bir ölçek. Thornton, bu karşılaştırmayı kendisi yapıyor ancak iki şirket arasında anlamlı bir fark olduğuna da inanıyor. “Anduril’in uygulama kitapçığı genellikle yukarıdan aşağıya, yazılım yığınıyla başlıyor,” diyor. “Biz ise alttan yukarıya, donanım yığınıyla başlayarak yazılımı etrafında şekillendiriyoruz.”

Bu bir ayrım, evet, ancak Mach her halükarda Anduril’in gölgesinde çalışıyor. Anduril, Mayıs ayında 61 milyar dolarlık değerleme ile 5 milyar dolar toplarken, bu, Mach’ın değerinin 30 katından fazla. Mart ayında ise, 120’den fazla ayrı alım eylemini birleştiren on yıllık, 20 milyar dolarlık bir Kara Kuvvetleri sözleşmesi kazandı. Mach’ın inşa ettiği ne olursa olsun, Anduril bunun yıllar önce ve milyarlarca dolar önce gerçekleştirdi.

Thornton, bu alanın sıfır toplamlı bir oyun olmadığını ısrarla vurguluyor. Sorunun ölçeğine dikkat çekiyor: Çin’in günde yaklaşık bin kruz füzesi ürettiği; ABD’nin ise her üç günde bir günde bir tane ürettiği söyleniyor. “X firması, Y firması ve Z firması bunları inşa edebilir ve hala yeterli üretim olmaz,” diyor. Pentagon’un yapısal olarak tekelleşmeye izin vermediğini, her kategoride iki veya üç tedarikçinin hayatta kalmasını sağladığını ve bir kazanan seçmediğini savunuyor.

Bu rekabet ortamının cömert bir değerlendirmesi olup olmadığını bilmem; Anduril’in en tanınmış kurucu ortağı olan Palmer Luckey’in, bildiğim kadarıyla Mach’ı hiçbir zaman açıkça tanımadığını dile getiriyorum. Thornton, Anduril’in Mach’ı tanımak istemediği yorumu üzerine düşünmeden geçiyor; Luckey’e büyük bir saygı duyduğunu belirtiyor ve aynı amaç için savaştıklarını, batı egemenliğini koruma hedefinde bir takım olduklarını ifade ediyor.

Şüphesiz yatırımcıları, Sequoia, Khosla Ventures ve Ribbit Capital gibi, bunların pek de umurunda değil. Kurucu deha çerçevesini kaldırdığınızda — Texas atölyesi, MIT terk hikayesi, tüm profillerde öne çıkan bu detaylar — geriye kalan, bir kurucuın bilmediği şeyleri bildiği anlaşılan ilginç bir deney.

Thornton, Mach’ı yönetmenin en zor kısmının her altı ayda bir değiştiğini, mühendislikten sonra satış ve şimdi de geniş ölçekte üretime odaklandığını, bu konunun önümüzdeki yıl boyunca ön planda beklediğini belirtiyor. Her gün düşünmek ve “geleceği savaş oyununa tabi tutmak” için dört veya beş saati korumaya çalıştığını, bazen de meslektaşlarını bu süreçte yanına çektiğini bahsediyor; bu durumun zaman zaman onları rahatsız ettiğini kabul ediyor.

Onun üzerinde bir baskı olup olmadığını; kimlerin onu dürüst tutmaya çalıştığını sorduğumda, en değerli geri bildirimin yatırımcılardan veya hatta üst düzey ekibinden gelmediğini, onların genelde CEO ile aynı yankı odasına kapıldığını ifade ediyor. Gerçekten iş yapan insanlardan geldiğini belirtiyor.

Çalışanların mikrofon alıp ona her konuda soru sorabildiği şirket genelindeki forumları tanımlıyor. Thornton, bu forumları güvenilir birkaç meslektaşı, sert sorular sormaları için gizlice görevlendirmesiyle başlattığını ifade ediyor. Zamanla, bu sürecin kontrol edilmesi zor bir hale geldiğini ve bu durumun daha faydalı hale geldiğini öne sürüyor. “Bir saat boyunca orada duruyorum,” diyor, “ve şirket içinde en sert soruları yanıtlıyorum.” Bunu bir keyif olarak görüyor.

Daha fazlası için, aşağıdaki videomuzu izleyebilirsiniz.

Makale içindeki bağlantılara tıklayarak yapacağınız alışverişlerden küçük bir komisyon kazanabiliriz. Bu durum, editörlük bağımsızlığımızı etkilemez.

Fiziksel yapay zeka, sanayi dünyasında önemli bir taht savaşı olarak öne çıkıyor. Japonya, bu alandaki itici gücünü ihtiyaçlardan dolayı hızla artırıyor. İş gücünün azalması ve üretkenliği sürdürme baskısı, şirketleri fabrikalarda, depolarda ve kritik altyapılarda yapay zeka destekli robotları hızla benimsemeye yönlendiriyor.

Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, Mart 2026’da yaptığı açıklamada 2040 yılına kadar küresel pazarın %30’unu yakalamak için yurtiçinde güçlü bir fiziksel yapay zeka sektörü oluşturmayı hedeflediğini belirtti. 2022’de Japon üreticileri, küresel endüstriyel robot pazarının yaklaşık %70’ini elinde bulunduruyordu.

Yatırımcılarla ve sektör uzmanlarıyla yapılan görüşmelere dayanan TechCrunch, bu değişimin sebeplerini, Japonya’nın yaklaşımının ABD ve Çin’den nasıl farklılaştığını ve teknolojinin olgunlaştıkça değer yaratma potansiyelinin nerede ortaya çıkacağını araştırdı.

İş Gücü Kıtlığı ve Robotik Kabulleniş

Birçok faktör, Japonya’nın yapay zeka benimsemesini hızlandırıyor. Woven Capital’in yönetici direktörü Ro Gupta, kültürel robot kabullenişinin, demografik baskılar nedeniyle artan iş gücü kıtlığının ve mekatronik ile donanım tedarik zincirlerindeki derin endüstriyel gücün bu süreçte etkili olduğunu belirtti.

Global Brain ortaklarından Hogil Doh, “Fiziksel yapay zeka, sürekliliği sağlamak için alınıyor: daha az insanla fabrikaların, depoların, altyapının ve hizmet işlerinin nasıl yürütüleceği?” dedi. “Görünen o ki, iş gücü kıtlığı bu sürecin ana itici gücü.”

2024’te Japonya’nın nüfusu 14 yıl arka arkaya azaldı ve çalışabilir yaş grubundaki bireyler nüfusun yalnızca %59.6’sını oluşturuyor. Bu oran, önümüzdeki 20 yıl içinde yaklaşık 15 milyon azalması bekleniyor. 2024 tarihli bir Reuters/Nikkei anketi, Japon firmalarının yapay zeka benimsemesinin ana sebeplerinin başında, iş gücü kıtlığının geldiğini ortaya koydu.

Salesforce Ventures’dan Sho Yamanaka, “İtici güç, basit verimlilikten endüstriyel hayatta kalmaya döndü,” dedi. “Japonya, iş gücü eksikliği nedeniyle hayati hizmetlerin sürdürülemeyeceği fiziksel bir tedarik kısıtı ile karşı karşıya. Çalışabilir nüfusun azalmasıyla, fiziksel yapay zeka endüstriyel standartların ve sosyal hizmetlerin korunması açısından ulusal bir aciliyet arz ediyor.”

Mujin CEO’su Issei Takino, Japonya’nın sanayi ve lojistikte otomasyonu ilerletme çabalarının arttığını vurguladı. Hükümet, iş gücü kıtlığı gibi yapısal zorluklarla başa çıkmak için otomasyonu teşvik ediyor. Japon şirketi Mujin, endüstriyel robotların otomatik olarak toplama ve lojistik görevlerini yerine getirmesini sağlayan yazılımlar geliştiriyor.

Donanım Gücü ve Sistem Riskleri

Japonya’nın geleneksel olarak robotiğin temel fiziksel yapı taşlarındaki üstünlüğü, AI dönemine nasıl evrileceği merak konusu. Ülke, aktüatörler, sensörler ve kontrol sistemleri gibi temel robotik bileşenlerde hala güçlü bir performans sergiliyor. Buna karşın, ABD ve Çin, donanım, yazılım ve verileri birleştiren tam yığın sistemler geliştirmekte daha hızlı ilerliyorlar.

Yamanaka, “Japonya’nın yüksek hassasiyetli bileşenlerdeki uzmanlığı, AI ile gerçek dünya arasındaki kritik fiziksel arayüzdür ve stratejik bir avantaj sağlar,” dedi. “Bu temas noktasını kontrol etmek, küresel tedarik zincirinde önemli bir rekabet avantajı sunuyor. Mevcut öncelik, bu donanımla AI modellerinin derin bir biçimde entegre edilerek sistem düzeyinde optimizasyonu hızlandırmaktır.”

Takino, donanım yeteneklerinin hem Çin hem de Japonya’da güçlü olduğunu, ancak Japonya’nın robot hareket kontrolünde özellikle güçlü olduğunu ifade etti. ABD, hizmet katmanında ve piyasa geliştirmede önde gelmekte. Geçmişte pek çok ABD şirketi, yazılım gücünü kullanarak entegre işletmeler kurmuştur; ancak bu model, fiziksel yapay zeka dünyasında tam olarak işlemeyebilir, dedi.

Tokyo ve San Francisco merkezli WHILL, otonom kişisel hareket araçları üreten bir girişim, Japonya’nın “monozukuri” (zanaat becerisi) geleneğinden yararlanarak daha geniş ve kapsamlı bir yapı ile küresel pazara açılıyor. CEO Satoshi Sugie, şirketin elektrikli araçlar, yerleşik sensörler, navigasyon sistemleri ve bulut tabanlı filo yönetimini birleştiren entegre bir platform geliştirdiğini söyledi.

Deneme Aşamasından Gerçek Dünyaya Geçiş

Japonya hükümeti, bu geçişi desteklemek amacıyla yatırımlar yapıyor. Başbakan Sanae Takaichi’nin liderliğindeki Japonya, temel yapay zeka yeteneklerini güçlendirmek, robot entegrasyonunu ilerletmek ve endüstriyel uygulamaları desteklemek üzere yaklaşık 6.3 milyar dolar ayırdı.

Deneyimsel aşamadan gerçek uygulamaya geçiş halihazırda sürmekte. Endüstriyel otomasyon, Japonya’nın en gelişmiş segmenti olarak öne çıkmakta; özellikle otomotiv sektöründe her yıl on binlerce robot kurulmakta. Mehalli yönetiminde, otomatik forklift ve depo sistemleri uygulanmakta, veri merkezlerinde ise inspekksiyon robotları kullanılmakta.

SoftBank gibi bazı şirketler, görsel-dil modellerini ve gerçek zamanlı kontrol sistemlerini birleştirerek robotların çevreyi yorumlaması ve karmaşık görevleri otonom şekilde yerine getirmesi için fiziksel yapay zekayı zaten pratikte uygulamaya aldı.

Otonom sistemlerin temel hale geldiği savunma alanında, rekabet sadece platformlar değil, aynı zamanda fiziksel yapay zeka ile desteklenen operasyonel zekaya bağlı olacak, dedi Terra Drone CEO’su Toru Tokushige. Operasyon verilerini. AI ile birleştirerek, Terra Drone’un otonom sistemlerin gerçek dünya ortamlarında güvenilir bir şekilde işlev görmesini sağlamayı hedeflediğini ekledi.

Yatırımlar, donanımın ötesine geçerek orkestra yazılımı, dijital ikizler, simülasyon araçları ve entegrasyon platformlarına daha fazla sermaye tahsis ediliyor.

Hibrid Ekosistemlerin Yükselişi

Japonya’nın fiziksel yapay zeka ekosistemi, geleneksel teknoloji bozulma modellerinden farklı yollarla evrim geçirmekte. Tek kazanma dinamiği yerine, endüstri katılımcılarının hibrid bir model beklediği görülüyor. Köklü şirketler ölçek ve güvenilirlik sağlarken, girişimler yazılım ve sistem tasarımında yenilikçilik sağlıyor.

Toyota Motor Şirketi, Mitsubishi Electric ve Honda Motor gibi büyük oyuncular, üretim ölçeği, müşteri ilişkileri ve uygulama yetenekleri açısından önemli avantajlara sahip. Ancak girişimler, orkestra yazılımları, algı sistemleri ve iş akışı otomasyonu gibi yeni alanlarda kritik roller üstleniyor.

Yamanaka, “Girişimler ve köklü şirketler arasındaki ilişki, karşılıklı olarak tamamlayıcı bir ekosistemdir.” dedi. “Robotik, yoğun donanım geliştirmeyi, derin operasyonel bilgi ve ciddi sermaye harcamalarını gerektiriyor. Büyük şirketlerin geniş varlıkları ve sektör bilgisi ile girişimlerin yenilikçi gücünü birleştirerek, endüstrinin küresel rekabet gücünü artırmak mümkün.”

Japonya’nın savunma ekosistemi de, büyük şirketlerin egemenliğinden girişimlerle daha fazla iş birliğine doğru kaymakta. Büyük firmalar platformlara, ölçeğe ve entegrasyona odaklanırken, girişimler daha küçük sistemler, yazılım ve operasyonları geliştirmeye yönelik hız ve uyum yeteneklerine sahip olmakta.

Mujin gibi şirketler, donanımın üstünde bulunan platformlar geliştirerek çoklu tedarikçi otomasyonu ve endüstrilerde daha hızlı uygulama fırsatları sunuyor. Benzer yaklaşımlar, Terra Drone gibi diğer şirketler tarafından otonom sistemlerde de kullanılmakta; AI ve operasyon verilerini birleştirerek gerçek dünya uygulamalarını desteklemekte.

Gerçekten de, entegrasyon, uygulama ve sürekli iyileştirme konularında lider olan kim olursa, en sağlam değeri elde edecektir.