Emanuele Crialese, 58, kült filmin yönetmeni Respiro (2002’de Cannes’da Eleştirmenler Haftası Ödülü) Roma’da Sicilyalı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi, NYU’da okudu ve ilk çıkışını Bir Zamanlar Biz Yabancıydık Ondan önce, kadından erkeğe, Emanuela’dan Emanuele’ye geçiş yapmıştı.

Respiro Fransa’da ve ardından dünya çapında bir başarıydı ve Crialese bunu dört yıl sonra Altın Kapı2006’da Venedik’te Vahiy Gümüş Aslan ödülünü alan Crialese’nin Terraferma’sı bundan beş yıl sonra Venedik’in jüri özel ödülünü kazandı. Şimdi, on yıl sonra, Crialese geri döndü L’Immensità1970’lerin Roma’sında, doğumda kendilerine atanan cinsiyetle özdeşleşmeyen bir çocuğun otobiyografik hikayesi. Çocuğun annesini muhteşem Penelope Cruz, babasını ise Crialese’nin ikinci kişiliği Vincenzo Amato canlandırıyor. Geçen yılki Venedik prömiyerinden sonra, L’Immensità Ocak ayında Sundance’te kritik övgüler için gösterildi. Film, geçen ay Music Box Films aracılığıyla ABD’de sınırlı sayıda gösterime girdi.

Crialese konuştu THR Roma cinsiyet hoşnutsuzluğunun kurgusal portresini oluşturmak için kendi hikayesini keşfetmenin “acı verici, sonra aydınlatıcı” süreci, çocuklarla çalışmayı neden sevdiği ve filminin arkasındaki politik mesaj hakkında. “Kolay düşmanlar ve hedefler arayan bir siyasi iklimde yaşıyoruz. [but the real] düşman korkudur.”

Bu filmin kökleri sizin kişisel geçmişinize mi dayanıyor?

Kahramanın bakış açısı bana ait. Bu benim temam: cinsiyet kimliği. Bu benim hikayem. Ama onu bir filme dönüştürdüm, mesele bu. Diğer her şey yem, tüy ve hastalık. Basında dikkat çekmenin bariz, küçük fikirli bir yolu. Tanıtım almak isteseydim, ihlal dalgasında sörf yapardım. Ama kamera önünde değil, arkasında çalışmaya karar verdim. Görüntüleri anlatıyor ve sahneliyorum, oyuncuları yönetiyorum. Yaptığım ve yapmaya ve olmaya devam etmek istediğim şey bu.

Sık sık bunun kolay olmadığını söylediniz. ne şekilde?

Hayır, bu basit gerçeği anlatmak kolay olmadı. Ama reddedilen haklar meselesi, dünyayı etkiliyor gibi görünen bu fobiyle yüzleşmek istiyorum. Bununla başka bir bağlamda yüzleşeceğim. Söyleyecek çok şey var, düşünecek çok şey var; bir film yetmez. Kolay düşmanlar ve hedefler arayan, yalnızca “dikkat dağıtıcı”, var olmayan sosyal tehditler olan sorunlara körü körüne ateş eden bir siyasi ortamda yaşıyoruz: biz, biz. Gerçek problemler başka bir şeydir ve kendi içimize bakmaktan kaçınmak için başka yere bakma arzusu vardır. Düşman içeride, dışarıda değil. Düşman korkudur, korku uyandırır. Gerçek tehditler farklı bir şeydir.

Daha önceki filmlerimde göçmenlerden bahsetme ihtiyacı hissetmiştim. Cesaret, başka bir yere taşınma, daha iyi bir yaşam arama, ötekiliği hepimizin ait olduğu, “insanlık” denen benzersiz türün temel ve hayati bir parçası olarak kabul ederek bir arada yaşamanın barışçıl bir yolunu bulma hakkı.

Bize başka bir gezegenden, bir uzaylı gözüyle bakıldığında, ölümcül ve durdurulamaz bir virüs gibi davrandığımız söylenebilir. Birbirimizi yok ediyoruz. Çocuklarımızın yaşayacağı evi mahvediyoruz. Tehdit bu. İçine bakmak, başkalarını değiştirmek istemek yerine bireysel olarak değişmeye çalışmaktır. Başkasına hükmetme bağımlılığından kurtulmak, sahip olma, görünme dürtüsüne direnmek ve belki de biraz daha olmaya odaklanmaya çalışmak. Bizi tanımlamadıkları için cinsiyet, ırk ve cinsel yönelim sınıflandırmalarını terk etmek, aslında bizi sınırlamak ve bölücü engeller oluşturmak; sürekli değişim içinde neysek oyuz. İnsan doğası doğası gereği öngörülemez ve muazzamdır. Kendimizi tanımak için verdiğimiz sınıflandırıcı isimlerden daha fazlasıyız. Ve içinde yaşadığımız yeni dünyada iletişim kurmak istiyorsak yeni kelimeler icat etmemiz gereken zaman geldi. Dostoyevski şöyle yazdı: “İnsanların en çok korktuğu şey yeni bir adım atmak, yeni bir kelime söylemektir.”

Filme geri dön. Cinsiyetiyle özdeşleşmeyen 12 yaşındaki bir kızın hikayesi. Bir akranına aşık olur. İki küçük erkek kardeşi, İspanyol bir annesi ve Sicilyalı, maço, kontrolcü bir babası var. 1970’lerin Roma’sındayız.

İşte gidiyorsun. 70’lerde geçiyor. O yılları hatırlamak gerekiyor. Onları yaşadığım gibi, hatırladıkça yeniden yarattım. İnşaat halindeki bir banliyö, herhangi bir yer olabilecek bir yer, bir inşaat işçisi kampını çevreleyen lüks binalar, inşaat sahasının kenarında yaşayan Güney İtalya’dan aileler. İçeride hayat, dışarıda hayat. Geleneksel bir orta sınıf aile, evlilik krizi, karısını aldatan bir adam. Sevgi eksikliğini özümseyen çocuklar, her biri ailevi ve sosyal beklentilerle eşzamanlılık eksikliğinden muzdariptir. Bir çocuk yemek yemez; diğeri çok yiyor. Ana karakter, en büyük kardeş Adriana, kendisinin uzaydan gelen bir yaratık olduğuna inanıyor. Belki dişi, belki erkek, belki ikisi birden, belki de bilinen ve bilinebilecek her şeyden farklı. Yeni bir kelime, söylenemez ve bilinmeyen. Yolu bilir; odaklanma yetisini kaybedenler, kendini tanımlanamaz, sınıflandırılamaz ilan eden hiçbir şeye tahammül edemeyenler başkalarıdır. Sanki insan olmak yetmezmiş gibi. Sanki hetero erkek veya kadın, gey veya lezbiyen veya biseksüel veya transgender ile özdeşleşmek, kendini bir “insan” olarak kabul etmekten çok daha önemliymiş gibi. Evet, kendimi tekrar ettiğimi biliyorum ama benim için önemli.

Bu filmi ne zaman düşünmeye başladınız?

Bilmiyorum. Sanırım hayatım boyunca bunu düşündüm. Onu çekmeyi başarmak benim için çığır açan bir deneyimdi. İlk başta çok acı vericiydi, sonra aydınlatıcıydı. Bir çocuğun bakışlarını aradım. Bir çocuğun bakış açısından çektim. Vaaz vermemeye, kendime acımamaya çalıştım. Benim gibi karakterlerin trajik bir şekilde öldüğü anlatı klişelerinden kurtulmak için. İnsanlar yenildiğini görmek istiyor. Mutlu bir şekilde yaşayamazlar. Ama gerçek başka bir şey. Var olabiliriz ve kendimizi ifade edebiliriz, hatta mutlu olabiliriz, bir işimiz olabilir ve bacaklarımızın arasında olan veya olmayandan çok yaptıklarımız ile tanınırız. Memleketime, kültürüme çok düşkünüm ama Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa olmasaydı muhtemelen çalışan bir film yönetmeni olmayacağımı inkar edemem. Olduğum şey olmak için göç etmek zorunda kaldım. Yaşamayı ve yeni bölgeler keşfetmeyi seviyorum.

Filmin Amerikan incelemelerinden biri, filmin zulüm ve marjinallik deneyimi üzerinde durmadığı için “iyi niyetli” olmadığını söyledi. Bunun yerine, ana karakter olan Adri, dünyadaki yerini arayan bir insandır.

Çünkü olan bu. Bir insanın hayatı bir mimaridir, karmaşık bir organizmadır. Yetişkin beklentileri karşısında ergenliğin hayatını, acısını ve belirsizliğini tasvir etmek istedim. Kim olduğun için görülme ve kabul edilme ihtiyacını tarif etmek istedim. Yargı yükü. Beklentilerini karşılamadığınız zaman diğer insanların hayatlarında yarattığınız acının verdiği acı. Sanırım bir aile gösterdim. Herhangi bir aile. Herkesin kendini yansıttığını görebileceği bir yer. Hepimizde hasar, kırık var. Ne olduğumuz, nasıl göründüğümüz ve ne istediğimiz arasında ortaya çıkabilecek mesafeyi hepimiz biliyoruz.

Adriana/Andrea’yı temsil eden genç kız Luana Giuliani’yi nasıl buldunuz?

“Erkek” sporu sayılan spor yapan genç kızları araştırdım. Luana motosikletlerle yarışır. O bir dahi. Hep incinecek diye korkuyorum. Söylememeliyim ama keşke motosiklet yarışlarını bıraksa. Onu çok seviyorum.

Setteki çocuklarla müthiş bir ilişkiniz var. Onlarla bir baba gibi ilgileniyorsunuz. Çocuk sahibi olmamayı özlüyor musun?

Bu harika bir soru. Bütün filmlerimde çocuklar var. Masumiyet bakışı. Hepimizin sahip olduğu bir bakış. Cesaret. Kırılganlık Çocuklarla çalışmak, hakikatin büyük öğretmenleriyle çalışmak gibidir. Onlara ihtiyacım var. Her zaman. O bakış açısını bulmam gerekiyor: Kendimde, başkalarında. Daha yaşlı oyuncularda, yeniden çocuk olma ya da olma yeteneğini bulmayı seviyorum. Bu güven ve oyunculuk duygusu.

Filmde Penelope Cruz çok yalnız bir kadını oynuyor. Yanlış anlaşılmış, kayıp bir yabancı. Sadece somutlaştırdığı fantezi dizilerinde [Italian singer and queer icon] Raffaella Carrà serbest kaldı.

Penelope, gerçekten nadir görülen bir cömertlik, insanlık ve profesyonellik ile sınırsız vahşiliğin, derin gerçeğin olduğu yerlere götürülmesine izin verdi. Ben ona “şaman” diyorum.

Peki ya aktörünüz ve rehberiniz Vincenzo Amato?

Bir rehberden daha fazlası, o benim neşeyle yönlendirilen aktörüm. Bunda Cassavettvari hissediyorum. Arkadaşlarla çalışmayı seviyorum. Vincenzo’yu 30 yıldır tanırım. New York’ta tanıştık. Demir heykeltıraştı, demirci olarak çalıştı ve elleri sürekli yanıyordu. Okula gittim ve geceleri bir İtalyan restoranında çalıştım. Gece, uzun bir günün sonunda merdivenlerde buluşurduk. Sigara içer ve birbirimizle dalga geçerdik. Her zaman birine aşık. Vincenzo, parlak, radikal bir şekilde otantik bir kişidir. O olağanüstü bir sanatçı.

Geleceğinde ne görüyorsun?

Gelecek, geliştirilmesi gereken bir sırdır. Gelecek – Daha önce hiç oynamadığım bir oyun olmasını isterdim.