Yapay zekayla ilgili heyecan verici araştırma alanında, organoid zeka olarak bilinen büyüyen bir alan var ve bu alanın amacı, yapay zekayı ve daha fazlasını daha da geliştirmek için insan beynini kopyalamak.
Üretken yapay zeka (AI) araştırması hızla ivme kazanırken, dünya çapında bir avuç bilim insanı şimdiden bir sonraki büyük şeye öncülük ediyor: gerçek beyinli bilgisayarları öngören, uygun bir şekilde biyobilgi işlem olarak adlandırılan bir alan. Organoid zeka olarak da bilinen bu zekanın amacı, yapay zekayı daha da ilerletmek için insan beynini kopyalamaktır.
Şu anda geleneksel yapay zeka modelleri, basitleştirilmiş doğalarıyla karakterize edilen birkaç yüz milyon nörondan oluşan ağlara dayanıyor ve bu modeller önemli miktarda enerji gerektiriyor. Buna karşılık insan beyni, yaklaşık 90 milyar nöron arasındaki bağlantıları yönetirken enerji tüketimi açısından çok daha verimli çalışıyor.
İlgili Makaleler
Çin’in ilk ticari genetik evcil hayvan klonlama hizmeti, bir yıldız köpeğin kopyasını yapıyor
Bharat Biotech ve ICMR, Covid-19 hastalığına karşı güvenli, gelişmiş bağışıklığı gösteren Covaxin Faz 1 verilerini yayınladı
Uzmanlar, durumu bir perspektife oturtmak gerekirse, mevcut yapay zeka şirketlerinin insan beyninde bulunan çok sayıda bağlantıyı kopyalamaya çalışması durumunda, bir nükleer enerji santralinin enerji çıkışına ihtiyaç duyacağını öne sürüyor.
Öte yandan biyobilgi işlem, gerçek biyolojik nöronları kullanarak çığır açıcı bir değişim sunuyor. Final Spark’ın CEO’su ve kurucu ortağı Dr. Fred Jordan, “Bir devrimin başlangıcındayız” dedi.
2014 yılında Dr. Jordan, meslektaşı Dr. Martin Kutter ile birlikte İsviçre’de dünyanın en eski biyobilgisayar şirketlerinden birini kurdu. Bugün Avustralya’daki Cortical Labs ve ABD’deki Koniku’nun yanı sıra bu alana öncülük eden üç şirketten biri.
Biyobilgisayarlar, canlı nöronları bir araya getiren, onların insanlar gibi akıl yürütmelerine ve kendi programlanmış bilgilerinin ötesinde yeni fikirler üretmelerine olanak tanıyan makinelerdir. Bu onları, yalnızca veritabanlarındaki verilere dayalı yanıtlar sağlayabilen ChatGPT gibi yapay zeka programlarından ayırıyor.
Dr. Jordan, hayat boyu hayalini şu sözlerle paylaştı: “Gençliğimden beri hayalim düşünen bir bilgisayar yapmaktı.” Üç yıl önce, geleneksel olarak ayrı iki disiplin olan yapay zeka ile sinir bilimini birleştirmenin bu hedefe ulaşmanın yolu olduğunu fark etti. Şöyle açıkladı: “Beynin bilgiyi işleme şekli inanılmaz derecede karmaşıktır ve günümüzün dijital bilgisayarları bu göreve uygun değildir. Biz de düşündük ki, donanım tek başına yeterli olmadığına göre, canlı nöronlar veya ‘wetware’ ile bunda devrim yaratalım.”
Ancak Turing testini (bir makinenin insan zekasından ayırt edilemeyecek bir zeka gösterip göstermediğinin değerlendirilmesi) geçebilecek bir biyobilgisayar oluşturmak, henüz kimsenin üstesinden gelemediği bir zorluk olmaya devam ediyor.
Biyobilgisayar araştırmalarındaki ilerleme açısından Final Spark, canlı nöronları barındıran ve biyobilgisayar prototipleri olarak hizmet veren üç boyutlu yapılar olan binlerce nörosferle çalışıyor. Bu nörosferler 100 gün boyunca yaklaşık 10.000 nöronu barındırır ve bu süre boyunca Dr. Jordan ve ekibi bu nöronları nasıl eğiteceklerini anlamaya çalışırlar.
Nihai amaç, elektrotlar kullanarak nöronları uyararak nörosferlerin öğrenme ve ezberleme (nöroplastisite olarak da bilinir) gibi “yararlı görevleri” yerine getirmesini sağlamaktır. Ancak bunu başarmak zorlu bir iştir çünkü her nörosfer benzersiz özellikler sergiler.
Şimdilik, Final Spark’ın nörosferleri, 15 yıl önceki kuantum bilgisayarına benzer şekilde, yalnızca 1 bitlik bilgiyi depolayabiliyor.
Dr. Jordan şunları vurguladı: “Tüm çalışmalarımız açık verilerdir çünkü en büyük riskin rekabette değil, biyobilgisayar için en uygun çözümü keşfetmedeki başarısızlıkta yattığına inanıyoruz.”
Önümüzdeki aylarda Final Spark, dünya çapındaki üniversitelerle işbirliği yaparak öğrencilerin uzaktan elektrot stimülasyon testleri yapmalarına ve nöroplastisite araştırmalarına katkıda bulunmalarına olanak sağlamayı planlıyor. Dr. Jordan, gelecek yıl öğrenmenin belirli yönlerinde önemli ilerleme kaydedeceklerini umduğunu ifade ederek, “şu anda ilgi çekici ve yenilikçi yönlere doğru bir yol çiziyoruz” dedi.
Şu anda biyobilgisayarın en belirgin uygulaması, Dr. Jordan’ın belirttiği gibi, enerji tüketimini şaşırtıcı bir şekilde “1 milyon ila 10 milyar kat” oranında azaltarak, yapay zeka şirketleri tarafından kullanılan sentetik işlemcilerin yerini alma potansiyelidir.
Dr. Jordan çok sayıda teknoloji şirketiyle zaten bağlantı kurmuş olsa da hepsinin hedeflerini tam olarak kavramadığını kabul etti. Bununla birlikte, son derece saygın bir araştırma dergisi olan Frontiers, yakın zamanda “organoid zeka” üzerine bir bölüm yayınladı. Dr. Jordan, önceden onay verilmediği göz önüne alındığında, bu tanınmayı özellikle anlamlı buldu.
Biyobilgisayarın potansiyeli üzerinde düşünürken Dr. Jordan, bunun yalnızca belirli yapay zeka girişimlerinin enerji tüketimini azaltmanın ötesine uzandığını belirtti. Nöronların kendi kendini programlayabilme yeteneğine sahip olması nedeniyle biyobilgisayarın yeteneklerinin “anlaşılamaz” olduğunu ileri sürdü.
