İçin Kayıp Ülkeyönetmen Vladimir Perišić çok kişisel bir tarihin derinliklerine inmiş. Cannes Eleştirmenler Haftası’nda prömiyeri yapılan ve 12 Ağustos Cumartesi günü Saraybosna Film Festivali’nde gösterilecek olan film, Belgrad’da kendini Sırbistan Cumhurbaşkanı’nın otoriter rejimine karşı düzenlenen kitlesel öğrenci protestolarına kaptıran genç bir Sırp genci konu alıyor. Slobodan Miloseviç.
1996’da Belgrad’da başlayan ve ülke geneline yayılan protestolar, seçim sahtekarlığına bir tepkiydi: 1996 yerel seçimlerinde, Milošević’in Sırbistan Sosyalist Partisi birkaç önemli şehri kaybetmişti, ancak Donald Trump benzeri, sonuçları kabul etmeyi reddediyordu.
O sırada 19 yaşında olan Perišić, “Kontrol ettiğim protestolar üç aydan fazla sürdü, onları Avrupa tarihindeki en uzun öğrenci protestosu yapıyor ve gerçek bir karnaval atmosferi vardı” diye hatırlıyor. sivil itaatsizlik. “Siyasi söylem veya herhangi bir ideolojiden çok, karnaval benzeri, toplumdaki güç ilişkilerini tersine çevirmekle ilgiliydi. Benim için ve o zamanlar pek çok insan için bir tür içsel devrimi tetikledi.
Filmde protestolar, kendisini sokaklardaki kargaşa arasında ve okulda Milošević karşıtı sınıf arkadaşları ve ailesine olan sadakati arasında sıkışmış bulan yeni gelen Jovan Ginic’in canlandırdığı 15 yaşındaki Stefan üzerinde de benzer bir etkiye sahip. sadık Milošević destekçilerinden. Stefan’ın öz annesi Marklena, rejimin sözcüsü. Hükümetin yalanlarını yaymak için her gece televizyona çıkıyor. Stefan, onun telefonda konuştuğuna kulak misafiri olur ve gösterileri şiddetle bastırmak için bir polis baskısı planlar.
Perišić, “Annem de Milošević hükümetinin bir parçasıydı, ancak kültür departmanındaydı, bu yüzden bir sözcü değildi,” diyor Perišić, “ama aynı deneyimi Stefan çocukken, siyasi bir evde büyürken yaşadım. [and] anne babanıza olan sadakatiniz ile bir tür içsel ahlaki buyruğa olan sadakatiniz arasındaki bu çifte sadakat çatışmasını deneyimlemek. Sırp milliyetçiliğinin tüm politikası, aile sadakatine, bu kan bağıyla bir gruba ait olma fikrine dayalıdır. Aslında tüm sağcı politikaların temeli bu. Bunu alt üst etmekle ilgileniyordum.
Perišić, Stefan’ını bulmak için ülkeyi aradı. “2000’e yakın çocukla tanıştık ama bir tane bulamadım. Çaresizleşiyordum, ”diye hatırlıyor. Orijinal senaryoda Stefan, Perišić gibi su topu oynadı ve yönetmen Belgrad’ın bazı su topu kulüplerini keşfetmeye karar verdi.
Perišić, “Kızıl Yıldız adlı bir kulübe geldik ve eğitmen havuzun kenarına gelen tüm çocukları çağırdı ve gerçekten güzeldi, küçük balıklara benziyorlardı” diyor. “Fotoğraf çekmek için telefonumu çıkardım. Biri hariç tüm çocuklar antrenörü izliyordu. Bana dik dik bakıyordu. Asistanlarıma ‘Şu çocuğu arayalım’ dedim. Jovan’dı.
Perišić, çekimlerin ilk gününden önce ilk kez oyuncuyla prova yapmak için dokuz ay geçirdi. “Gerçekten bir prova değildi. Senaryoyu okumasına izin vermedim. Ona sadece ‘annenle tartışınca ne yaparsın?’ gibi sorular soruyordum. ve bunu filme almak, ”diyor. “Çekimlere geldiğimizde sırayla, kronolojik olarak çekim yaptım ve malzemeyi bir belgesel çekiyormuş gibi ele aldım. Eğer oyuncular senaryodakinden farklı bir şey yapsalar ve işleri farklı bir yöne çekseler, senaryoyu değiştirirdim. Bu yüzden oyuncu olmayanlarla çalışmayı seviyorum, bu insanı alçakgönüllü yapıyor. Hikayeyi onlarla birlikte keşfediyorsunuz.”
Belgesel yaklaşım, mekanlara ve set tasarımına kadar genişledi. Dönem kostümlerini veya setlerini karşılayamayan – “Visconti tarzı bir tarihi destan yapacak bütçem yoktu ve zaten bu filmleri pek sevmiyorum, onlarda bir müze/antik çağ havası var” – Perišić bunun yerine Belgrad’ı buldu 90’ların sonlarından bu yana değişmeyen sokaklar ve apartmanlar.
“Bu yüzden arka bahçelerde çok fazla çekim yaptım” diyor. “Çekim yaptığım mahalle çok değişti ama sadece önden. Arka bahçelere giderseniz, tamamen aynı görünüyor. 1996’da olduğunuzu düşünürsünüz.
Siyasi sözcü Marklena için Perišić, Jasmila Zbanic’in Oscar adayı dramasında ailesini Srebrenica katliamından kurtarmaya çalışan Boşnak bir tercüman rolüyle tanınan Sırp yıldız Jasna Durićić’i seçerek, ilk kez başlamanın tersini seçti. Quo Vadis, Aida?
Perišić, “Jasna ile ilgili fikrim, bir politikacı olarak karakterinin her zaman rol yapmasıydı” diyor. “Yani bu anne eve geldiğinde, oğlu ve ailesiyle birlikteyken bile performans sergilemeye devam ediyor. Ancak belgesel yaklaşımı aynıydı. Stefan’ın annesine hükümetin seçimleri çalıp çalmadığını sorduğu bir sahne var. Hayır diyor. Yalan söylüyor. Sonra onun önünde dizlerinin üzerine çöker. Bunu asla yazmadım. Doğruca Jasna’dan geldi. O bir dahi. Filmi çekerken sanki gerçek bir anı yakalıyormuşum gibi bir belgesel gibi hissettim.”
Ama izlemek Kayıp Ülke 2023’te rahatsız edici bir deneyim olabilir. Avrupa’da aşırı sağcı milliyetçiliğin yükselişte olmasıyla birlikte, film geçmişin bir kaydı olmaktan çok geçen haftaki haber raporuna daha yakın hissettiriyor.
“Hikâye açıkça şu anda olanların yankılarını taşıyor, demokrasiye yönelik bu tehditlerle her yerde görüyoruz, sadece ABD’de Trump’la ya da ABD’yle değil. [Jair] Brezilya’da Bolsonaro, ancak Avrupa’da sağın yükselişinde, ”diyor Perišić. “1990’larda, eski Yugoslavya’da tarihsel faşizmin dönüşünü gerçekten gördük. Belgrad’dan Fransa’ya gitmek üzere ayrıldım ve o zamanlar Fransa’da sevdiğim şey, aşırı sağcıyla gerçek bir kırmızı çizginin olmasıydı. Kamusal söylemde, ana akım siyasi partiler arasında ve televizyondaki medyada aşırı sağ, faşizm kabul edilemezdi. Yavaş yavaş bu değişti ve bu fikirler yeniden ana akım haline geliyor. Dolayısıyla filmim aynı zamanda bir uyarıdır. Bu fikirler ölmedi ve hızla ve vahşice geri gelebilirler.”
