Sloan Dijital Gökyüzü Araştırması (SDSS), galaksimizdeki yıldızlararası maddenin ayrıntılı bir haritasını oluşturmak için en gelişmiş spektroskopik projesini başlattı. Proje, Şili’nin Atacama Çölü’ndeki Las Campanas Gözlemevi’nde kurulu son teknoloji ürünü teleskopları kullanan yerel hacim haritalama (LVM) programına dayanıyordu.
“Gözlem robotlarımız birkaç yıldır çok çalışıyor. Artık gökyüzünü tamamen yeni bir şekilde keşfetmemize yardımcı oluyorlar” diyor Colorado College fizik profesörü ve SDSS ekip üyesi Dhanesh Krishnarao.
“Samanyolu sadece yıldızlardan oluşan bir koleksiyon değil. Yıldızlar arasındaki boşluk, galaksilerin evriminde çok önemli bir rol oynayan yıldızlararası gaz ve tozla doludur. Yıldızlar bu malzemeyi, daha sonra yeni yıldızların, gezegenlerin ve hatta canlı yaratıkların parçası haline gelen yıldız rüzgarları ve süpernova patlamaları yoluyla ağır elementlerle zenginleştiriyor,” diye açıklıyor LVM program yöneticisi Dr. Niv Drori.
Tipik olarak uzak galaksilere odaklanan modern teleskopların aksine, LVM teleskoplarının tasarımı, yakındaki yıldızların gökyüzünün geniş alanları üzerindeki çevreleriyle etkileşimlerini ayrıntılı olarak incelememize olanak tanır.
Resmi gözlemler 2023 yılı sonunda başladı. Robotik sistem, personelin sürekli olarak sahada bulunmasını gerektirmez; öğrenciler ve öğretmenlerden oluşan uluslararası bir ekip, sistemi uzaktan kontrol eder.
LVM operasyonlarının bilimsel direktörü Evelyn Johnston, “Öğrencilerin sistemin kurulumu, test edilmesi ve ilk operasyonlarına yakın katılımı, SDSS-V’nin yeni nesil gökbilimcilerin hazırlanmasına yardımcı olan benzersiz bir yönüdür” diye vurguluyor.
Projenin ilk verileri 2025 yazında kamuoyuna açıklanacak. Program aynı zamanda kurumlardaki öğrencilere ve öğretim üyelerine finansal destek ve mentorluk sağlayan FAST programı aracılığıyla astronomi alanındaki çeşitliliği de teşvik ediyor.
