Bu sabah NASA, ajansın güçlü James Webb Uzay Teleskobu tarafından toplanan ve canlı bulutsuları ve egzotik galaksileri benzeri görülmemiş ayrıntılarla gösteren daha da heyecan verici görüntüler ve veriler yayınlıyor. Bu görüntü kadrosunun çarpıcı başlangıcı, gözlemevinin uzayda kaldığı süre boyunca yapabileceği bilim çeşitliliğini ortaya koyuyor.
Görüntüler, NASA ve Başkan Joe Biden’ın dün Beyaz Saray’daki özel bir brifing sırasında yayınladığı James Webb Uzay Teleskobu veya JWST’den alınan ilk resme katılıyor. Bu ilk resim – SMACS 0723 olarak adlandırılan gece gökyüzünün bir kısmı – Dünya’dan bakıldığında hepsi gökyüzünde bir kum tanesi büyüklüğünde küçük bir nokta halinde toplanmış baş döndürücü binlerce uzak galaksiyi gözler önüne serdi. NASA, görüntüyü Evrenin şimdiye kadar çekilmiş en derin kızılötesi görüntüsü olarak selamladı. Resimdeki bazı galaksilerden gelen ışık, JWST’ye ulaşmak için yaklaşık 13 milyar yıl yol kat etti.
Evrenin derinliklerine bakmak, JWST’nin yapmak için tasarladığı birçok inanılmaz şeyden sadece biridir. 21 fit genişliğindeki altın kaplamalı devasa aynası ile gözlemevi, uzak Evrenden, kendi Güneş Sistemimizdeki nesneler ve hatta uzak dünyaları çevreleyen ışıktan ışık toplamakla görevlidir. Bugünün görüntülerinin her biri, gözlemevinin heyecan verici bir yeteneğini sergiliyor – ve bunlar, olacakların sadece bir başlangıç noktası. Daha lezzetli astronomik ikramlar sunmak için ömrünün yaklaşık 20 yılı kaldı.
Dün NASA, JWST’nin çeşitli araçlarını kalibre etmeyi resmi olarak bitirdiğini ve tüm farklı çalışma modlarını test ettiğini duyurdu; bu, gözlemevinin ve araçlarının tümünün veri toplamaya başlamaya hazır olduğu anlamına geliyor. Ve JWST için büyük bir yapılacaklar listesi var. Bilimin ilk yılı, kozmosun çeşitli gözlemleriyle ağzına kadar dolup taşmaktadır; bunların tümü, dünyanın dört bir yanından teleskopla değerli zaman geçirmek için rekabet içinde olan bilim adamları tarafından denetlenmektedir.
Bu ilk JWST görüntüleri göz kamaştırıcı olsa da, bunlar kozmik bir buzdağının sadece görünen kısmı, teleskop aynasını gökyüzünün çeşitli yerlerine doğrultana kadar tam olarak göremiyoruz.
JWST’nin ilk verileri ve tam renkli görüntüleri ve bunların bilim operasyonları için ne anlama geldiği hakkında daha fazlasını öğrenerek iştahınızı açın.
Bu gönderi gelişiyor ve geldikçe daha fazla resimle güncellenecek.
Karina Bulutsusu
NASA, ESA, CSA ve STScI
Belki de Hubble Uzay Teleskobu tarafından yakalanan daha ikonik bulutsulardan biri olan Karina Bulutsusu, Dünya’dan yaklaşık 7.600 ışıkyılı uzaklıkta bulunan devasa, parlak bir gaz ve toz bulutudur. JWST’den alınan bu yeni görüntü, dev ve şiddetli bir yıldız kuluçka makinesi olan bulutsunun yeni bir görünümünü sunuyor. Bulutsu, kendi kendini yok etmenin eşiğindeki yıldızların yanı sıra etraflarındaki malzemeleri parçalayan yeni oluşan yıldızlara da ev sahipliği yapıyor.
Stephan’ın Beşlisi
Bu görüntünün sakinleri adına atıfta bulunur. Bazıları kendi Samanyolumuzun içinde ve bazıları çok daha uzakta olan renkli bir dizi galaksi ve yıldızla çevrili beş galaksiden oluşan bir gruptur. Sol üstteki galaksinin aslında ön planda Dünya’ya daha yakın olduğu düşünülürken, kabaca 300 milyon ışıkyılı uzaklıkta bulunan diğer dördü sürekli olarak birbirleriyle yakın temasa geçiyor. Bu, şekillerini bozan ve sarmal kollarında bir yıldız doğumu telaşına neden olan afet niteliğinde bir danstır. Görüntünün merkezindeki gökadalardan ikisi, aktif olarak birleşme sürecinde görülebilir.
Avrupa Uzay Ajansı’nda NIRSpec enstrüman bilimcisi Giovanna Giardino, “Bu, çalışılması gereken çok önemli bir görüntü ve alandır, çünkü galaksilerin evrimini yönlendiren etkileşim türünü gerçekten gösteriyor – bu, galaksilerin büyümesinin mekanizmasıdır” dedi. .
Yukarıdaki birincil görüntü, hem orta-kızılötesi hem de yakın-kızılötesi görüntülerin bir birleşimidir, ancak NASA, Quintet’in sadece orta-kızılötesinde, çoğunlukla dans eden galaksilerin gazını ve tozunu gösteren başka bir görüntüsünü de paylaştı. Ve bu ışığı ortadan kaldırarak, en üstteki galaksinin merkezinde parlayan başka bir sürpriz görüyoruz.
Giardino, “Bu aktif bir kara delik” dedi. Kara deliğin kendisini göremiyoruz, ancak bu tür bir kozmik canavar tarafından yutulan, etrafta dönen malzemeleri görüyoruz. Bu girdap, çevreleyen gazı ve tozu o kadar çok ısıtır ki, son derece parlak bir şekilde parlar. Aslında o kadar parlak ki, Güneşimizinkinden 40 milyar kat daha parlak.
WASP-96 b
NASA, ESA, CSA ve STScI
JWST, Güneş Sistemimizin dışındaki bir gezegenin veya bir dış gezegenin atmosferinden süzülen spektrumu – veya ışığın bozulmasını – yakalayabildi. JWST’nin ilk tekrarları 1980’lerin sonlarında hayal edildiğinde kimsenin gerçekten hayal etmediği bir yetenek, ancak gözlemevinin yapabileceği en heyecan verici şeylerden biri olarak şekilleniyor.
1992 yılında gökbilimciler bilinen ilk ötegezegenlerin varlığını doğruladıve o zamandan beri, son birkaç on yılda bu uzak dünyaları avlamaya adanmış yepyeni bir alan ortaya çıktı ve gelişti. Spesifik olarak, bilim adamları, yüzeyinde bildiğimiz hayatı barındırmak için doğru koşullara sahip olabilecek bizimki gibi kayalık bir dünya olan Dünya 2.0’ın peşindeler. Bunu bulmanın bir yolu mu? Ne tür gazların bulunduğunu görmek için dış gezegeni çevreleyen havaya bakın. Atmosferin kimyasal yapısı bizimkine uyuyorsa, belki orada da yaşam vardır.
Şimdi, JWST bu aramada değerli bir araç olduğunu kanıtlayabilir. Şimdiye kadar, gezegenlerin atmosferlerindeki ışığı kırmak inanılmaz derecede zordu, çünkü bu nesneler hem küçük hem de soluk, genellikle yörüngelerinde döndükleri yıldızların ışığı tarafından boğuldular. Ancak hassasiyeti ve gücü ile JWST, uzak bir gezegenin etrafındaki çok ince gaz tabakasından süzülen ışığı toplayabilecektir. Gözlemevinin bu son görüntüyle yaptığı da tam olarak buydu. NASA’ya göre, Jüpiter’in kütlesinin yaklaşık yarısı kadar olan ve çoğunlukla gazdan oluşan dev bir gezegen olan WASP-96 b’nin atmosferinin spektrumunu gösteriyor.
Bu ötegezegen muhtemelen aradığımız yaşam türüne ev sahipliği yapmasa da, atmosferinde bazı ilginç bileşenler var. NASA’nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde astrofizikçi olan Knicole Colon, bugün spektrumla ilgili bir brifing sırasında, “Burada gördüğünüz şey, bu belirli ötegezegenin atmosferindeki su buharının… . Bu su sıvı değil, büyük ihtimalle su buharıdır. Ancak JWST’nin bir ötegezegenin atmosferinden ne kadar ayrıntı alabileceğini gösteriyor.
Ve belki de JWST’nin bize daha fazlasını anlatmak için bakabileceği başka dünyalar da vardır.
Güney Halka Bulutsusu
Büyüleyici bir başka bulutsu olan Güney Halka Bulutsusu, gece gökyüzünde dev bir turkuaz halkaya benziyor, aslında yarım ışıkyılı genişliğinde. Belirli bakış açılarından yandan sekiz rakamı gibi görünebildiği için “Sekiz Patlama” Bulutsusu olarak da bilinir. Bulutsunun gazı aslında genişliyor, saniyede dokuz mil hızla, yapının merkezindeki ölmekte olan ikili yıldızdan – görüntünün kalbindeki parlak ışık lekesinden – hızla uzaklaşıyor.
Yukarıdaki iki görüntü, JWST’nin iki aleti tarafından alınan bulutsunun farklı görünümlerini göstermektedir. Solda, gözlemevinin yakın kızılötesinde gören ana kamerası olan NIRCam’dan, sağda ise JWST’nin orta kızılötesinde gören MIRI cihazından bir görüntü görülüyor. Görüntülerdeki çeşitli renkler, moleküler hidrojen ve sıcak iyonize gaz gibi bulutsunun içinde bulunan farklı malzemelerle ilişkilidir.
JWST’nin gücü sayesinde, bulutsunun kalbindeki ikili yıldızı çok daha net görebiliriz. “Merkeze gittiğimizde, bizim için bir tür sürpriz görüyoruz, bu da bunun ikili bir yıldız olduğunu biliyorduk, ancak aslında bulutsuyu oluşturan asıl yıldızın çoğunu gerçekten göremedik,” diyor Karl Gordon. JWST’de enstrüman bilimcisi, dedi. Ancak MIRI sayesinde ikili yıldız çok daha net bir şekilde odaklanıyor.
Bir başka eğlenceli ayrıntı, JWST’nin izniyle: Bize kenardan bakan bir arka plan gökadası, görüntülerin sol üst tarafında ince beyaz bir çizgiye benzeyen görülebilir.
SMACS 0723
NASA, ESA, CSA, STScI, Webb ERO
Dün hepimiz bu muhteşem, galaksi dolu görüntünün tadına baktık, ancak NASA tam olarak neye baktığımız hakkında birkaç ayrıntı daha verdi. Görüntünün ön planında 4,6 milyar ışıkyılı uzaklıkta bulunan devasa bir gökada kümesi var. O kadar büyükler ki, arka planda galaksileri büyüten bir mercek etkisi yaratarak etraflarındaki zamanı ve uzayı büküyorlar.
NASA’da JWST için operasyonlar proje bilimcisi Jane Rigby, brifing sırasında “Kümenin ağırlığı, geride ne olduğuna dair görüşümüzü çarpıtıyor ve çarpıtıyor” dedi. “Ve gerilmiş ve çekilmiş gibi görünen bu galaksiler var, sanki büyütülmüşler gibi – çünkü Einstein’ın söylediği gibi kümenin yerçekimi tarafından büyütülmüşler.”
Gelişmekte…
