Bu grafik, Ay’ın Güney Kutbu yakınlarındaki maksimum yaz ve kış sıcaklıklarını gösterir. Mor, mavi ve yeşil soğuk bölgeleri belirtirken, sarıdan kırmızıya daha sıcak bölgeleri belirtir. Grafik, 2009’dan beri Ay’ın yörüngesinde olan NASA’nın LRO’sundan (Ay Keşif Yörünge Aracı) 10 yıllık verileri içerir. Kaynak: NASA/LRO Diviner Mevsimsel Kutup Verileri
NASA’nın Artemis kampanyası, Ay’ın güney kutup bölgesine ilk kadını ve ilk siyahi insanı göndererek, insanlığın 50 yıldan uzun bir süre sonra ilk kez Ay yüzeyine dönmesini sağlayacak.
Artemis astronotlarının deneyimleyeceği dünya dışı olaylardan bazıları şunlardır:
1. Uçan bir güneş ve dev gölgeler
Ay’ın Güney Kutbu’na yakın bir yerde, astronotlar, onları oluşturan nesnelerden 25 ila 50 kat daha uzun olan dramatik gölgeler görecekler. Neden? Çünkü güneş orada yüzeye düşük bir açıyla çarpar ve ufkun sadece birkaç derece üzerinde asılı kalır. Sonuç olarak, astronotlar güneşin doğuşunu ve batışını görmeyecekler. Bunun yerine, gökyüzünde yatay olarak hareket ederken ufka yakın bir yerde asılı kalmasını izleyecekler.
2. Yapışkan, jilet gibi keskin toz …
Ay’ın yüzeyini kaplayan regolit adı verilen ay tozu, kabartma tozu gibi ince ve yumuşak görünür. Ancak görünüş aldatıcı olabilir. Ay regolit, meteoroidler ayın yüzeyine çarptığında, kayaları eritip küçük, keskin parçalara ayırdığında oluşur. Ay, regolit tanelerini yumuşatacak hareket eden suya veya rüzgara sahip değildir, bu yüzden keskin ve pürüzlü kalırlar ve astronotlar ve ekipmanları için risk oluştururlar.
3. … statik elektrikle yüklü
Ay’ın bahsedilecek bir atmosferi olmadığından, yüzeyi plazmaya ve güneşten gelen radyasyona maruz kalır. Sonuç olarak, halı kaplı bir zemine ayaklarınızı sürttüğünüzde olduğu gibi, yüzeyde statik elektrik birikir. Daha sonra bir şeye dokunduğunuzda, bu yükü küçük bir şokla aktarırsınız. Ay’da, bu aktarım elektronik cihazlarda kısa devre yapabilir. Ay tozu ayrıca astronotların yaşam alanlarına da girebilir, çünkü statik elektrik, tozun uzay giysilerine kolayca yapışmasına neden olur. NASA, dayanıklı tekstiller, filtreler ve yüzeylerden tozu temizlemek için elektrik alanı kullanan bir kalkan kullanarak tozu uzak tutmak için yöntemler geliştirdi.
4. Yeni bir hafiflik hissi
1972’de Apollo 16 astronotu Charles Duke, bir kayayla karşılaşana ve daha fazla gidemeyene kadar ayın yüzeyine bir çekirdek tüpü çaktı. Sonra çekiç elinden uçtu. Eğilerek ve uzanarak çekici almak için dört girişimde bulundu. Vazgeçti ve çekici başarıyla almak için pense almak üzere keşif aracına geri döndü.
Artemis ay yürüyüşçüleri ay yüzeyinde dolaşırken adımlarında bir sıçrama olacak. Bunun nedeni, yer çekiminin onları Dünya’daki kadar güçlü bir şekilde aşağı çekmemesidir. Ay, Dünya’nın yalnızca dörtte biri büyüklüğündedir ve altı kat daha az yer çekimine sahiptir. Numuneleri kırmak için bir kaya çekicini sallamak gibi basit aktiviteler farklı hissettirecektir. Bir çekiç tutmak için daha hafif hissedilirken, ataleti değişmeyecektir ve bu da astronotlar için garip bir hisse yol açacaktır. Daha düşük yer çekiminin de avantajları vardır. Astronotlar, Dünya’daki kadar ağır uzay giysileri tarafından aşağı çekilmeyeceklerdir. Ayrıca, ayda zıplamak düpedüz eğlencelidir.
5. Hilal… Dünya mı?
Artemis astronotları aydan gökyüzüne baktıklarında, ev gezegenlerinin kendilerine geri parladığını görecekler. Tıpkı Dünyalıların bir ay boyunca ayın farklı evrelerini görmesi gibi, astronotlar da sürekli değişen bir Dünya görecekler. Dünya evreleri, ay evrelerinin tersi şekilde gerçekleşir: Dünya yeni bir ay deneyimlediğinde, aydan dolunay Dünya görülebilir.
6. Minik bir ufuk
Ay Dünya’dan daha küçük olduğu için ufku daha kısa ve daha yakın görünecektir. Düz bir Dünya yüzeyinde duran biri için ufuk 3 mil uzaktadır, ancak Ay’daki astronotlar için sadece 1,5 mil uzakta olacaktır, bu da çevrelerinin sınırlı görünmesine neden olacaktır.
Bu toz parçacığı, 1969’da Apollo 11 astronotları tarafından Dünya’ya getirilen bir ay regolit örneğinden geldi. Parçacık yaklaşık 25 mikron genişliğinde, ortalama bir insan saçının genişliğinden daha az. Görüntü bir taramalı elektron mikroskobuyla çekildi. Kaynak: NASA/Sarah Noble
7. Dünya dışı sıcaklıklar
Ay’ın Güney Kutbu’ndaki güneş ışığı yüzeyi yatay olarak sıyırıp geçtiğinden, krater kenarlarına dokunur, ancak her zaman tabanlarına ulaşmaz. Bazı derin kraterler milyarlarca yıldır gün ışığı görmemiştir, bu nedenle oradaki sıcaklıklar eksi 334 F’ye kadar düşebilir. Bu, Antarktika’da kaydedilen en düşük sıcaklıktan neredeyse üç kat daha soğuktur. Diğer uçta, krater kenarları gibi doğrudan güneş ışığı alan alanlar 130 F’ye kadar sıcaklıklara ulaşabilir.
8. Mürekkep siyahı bir gökyüzü
Ay, Dünya’nın aksine, mavi ışığı dağıtacak kalın bir atmosfere sahip değildir, bu nedenle gündüz gökyüzü siyahtır. Astronotlar karanlık gökyüzü ile parlak zemin arasında keskin bir kontrast göreceklerdir.
9. Engebeli bir arazi
Artemis ay yürüyüşçüleri, geçmek için beceri gerektiren engebeli bir arazi bulacaklar. Ay’da dağlar, vadiler ve kanyonlar var, ancak yüzeydeki astronotlar için en dikkat çekici özelliği milyonlarca krateri olabilir. Güney Kutbu’na yakın, açık kraterler ve uzun gölgeler astronotların gezinmesini zorlaştıracak. Ancak, eğitim ve özel ekipmanla astronotlar bu zorluğun üstesinden gelmeye hazır olacaklar.
Alıntı: NASA astronotlarının Ay’ın güney kutbunda karşılaşacağı 9 fenomen (2024, 11 Eylül) 12 Eylül 2024’te https://phys.org/news/2024-09-phenomena-nasa-astronauts-encounter-moon.html adresinden alındı
Bu belge telif hakkına tabidir. Özel çalışma veya araştırma amacıyla herhangi bir adil kullanım dışında, yazılı izin olmaksızın hiçbir kısmı çoğaltılamaz. İçerik yalnızca bilgilendirme amaçlı sağlanmıştır.
