Microsoft’un “devrim niteliğindeki” kuantum bilgisayar çipi Majorana 1’in temel teknolojisi, son günlerde yayınlanan bir eleştiri ile sorgulanıyor. Şirket, çipi Şubat 2025’te tanıttı ve çipin yeni bir teknoloji olan topolojik qubit içereceğini duyurdu. Microsoft’a göre bu topolojik qubitler, gelecekteki kuantum bilgisayarlarının “temel yapı taşları” olacaktı. Şirket, bu ayın başında Build etkinliğinde yeni nesil çipini, Majorana 2’yi tanıttı.
Ancak, St. Andrews Üniversitesi’nden fizikçi Henry Legg, Microsoft’un verilerini yeniden analiz ederek şirketin araştırmacılarının aslında çalışır bir topolojik qubit gösteremediklerini öne sürdü.
Teori, bu teldeki elektronların Majorana parçacığı olarak bilinen kolektif bir desende davrandığını öngörüyor.
Kuantum bilgisayarı destekleyenler, bu teknolojinin hesaplama yeteneklerinin yeni ilaç keşiflerini, şifrelemeyi ve makine öğrenimini geliştireceğini öngörüyor. Google ve IBM gibi şirketler, Majorana 1 veya 2’den daha gelişmiş makineler sergilemiş durumda; ancak şu anda hiç kimse kuantum bilgisayarını pratik bir işlevsellikte çalıştırabilmiş değil. Microsoft, Majorana 1 ve sonrasında Majorana 2’nin pratik bir kuantum bilgisayarına giden yolu açtığını iddia ediyor.
Microsoft’un tasarımı, kuantum bilgisayarları arasında benzersiz bir yaklaşım sergiliyor. İnsan saçından daha ince bir tel, süperiletken bir malzeme üzerine yapıştırılmış indiyum arsenit yarı iletken ile oluşturulmuş. Teori, bu teldeki elektronların Majorana parçacığı olarak bilinen kolektif bir desende davrandığını öngörüyor. Microsoft, bilgiyi Majorana parçacığının özelliklerinde kodlamak istiyor. (Bir topolojik qubit, bir Majorana parçacığına; bir transistor ise silikona benzer.)
Majorana parçacığını destekleyenler, bu malzemenin kuantum bilgisayarlara uygulanmasının daha az hata ile çalışması için umut verici olduğunu düşünüyor. Teori, topolojik qubitler şeklinde oluşturulduğunda, Majorana’nın IBM tarafından öne sürülen süperiletken devreler gibi rakip malzemelere göre daha az hata yapması gerektiğini öne sürüyor. Bu, sonuçta daha az topolojik qubit ile pratik bir kuantum bilgisayarının ölçeklenebileceği anlamına geliyor.
Tabi ki, eğer Microsoft gerçekten bir Majorana parçacığı üretmişse. “Majorana’ları gösteremediler,” diyor Legg. “Majorana yoksa qubit üretemezsiniz.”
Legg’in kritiğinde, Microsoft’un Majorana parçacığının imzası olarak iddia ettiklerinin, aslında cihazda elektron içeren yapılar olan kuantum noktalarının oluşumundan kaynaklanıyor olabileceğini belirtiyor. Kuantum noktaları, kuantum bilgisayarı inşasında faydalı olmaz. Ayrıca, Microsoft’un verilerini seçerek sunduğunu ekliyor.
“Majorana yoksa qubit üretemezsiniz.”
Microsoft’un ekibi, Legg’in verilerini yorumlayışını tartışan bir itiraz yayınladı. Legg’in eleştirisi “bulgularımıza karşı önemli bir bilimsel meydan okuma teşkil etmiyor,” diyor Microsoft ekibi. Legg’in “verilerimizle uyumlu alternatif bir model önerdiğini” düşünmüyor, diyor Microsoft’un kuantum ekibinin lideri Chetan Nayak.
Legg, eleştirisini 26 Şubat 2025 tarihinde çevrimiçi fizik deposu arXiv’de yayınladı; bu, Microsoft’un Majorana 1 duyurusundan sadece bir hafta sonraydı. Nature dergisinin eleştirisi gözden geçirmesi ve makaleyi yayınlaması bir yıl sürdü.
Bu arada, 2 Haziran’da Microsoft, topolojik qubitlerinin bir sonraki neslini içerdiğini iddia ettikleri Majorana 2’yi tanıttı. Şirket, 2029 yılına kadar “ölçeklenebilir bir kuantum bilgisayarı” inşa edebileceklerini belirtiyor. “Sonuçlarımızın arkasındayız,” diyor Nayak. “Yoldaşlığımıza sadık kalıyoruz. Bilimsel titizlik ve diyaloğa olan uzun süreli bağlılığımızı sürdürüyoruz.”
Legg, Microsoft’un yayınladığı Majorana 2 tasvirinin, geçen yıl belirttiği benzer sorunları içerdiğini düşünüyor. “Bu [makalede] hiçbir şey, birçok bilim insanının bu şirketin önceki iddialarıyla ilgili yaşadığı temel sorunları çözmüyor,” diyor.
