Meteorlar nedir? Gezegenimizde bıraktıkları kraterleri ziyaret edip inceliyorum.

on binlerce asteroitler– bildiğimiz – güneş sistemimizde dolaşıyor. Bunlar, gezegenlerin (Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün) ve uydularının bir araya geldiği zamanın başlangıcından kalan metal, silikatlar ve buzdan oluşan yapı taşlarıdır.

Çoğunlukla, asteroitler sessizce güneşin etrafında dönerler – ancak bazen birbirleriyle veya gezegenlerle ve uydularıyla çarpışırlar. Gezegen yüzeyine çarpan bir asteroide göktaşı denir. Bir göktaşı saniyede 10 km ile 70 km arasında hiper bir hızla hareket ettiğinde, çarpışma muazzam bir enerji dalgası salar ve gezegen yüzeyinde bir şeyi yerinde bırakır.

Bu göktaşı veya çarpma kraterleri yara izleri olarak görünür. Bazı gezegenler diğerlerinden daha fazla kraterlerle doludur: Ay kaplıdır binlerce ama Dünya’nın sahip olduğu sadece 200 doğrulanmış göktaşı krateri. Bunun birkaç nedeni var. İlk olarak, meteorlar yüzeye ulaşmadan önce atmosferimizde yavaşlar ve hatta yanarlar. İkincisi, Dünya’nın %70’i suyla kaplıdır; yalnızca karadaki kraterleri görebiliriz. Dünya ayrıca yüzeyi değiştiren ve sürekli olarak yenileyen tektonik plakalara sahiptir.

Çarpma kraterlerini inceleyen bir yerbilimciyim. Amazon ormanı, Kuzey Kutup dairesi, Orta Avrupa ve Güney Afrika gibi çeşitli yerlerde, Dünya’nın onaylanmış 10 krater bölgesini ziyaret ettim. Apollo misyonları tarafından toplanan ay örneklerini bile inceledim.

Darbe krateri, en temel kozmik süreçlerden biridir. Toplanma (kütle birikimi) yoluyla gezegen cisimlerinin büyümesinden sorumludur. Örneğin Ay, genç Dünya ile daha küçük bir gezegen olan Theia’nın çarpışması sonucu yaratıldı.

Dinozorların neslinin tükenmesine büyük bir çarpma olayının neden olduğu kanıtlanmıştır. Bu nedenle, çarpma kraterlerini incelemek, Dünya’nın evrimi ve yaşamı ve ayrıca olası geleceği hakkındaki anlayışımızı genişletebilir.

Impactiteleri incelemek

Avusturya’nın Viyana Üniversitesi’nde doktora tezimi savunduktan sonra Güney Afrika’daki Free State eyaletine taşındım. En yakın, en ilginç jeolojik bölge Vredefort çarpışma krateriydi. Bu dünyanın bilinen en eski ve en büyük darbe yapısıyaklaşık 2 milyar yıl öncesine dayanan ve 180km ile 300km arasında bir çapa sahip.

Araştırmacılarla birlikte, çeşitli veriler toplamak için yılda birkaç kez Vredefort’u ziyaret ettim. Darbe krater araştırması iki büyük tutkumu birleştirmeme yardımcı oluyor – metamorfik petroloji (kayaların bir türden diğerine nasıl dönüştürülebileceği) ve minerallerin deformasyonu (baskı altında şekil ve yapılarını nasıl değiştirdikleri).

Peki, bir çarpma krateri oluştuğunda ne olur? Yoğun ısı (binlerce santigrat dereceye ulaşan) ve basıncın (milyonlarca santigrat dereceye ulaşan) bir kombinasyonu atmosferler) şu anda göktaşı gezegen yüzeyine çarpıyor. Göktaşı yok edilir ve hedefin bir kısmı buharlaşır.

Bu çarpışma noktası, çarpma krateri olarak bilinen şeydir; etrafındaki ve altındaki zemin, adı verilen kayalarla doludur. Etkileyenler. Bunlar başka hiçbir yerde bulunamaz: çarpma taşları herhangi bir doğal süreçle oluşmaz, yalnızca göktaşı çarpmalarıyla oluşur. Halihazırda gezegenin yüzeyinde bulunan minerallerde benzersiz deformasyon özellikleri oluşur.

Bazen yeni mineraller bulunur; örnekler şunları içerir: koezit ve stişovitkuvarsın yüksek basınçlı modifikasyonları olan ve reidite— zirkonun yüksek basınçlı bir modifikasyonu. Bir diğeri ise darbeli elmas olarak adlandırılan lonsdaleit.

Son teknoloji

Çarpık cisimleri incelemek elbette onlara çıplak gözle bakmak ve hatta geleneksel bir mikroskop altına koymak kadar kolay değil. denilen bir teknoloji transmisyon elektron mikroskobu (TEM), bu alandaki en son araştırmaları yürütmektedir. Birkaç on yıldır kullanılmaktadır, ancak son yıllarda kalitesi ve hassasiyetinde büyük gelişmeler olmuştur.

TEM, impactitlerin mikro ve nano yapılarını inanılmaz derecede yüksek çözünürlükte gözlemlemenin bir yoludur. İnce, özel olarak hazırlanmış numuneler kullanılarak, birkaç nanometre kadar küçük olan (insan saçı çapının yaklaşık 1/10.000’i kadar) özellikler, bileşimi, şekli, kristal yapısı ve çevre ile ilişkisi açısından karakterize edilebilir. Bireysel moleküller ve bunların kristallerdeki modelleri tanınabilir ve görüntülenebilir. Moleküllerin dizilişini analiz ederek hangi minerale baktığımızı bile belirleyebiliriz.

Bu teknoloji, tamamen yeni bir çarpışma araştırma dünyasının kapısını açıyor. Küçük ölçekli analizlerimiz, Evren’in devasa sırlarını her zamankinden daha fazla ortaya çıkaracaktır.

Bu makale şu adresten yeniden yayınlanmıştır: Konuşma Creative Commons lisansı altında. Okumak orijinal makale.