Laschamps gezisinde yeni bulgular

Dünyanın manyetik alanı bizi uzayın tehlikeli radyasyonundan koruyor ancak bu sandığımız kadar kalıcı değil. Avrupa Yer Bilimleri Birliği Genel Kurulundaki bilim insanları Sunmak 41.000 yıl önce gezegenimizin manyetik alanının azaldığı ve zararlı uzay ışınlarının gezegeni bombaladığı bir ‘gezi’ hakkında yeni bilgiler.

Dünyanın manyetik alanı, gezegenimizi uzayda dolaşan kozmik radyasyonun saldırısından korurken, aynı zamanda bizi güneşin dışarı fırlattığı yüklü parçacıklardan da koruyor. Ancak jeomanyetik alan sabit değildir. Manyetik kuzey yalnızca gerçek kuzeyden (coğrafi olarak tanımlanmış bir konum) saparak sallanmakla kalmıyor, aynı zamanda ara sıra ters dönüyor. Bu tersine dönüşler sırasında kuzey güneye, güney kuzeye dönüşür ve bu süreçte manyetik alanın yoğunluğu azalır.

Ancak aynı zamanda manyetik alan gezileri adı verilen bir şey de var; manyetik alanın yoğunluğunun azaldığı ve aşina olduğumuz dipolün (veya iki manyetik kutbun) birden fazla manyetik kutupla yer değiştirdiği kısa dönemler. Yaklaşık 41.000 yıl önce gerçekleşen Laschamps gezisi en iyi incelenenler arasında yer alıyor. Dünya yüzeyinin zararlı uzay ışınlarından daha az korunduğu anlamına gelen düşük bir manyetik alan yoğunluğuna sahiptir. Düşük manyetik alan yoğunluğunun olduğu dönemler, biyosferdeki büyük çalkantılarla ilişkilendirilebilir.

Kozmik ışınların Dünya yüzeyini ne zaman yoğun bir şekilde bombardıman ettiğini görmek için bilim insanları hem buz hem de deniz çökeltilerinden alınan çekirdeklerdeki kozmojenik radyonüklitleri ölçebilirler. Bu özel izotoplar, kozmik ışınlar ile Dünya atmosferi arasındaki etkileşim sonucu üretilir; kozmik ışınlardan doğarlar, dolayısıyla kozmojeniktirler.

Daha düşük paleomanyetik alan yoğunluğunun (daha az koruma) olduğu zamanlar, atmosferdeki daha yüksek kozmojenik radyonüklid üretimi oranlarıyla ilişkili olmalıdır. Almanya, GFZ Potsdam’da araştırmacı olan Sanja Panovska, Laschamps gezisi sırasında paleomanyetik alan yoğunluğu ile kozmojenik nüklidler arasındaki ilişkiye ilişkin bulgularını, gelecek hafta Avrupa Yer Bilimleri Birliği (EGU) 2024 Genel Kurulu’nda uzay iklimine odaklanarak sunacak.

Berilyum-10 gibi kozmojenik radyonüklidlerdeki değişiklikler, Dünya’nın paleomanyetik yoğunluğunun nasıl değiştiğine dair bağımsız bir gösterge sağlar. Gerçekten de Panovska, Laschamps gezisi sırasında berilyum-10’un ortalama üretim oranının günümüz üretiminden iki kat daha yüksek olduğunu buldu; bu da çok düşük manyetik alan yoğunluğuna ve Dünya atmosferine ulaşan çok sayıda kozmik ışına işaret ediyor.

Hem kozmojenik radyonüklid hem de paleomanyetik verilerden daha fazla bilgi elde etmek için Panovska, her iki veri setini kullanarak jeomanyetik alanı yeniden yapılandırdı. Yeniden yapılandırmaları, Laschamps gezisi sırasında alan önemli ölçüde azaldığında manyetosferin daraldığını, “böylece gezegenimizin korumasının azaldığını” gösterdi.

“Bu aşırı olayların anlaşılması, gelecekte meydana gelmeleri, uzay iklimi tahminleri ve çevre ve Dünya sistemi üzerindeki etkilerin değerlendirilmesi açısından önemlidir.”