Kontrolsüz roket girişleri düşündüğünüzden daha büyük bir problem

2020’deki fırlatmaların %60’ından fazlası, bir veya daha fazla roket parçasının atmosfere kontrolsüz bir şekilde yeniden girmesiyle sonuçlandı. Neyse ki bu enkazdan kimse zarar görmemiş olsa da, önümüzdeki on yılda roket fırlatmalarında beklenen artışla birlikte, bir zayiat şansı artıyor. Yeni bir çalışma, mevcut risk değerlendirme yöntemlerinin ne kadar yetersiz olduğunun ve yeni adımların atılması gerektiğinin resmini çiziyor.

Roketçilik karmaşık bir iştir. Tipik bir öğle yemeği, yükü yörüngeye almak için genellikle birden fazla aşama gerektirir. Çoğu zaman her şey yolunda gider, bireysel aşamalar ya atmosferde yanacak ya da Dünya’dan uzakta bir kaçış yörüngesinde sona erecek şekilde tasarlanmıştır. Ancak yalnızca 2020’de, düşük Dünya yörüngesine yapılan fırlatmaların %60’ı, kontrolsüz bir yörüngede terk edilmiş en az bir önemli boyutta roket parçasıyla sonuçlandı. Bu uzay çöpleri artık herhangi bir insan kontrolünde değil ve sonunda Dünya’ya geri düşecekler.

Bunu yaptıklarında, önce bizim atmosferimizden girecekler. Bu yeniden giriş ısısı çoğu malzemeyi buharlaştırmada iyi olsa da, bilim adamları, herhangi bir roket parçası için kütlesinin yaklaşık %20 ila 40’ının onu Dünya yüzeyine yapacağını tahmin ediyor.

Bu, can ve mal için önemli bir risk oluşturmaktadır. Bugüne kadar kontrolsüz roket enkazının ciddi sonuçları olmamasına rağmen, gelecekte bunun doğru olduğunu varsayamayız. Birçok şirket, iletişim uyduları filosu fırlatmayı planlıyor ve roket fırlatma sayısının önümüzdeki on yılda önemli ölçüde artması bekleniyor.

NASA gibi bazı uzay ajansları, herhangi bir fırlatmanın, fırlatmadan sonra atmosfere yeniden giren kontrolsüz enkazdan insanlara veya mülke zarar verme riskinin 10.000’de 1’den fazla olmamasını şart koşuyor. Ancak yeni bir çalışmada, birkaç gökbilimci bunun yetersiz olduğuna dikkat çekti. Pek çok şirkete, bu kuralı sürdürmek çok pahalıysa, bu kuralı yerine getirmek zorunda kalmamak için feragat edilir. Ve bu oran, her yıl sınırlı sayıda öğle yemeği için iyi olabilir, ancak her yıl gerçekleşen binlerce fırlatmanın kümülatif etkisini göz ardı ediyor.

Araştırmacılar, bilinen 600 uzay çöpü parçasının mevcut yörüngelerini analiz ediyor ve Dünya’ya yeniden nereden gireceklerini tahmin ediyor. Kontrolsüz uzay çöplerinin çoğunun jeostatik yörüngelerle ilişkili olduğunu buldular, bu da yeniden giriş riskinin ekvator yakınında yoğunlaştığı anlamına geliyor.

Bu, ekvator yakınında yaşayan insanların daha yüksek enlemlerde yaşayanlardan çok daha yüksek risk altında olduğu anlamına gelir. Ancak bu fırlatmaları tipik olarak yapan ülkeler ekvatordan uzakta bulunuyorlar, bu yüzden aslında kendi nüfuslarından enkaz riskini fırlatma sürecine bile katılmamış ülkelere kaydırıyorlar.

Genel olarak araştırmacılar, kontrolsüz enkazdan gelecek on yılda yaklaşık %10 ila %20’lik bir zayiat riski buldular. Bu zayiat, tek bir kişinin vurulması şeklinde olabilir veya büyük bir bina ya da bir uçağın vurulması gibi daha feci bir şey olabilir.

Araştırmacılar, gelecek nesil uzay uçuşunu uygun şekilde ele almak için daha dürüst ve tutarlı risk değerlendirmeleri ve topluluk tarafından kuralların daha tekdüze uygulanması çağrısında bulunuyorlar.