James Webb Uzay Teleskobu (JWST), uzaktaki ötegezegen Wasp-43b için hava durumu tahmini sağladı. Aşırı rüzgar hızlarını, aşırı yüksek sıcaklıkları ve “kaya” bulutlarını öngörüyor. Dış gezegen, güneş sistemimizin dışındaki gezegenlerin ne kadar sıra dışı olabileceğini gösteriyor.
WASP-43b, Dünya’dan yaklaşık 283 ışıkyılı uzaklıkta bulunan bir yıldızın yörüngesinde dönüyor. Aslında yıldızına o kadar yakın ki yörüngesini yalnızca 19 Dünya saatinde tamamlıyor. Yaklaşık 2,1 milyon kilometrelik bu yakınlık, Jüpiter’in kütlesinin yaklaşık 1,8 katı ve gaz devinin genişliğinin 0,9 katı olan gezegenin, yıldızı WASP-43’e gelgit nedeniyle kilitlendiği anlamına geliyor.
Bu nedenle, WASP-43b’nin bir tarafı (gündüz tarafı) sürekli olarak yıldıza bakmakta ve sürekli olarak yıldızdan gelen radyasyon tarafından bombardımana tutulmakta, bu da gezegen sıcaklıklarının yaklaşık 2.300 Fahrenheit (1.250 santigrat derece) kadar yükselmesine neden olmaktadır. Bu kurşunu eritmek için yeterlidir. Gezegenin diğer tarafı (gece tarafı) sürekli olarak uzaya dönük olduğundan sıcaklıkların nispeten düşük 1.110 Fahrenheit (600 santigrat derece) seviyesine düşmesine neden oluyor. Bu nitelikler WASP-43b’yi “sıcak Jüpiter” olarak sınıflandırır.
JWST Transiting Exoplanet Early Release Science (JTEC-ERS) ekibi, WASP-43b’nin iklimini ve hava durumunu gündüz ve gece taraflarında sınıflandırmak için teleskopun orta kızılötesi cihazını (MIRI) kullandı.
“JWST’nin gözlem yetenekleri sayesinde WASP-43b benzeri görülmemiş bir ayrıntıyla ortaya çıktı. Max Planck Astronomi Enstitüsü (MPIA) direktörü ekip üyesi Laura Kreidberg, şiddetli rüzgarlar, keskin sıcaklık değişiklikleri ve muhtemelen kaya damlacıklarından oluşan düzensiz bulutlarla karmaşık, yaşanmaz bir dünya görüyoruz” dedi.
WASP-43b, 2011 yılında geçiş yöntemi kullanılarak keşfedildi; gezegen, yıldızı ile Dünya arasından geçtiğinde yıldızın parlaklığında bir düşüş meydana geldi. Geçiş sırasında bilim insanları, gezegenin yaydığı kızılötesi ışığın da değiştiğini gördü.
JWST’nin WASP-43b ile ilgili çalışmasının ana bulgusu, ötegezegenin kendi yıldızının etrafında dönerken gündüz ve gece tarafları arasında gözlemlenen kızılötesi ışıktaki değişikliklerin sonucuydu. Bu farklılıklar özellikle bilim adamlarının sıcaklığın “sıcak Jüpiter” boyunca nasıl dağıldığını gösteren bir harita oluşturmalarına yardımcı oldu.
Ekip, WASP-43b’nin gündüz ve gece tarafları arasındaki sıcaklık farkının, bulutsuz bir atmosferde görülemeyecek kadar büyük olduğunu buldu. Ancak WASP-43b’nin yüzeyi üzerindeki olası bulutların, Dünya’yı saran bulutlar gibi su olması pek olası değil. Jüpiter’in etrafındakiler gibi amonyak bulutları bile olmazdı. WASP-43b her ikisi için de çok sıcak. Aksine, bu “olağandışı dünyanın” bulutları taştan yapılmış olabilir.
Buharlaşan malzeme, saatte 9000 kilometre hıza ulaşan kuvvetli rüzgarlarla WASP-43b’nin gündüz tarafından gece tarafına taşınıyor. Bu, Dünya’daki bir savaş uçağının maksimum hızının üç buçuk katıdır. Daha sonra bilim insanları, gezegenin gece tarafına gelindiğinde bu malzemenin soğuyup yoğunlaştığını düşünüyor. Bu, WASP-43b’nin gece tarafındaki kalın bulut örtüsünün muhtemelen gezegenin gündüz tarafında buharlaşan sıvı kaya damlacıklarından oluştuğu anlamına geliyor.
