Dünya Salı akşamı nefesini tutmuşken, Hürmüz Boğazı’nın potansiyel yeniden açılmasına dair ateşkes haberleri, kolektif bir rahatlama sağladı. Ancak, bir aydan uzun süredir boğazda duraksayan sevkiyatlarla birlikte, küresel nakliye sorunlarının hemen çözülmeyeceği aşikar.
Hürmüz Boğazı’ndaki Düşüş
“Bu çatışma sırasında Hürmüz’deki trafik yaklaşık %95 oranında düştü. Sonuç olarak, yalnızca ham petrol değil, aynı zamanda jet yakıtı, dizel ve gaz yağları gibi rafine ürünlerin fiyatları da fırladı,” diyor Glander International Bunkering CEO’su Carsten Ladekjær. Bu durum, küresel nakliye endüstrisine yakıt ve yağ tedarik eden firmalar için büyük bir zorluk oluşturdu.
Bu etki bölgeler arasında eşit dağılmadı. Orta Doğu enerji kaynaklarına büyük ölçüde bağımlı olan ülkeler, özellikle Asya’da en fazla etkilenenler oldu. Hindistan, enerji ithalatının %55’ini, Çin %50’sini, Japonya %93’ünü, Güney Kore %67’sini ve Singapur %70’ini bu bölgeden sağlıyor.
Ateşkesin Etkileri
Ateşkes, Hürmüz’ün potansiyel olarak yeniden açılabilir olduğunu gösteriyor; ancak önemli detaylar belirsizliğini koruyor. “Ateşkes olsa bile, açılma hemen gerçekleşmeyecek,” diyor Ladekjær. “Birikmiş bir yük var, gemiler çıkmak için bekliyor ve öncelik sırasının kontrol edileceği muhtemel bir süreç yaşanacak. İran hala bu durumu yönetiyor gibi görünüyor.”
Enerji piyasaları hızla tepki verdi. Bu hafta başlarında Brent petrol fiyatları 110 dolardan 94 dolara düştü ve yaklaşık %15’lik bir gerileme yaşandı. “Dizel ve jet yakıtı gibi rafine ürünlerin fiyatları daha da düştü çünkü piyasalar geleceğe yönelik fiyatlandırma yapıyor,” diyor Global Risk Management’dan baş analist Arne Lohmann Rasmussen. Ancak, fiyatların hala savaş öncesi seviyelerin üzerinde olduğunu unutmamak gerek; bu seviyeler yaklaşık 60 ila 70 dolar arasındaydı.
Biriken Gemiler ve Lojistik Zorluklar
Halk arasında “lojistik kabus” olarak adlandırılan bir durum söz konusu. Körfez’de yaklaşık 1,000 gemi bekliyor ve bunların içinde yüzlerce tanker de bulunuyor. Yazıldığı an itibarıyla, 800 yük ve tanker gemisi hâlâ Pers Körfezi içinde sıkışmış durumda, Hürmüz Boğazı’nın her iki tarafında 1,000’den fazla gemi beklemekte.
Normal şartlarda, günde yaklaşık 150 gemi geçiyor. Uzmanlar, birikmiş yüklerin cleared’sinin zaman alacağını belirtiyor; gemilerin öncelik sırasına göre geçiş yapması, yeniden yakıt ikmali yapması ve konumlarının değiştirilmesi gerekecek.
Hüseyin Dahran, “Bunlar güvenlik açısından henüz belirli değil, bu lojistik problemlerini acil olarak çözmek pek mümkün değil,” diyor. Sonuç olarak, piyasalarda bir düzeltme yaşansa da, pompalardaki ya da depolardaki fiyatların hemen düşmesini beklemek gerçekçi değil.
Teknoloji
US-1
