Alçak Dünya yörüngesindeki Hubble Uzay Teleskobu yakın zamanda Küçük Aslan (LMi) takımyıldızında, Dünya’dan 100 milyon ışıkyılı uzaklıkta bulunan klasik bir sarmal gökada olan NGC 3430’un ayrıntılı görüntülerini açıkladı.
Galaxy NGC 3430, merkezinin etrafında dönen, kalın çizgiler halinde oluşan bir gaz ve toz girdabıdır. Bu kolların arasına dağılmış parlak mavi noktalar, yeni yıldızların oluştuğu alanları gösteriyor. Görüntünün üst ve alt kısmında görülen turuncu noktalar, NGC 3430’un arkasındaki uzak arka plan gökadalarını göstermektedir.
Yakınlardaki diğer bazı gökadalar bu görüntünün çerçevesinin dışındadır. NASA’nın açıklamasına göre bunlardan biri, NGC 3430’daki yıldız oluşumunun bir kısmını yerçekimi etkisinin tetikleyecek kadar yakın.
Hem NGC 3430 hem de Samanyolu sarmal gökadalardır, ancak gökadamızın çubuk adı verilen kendine özgü bir özelliği vardır, bu da onun eski yıldızlardan oluşan yoğun bir yapıya sahip olduğu anlamına gelir. Öte yandan NGC 3430, antik yıldızların yoğun merkezi çubuğuna sahip olmayan ancak yine de net ve ayırt edici sarmal kollara sahip olan “klasik” bir sarmal gökada haline geldi.
Klasik çubuklu sarmal gökadalar, sarmal gökadalar ve diğer gökada şekilleri (mercimek, eliptik ve düzensiz) 1900’lerin başında, gökadalarla ilgili çalışmaların henüz başlangıç aşamasında olduğu dönemde tanımlandı. NGC 3430’un kendine özgü şekli, gökbilimci Edwin Hubble’a gökada sınıflandırmasını tanımlamak için onu kullanma konusunda ilham vermiş bile olabilir. Gökbilimci 1916 tarihli bir makalesinde yaklaşık 400 gökadayı görünümlerine göre gruplandırdı: sarmal, çubuklu sarmal, merceksi, eliptik veya düzensiz; bugün kullanılan modern şemaların temelini oluşturan basit bir topoloji.
1990’ların sonlarında yapılan bir başka çalışma, NGC 3430’un komşu galaksi NGC 3424 ile gelgit etkileşiminin açık işaretlerini gösterdiğini buldu.
NASA’nın amiral gemisi uzay teleskobu Hubble, 1990’daki lansmanından bu yana otuz yıl boyunca gezegenimizin yüzeyinden yaklaşık 320 mil (515 kilometre) yüksekte çalıştı. Teleskopun ömrü geçen ay, teleskopu uzun süreler boyunca evrenin belirli bir noktasına doğrultulmuş halde tutan diğer üç jiroskopun onarılamayacak derecede arızalanmasının ardından NASA’nın teleskopu tek jiroskop moduna geçirmesiyle uzatılmıştı. Bilim adamları, uzay mekiğinin hizmet dışı bırakılmasıyla 2011 yılında teleskopun bakımını yapma yeteneğini kaybetti.
Geçtiğimiz hafta, sekiz uzmandan oluşan bağımsız bir panel, NASA’ya, NASA’nın planlanan bütçesine bağlı kalarak teleskopu çalıştırmaya devam etmenin üç olası yolunu sundu: paylaşılan gözlemci programları için fonları kesmek, çalışma modlarının sayısını azaltmak veya son çare olarak, programların tamamını ortadan kaldırmak. Kızılötesi özellikler de dahil olmak üzere dokuz çalışma modundan beşi. İkincisi, en azından kısmen James Webb Uzay Teleskobu tarafından yakalanabilir.
Amerikan Astronomi Topluluğu’ndan yakın zamanda yapılan bir açıklamada, görev sona erdikten sonra, misyonda gerekli deneyime sahip uzmanlar bulunmadığından, kayıp alet modlarının büyük olasılıkla geri getirilemeyeceği belirtildi.
