Hindistan Uzay Araştırma Örgütü (ISRO), 2024’ü dönüm noktası niteliğindeki bir görev olan SpaDeX (Uzay Yerleştirme Deneyi) ile kapatmaya hazırlanıyor. Fırlatmanın 30 Aralık yerel saatle 21:58’de Sriharikota uzay limanından yapılması planlanıyor. Görev, PSLV fırlatma aracı tarafından yörüngeye fırlatılan iki küçük uzay aracının uzayda kenetlenmesini gösterecek. SpaDeX’in başarısı, ay numunesi iade görevleri, Hindistan’ın Bharatiya Antariksh İstasyonu (BAS) ve insanlı ay görevleri de dahil olmak üzere Hindistan’ın gelecekteki uzay projeleri için hayati öneme sahiptir.
Bu göreve yönelik uzay aracı, Bangalore’daki U. Rao Uydu Teknolojisi Merkezi’nde geliştirildi. Direktörü M. Sankaran, CNN-News’e verdiği röportajda görevin ayrıntılarını paylaştı.
Görevin önemini anlatan Sankaran, “SpaDeX misyonuyla Hindistan, uzay yerleştirme teknolojisine sahip ülkeler kulübüne katılmayı hedefliyor. Yerleştirme, iki bağımsız nesnenin bir araya gelerek tek bir nesne gibi hareket etmesi işlemidir. Bu, Ay’a veya diğer gezegenlere yapılacak insanlı görevler için kritik öneme sahiptir, çünkü kenetleme teknolojisi olmadan bu imkansızdır.”
Ayrıca, özellikle ISRO’nun fırlatma araçlarının nispeten küçük taşıma kapasitesi göz önüne alındığında, yerleştirme teknolojisini geliştirmenin ekonomik faydalarına da dikkat çekti. Ajansın yaklaşımı, NASA’nın Saturn V programı gibi yüksek hacimli görevlerin aksine, iddialı hedeflere ulaşırken maliyetleri en aza indirmeyi amaçlıyor.
SpaDeX misyonunun bir parçası olarak iki küçük uzay aracı Chaser ve Target aynı yörüngeye fırlatılacak. Başlangıçta aralarında önemli bir mesafe olacak ve dikkatli bir şekilde kontrol edilen manevralarla bu mesafe giderek azaltılacaktır.
Sankaran, şunları söyledi: “20 kilometreden itibaren mesafeyi 10 ve 5 metreye düşürüp yanaşmalarına olanak sağlayacağız. Tüm faaliyetler lansman tarihinden itibaren 10-15 gün sürecek.”
Bu gösteri aynı zamanda Chandrayaan-4 gibi gelecekteki görevler için gerekli sensörleri, algoritmaları ve yazılımı da test edecek.
SpaDeX’in başarılı bir şekilde tanıtılması, Hindistan’ın uzayda otonom yerleştirme teknolojisinde uzmanlaştığı anlamına gelecek; bu, Dünya’dan GNSS desteği olmayan görevler için kritik bir adım. Sankaran, şunları vurguladı: “Chandrayaan-4, yanaşma teknolojisini zorunlu kılacak şekilde tasarlandı. Bu gösteri bize güven verecektir.”
Ayrıca kenetlenme teknolojisi, Hindistan uzay istasyonu Bharatiya Antariksh İstasyonunun montajını ve işletimini mümkün kılacak.
Uygun maliyetli görevleriyle tanınan ISRO, uzay aracı için 125 milyar rupi (yaklaşık 16.250.000 dolar) ve fırlatma aracı için de 250 milyar rupi (yaklaşık 32.500.000 dolar) ayırdı. Ancak kompakt uzay aracının geliştirilmesi zorluklarla doludur.
Sankaran, zorlukların altını çizdi: “Çok küçük uzay aracı kullanılarak kenetlenmenin sorunu, aracın ataletinin çok küçük olmasıdır. Küçük bir rahatsızlık bile uyduyu uzaklaştırabilir. Düşük kütle ve düşük atalet, küçük bir kuvvetin konumunu bozabileceği anlamına gelir.” Bu zorluklara rağmen ISRO, Chandrayaan-3’ün başarısını temel alarak kendinden emin olmaya devam ediyor.
