Gökbilimciler, yaşam barındırabilecek gezegenler için riskleri ortaya çıkardı

Gökbilimciler, kırmızı cüce yıldızlarının daha önce düşünülenden çok daha yüksek seviyelerde uzak morötesi (uzak UV) radyasyon taşıyan yıldız parlamaları üretebildiğini keşfettiler.

Keşif, bu parlamalardan kaynaklanan yoğun UV radyasyonunun, kırmızı cüce yıldızların etrafındaki gezegenlerin yaşama elverişli olup olmayacağını önemli ölçüde etkileyebileceğini öne sürüyor.

“Az sayıda yıldızın parlamalar yoluyla gezegen yaşanabilirliğini etkileyecek kadar UV radyasyonu ürettiği düşünülüyor. Bulgularımız çok daha fazla yıldızın bu yeteneğe sahip olabileceğini gösteriyor,” diyor Hawai Üniversitesi’nde görev yaptığı dönemde araştırmaya öncülük eden ve şu anda Cambridge Üniversitesi’nde görev yapan ilk yazar Vera Berger.

Berger ve ekibi, GALEX uzay teleskopundan arşiv verilerini kullanarak 300.000 yakın yıldız arasında parlamalar aradı. GALEX, 2003’ten 2013’e kadar gökyüzünün çoğunu yakın ve uzak UV dalga boylarında aynı anda gözlemleyen, artık hizmet dışı bırakılmış bir NASA görevidir. Ekip, yeni hesaplama tekniklerini kullanarak verilerden içgörüler elde etti.

Ohio State Üniversitesi’nden ortak yazar Dr. Michael Tucker, “Modern bilgisayar gücünü onlarca yıl öncesine ait gigabaytlarca gözlemle birleştirerek binlerce ve binlerce yakın yıldızdaki parlamaları aramamızı sağladı” dedi.

Araştırmacılara göre yıldız parlamalarından gelen UV ışınları, gezegenlerin atmosferlerini aşındırarak yaşamı destekleme potansiyellerini tehdit edebilir veya yaşamın oluşumu için gerekli olan RNA yapı taşlarının oluşumuna katkıda bulunabilir.

Çalışma, yayınlanan içinde Kraliyet Astronomi Derneği’nin Aylık Duyurularıyıldız parlamaları ve dış gezegenlerin yaşanabilirliği ile ilgili mevcut modellere meydan okuyarak, parlamalardan kaynaklanan uzak-UV emisyonunun tipik olarak varsayılandan ortalama üç kat daha enerjik olduğunu ve beklenen enerji seviyelerinin on iki katına kadar çıkabileceğini göstermektedir.

Hawaii Üniversitesi’nden ortak yazar Benjamin J. Shappee, “Üç saatlik bir değişim, yazın Alaska’daki Anchorage’dan Honolulu’ya kadar olan UV farkıyla aynıdır. Burada korunmasız ciltler 10 dakikadan kısa sürede güneş yanığı olabilir” dedi.

Bu daha güçlü uzak-UV emisyonunun kesin nedeni henüz belirsizliğini koruyor. Ekip, parlama radyasyonunun belirli dalga boylarında yoğunlaşmış olabileceğine ve bunun karbon ve nitrojen gibi atomların varlığını gösterebileceğine inanıyor.

Ortak yazar Jason Hinkle, “Bu çalışma, parlamalar dışında çok az UV ışığı yayan, güneşimizden daha az kütleli yıldızların etrafındaki ortamların resmini değiştirdi” dedi.

Şu anda Cambridge’de Churchill Bursiyeri olan Berger’e göre, yıldızlardan gelen UV ışığını incelemek için uzay teleskoplarından daha fazla veriye ihtiyaç var. Bu, bu emisyonun kaynağını anlamak için hayati önem taşıyor.

“Çalışmamız, yıldız parlamalarının gezegen dışı ortamlar üzerindeki etkilerinin daha fazla araştırılması ihtiyacına ışık tutuyor,” dedi Berger. “Uzay teleskoplarını kullanarak yıldızların UV spektrumlarını elde etmek, bu emisyonun kökenlerini daha iyi anlamak için çok önemli olacak.”